3. DEPREM OLUŞUMLARI

3.1. Giriş

3.2. Literatür, Derleme ve GIS Çalışmaları

3.3. Tarihsel Depremler

3.4. 20. Yüzyıldaki Depremler

3.5. İzmir Kenti ile İlgili Makrosismik Veriler

KAYNAKLAR

EK.3-A Literatür Araştırmasında Kullanılan Kaynaklar

EK.3-B Tarihsel Depremlerin Listesi

EK.3-C 20. Yüzyılda Hasar Yaratmış Depremlerin Listesi

EK.3-D Aletsel Büyüklüğü 5 ve Daha Büyük Depremlerin Listesi

ŞEKİLLERİN LİSTESİ

TABLOLARIN LİSTESİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

 

3. DEPREM OLUŞUMLARI

3.1 Giriş

Deprem oluşumları ile ilgili bilgiler (depremin oluş tarihi ve zamanı, merkez ve merkez üstü konumu, kaynak parametreleri ve yarattığı etkilerle ilgili makrosismik veriler) bir yörenin deprem tehlikesinin beirlenmesindeki en önemli iki unsurdan birisini teşkil eder. Diğer önemli unsur yörenin jeolojik ve tektonik yapısıdır.

Geçmiş uzun tarihi ve barındırmış olduğu medeniyetler nedeni ile, dünyadaki uzun ve iyi bilinen bir deprem tarihçesine sahip ülkelerden birisi olan Türkiye, yüksek dağ silsileleri ve sığ odaklı ve yaygın sismisite ile tanımlanan “Alp - Himalaya Kuşağı” adı verilen kıtasal bir deprem kuşağında yer almaktadır. Dağ silsileleri, Avrasya ve Afrika Levhaları (Alp Dağları) ve Avrasya ve Avustralya Levhaları (Himalaya Dağları) arasındaki sıkışma-basınç hareketi ile oluşmuştur.

Bir bölgenin sismik ve tektonik niteliklerinin tanımlanması, sismik tehlike analizi için önemli bilgiler sağlar. Şekil 3.1.1, M.S. 10- 1000 döneminde Türkiye ve çevresinde yer alan ve büyük hasara neden olan depremlerin merkez üssüne ilişkin bir haritayı göstermektedir (Ambraseys, 1971). Çok büyük tahribata yol açan depremler arasında 1458 Erzincan, 1509 ve 1556 İstanbul, 1688 ve 1778 İzmir, 1668 Kuzey Anadolu, 1766 Marmara, 1822 Antakya, 1903 Malazgirt, 1912 Mürefte- Şarköy ve 1939 Erzincan depremleri sayılabilir.

Bu yüzyılda meydana gelen ve aletsel büyüklüğü 4.0’ün üzerinde olan tüm depremlerin ve yine bu yüzyılda hasar yaratmış (aletsel büyüklüğü 5.9 veya daha fazla ve/veya merkez üssü şiddeti- Io- VII veya daha büyük) depremlerin merkez üstlerini gösteren haritalar sırasıya Şekil 3.1.2 ve 3.1.3’te sunulmuştur. Bu haritalarla ile tarihsel sismisite haritası arasındaki benzerlik tarihsel sismisitenin yakın asırlardaki tekrarına tanıklık etmektedir.

Türkiye’de bu yüzyıl içinde meydana gelen tüm depremler gözönüne alınarak 5, 6 ve 7 magnitüdden büyük depremlerin ortalama tekrarlama aralıkları sırasıyla 4 ay, 1 yıl ve 5 yıl olarak hesaplanmıştır. Basit Poisson modeli dikkate alındığında tekrarlama periyotları içerisinde meydana gelme olasılıkları % 64 olacaktır. Depremlerin tümünün potansiyel hasar olasılığı bulunan bölgelerde meydana gelmeyeceği düşünülmelidir. Son yüzyılın depremleri, Türkiye ve civarında yalnızca depremlerin yarısının hasar görebilecek alanlarda yer aldığını göstermektedir.

Her üç haritadan da anlaşılabileceği gibi genelde Batı Anadolu ve özel olarak İzmir ve civarı yoğun sismisitenin (depremselliğin) gözlendiği bir bölgeyi oluşturmaktadır. Bu aktivite, yüksek açılı normal faylarla sınırlanan doğu- batı doğrultulu graben sistemleri ile ilişkilidir. Bursa- Gönen, Gemlik- İznik- Edremit, Bakırçay, Bergama, Simav, Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes ve Alaşehir grabenleri, bu sisteminin en önemli tektonik yapılarını oluşturur. Batı Anadolu bölgesinin depremselliği genelde, çok sayıda orta büyüklükteki depreml ve deprem fırtınaları ile temsil olunur. Ege Denizi’ndeki sismisite ise daha yayılmış bir şekılde gözlenir.

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

3.2 Literatür, Derleme ve GIS Çalışmaları

İzmir ve çevresindeki tarihsel ve aletsel deprem etkinliğini saptamak için, hem bölgenin tarihi ile ilgili kaynaklardan hem de ulusal ve uluslararası deprem kataloglarından faydalanılmıştır. Bu kaynaklardan edinilen bilgiler ışığıda İzmir ve çevresinde meydana gelmiş önemli tarihi ve aletsel depremler ve bunların bölgede yaratmış olduğu hasar Ek3-B ve Ek3-C’de ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Bu kaynakların tam listesi EK3-A’da sunulmuştur.

Sismik kaynaklarda depremlerin frekans-aletsel büyüklük karakteristiklerinin belirlenebilmesi için ulusal ve uluslararası aşağıda listelenmiş kataloglar kullanılmış ve homojenize edilmiştir.

Papazachos (1997):

Bu katalog M.Ö.550-1995 yılları içinde , koordinatları 34.00-42.50 kuzey ve 18.00-30.00 doğu arasında kalan bölgedeki, aletsel büyüklüğü 6 dan büyük kuvvetli depremleri içerir.

USGS / NEIC Global Hypocenter Data Base(v.2.00)(United States Department of the interior, Geological Survey/National Earthquake Information Center):

Tüm dünyadaki depremlere ait çeşitli katalogları içermektedir. Bu çalışmada ANK(1911-1975; Türkiye), EUR(MÖ2100 – 1982; Avrupa Ülkeleri), MED(1901-1975; Akdeniz Ülkeleri), GREEK(MÖ550-1985;Yunanistan) katalogları kullanılmış, ANK baz alınarak derleme yapılmış, GREEK diğer kataloglarla uyum sağlamadığı için zorunlu kalınmadıkça kullanılmamıştır.

CNSS( US Coincil of National Seismic System):

Üyeleri tarafından temin edilen tüm dünya deprem kataloglarının derlenmesiyle oluşturulmuş bir deprem kataloğu.1933-1998 yılları arasındaki depremler verileri için bu katalog baz alınmıştır.

Ambraseys (1988):

1899-1986 yılları arasında Türkiye’de meydana gelmiş depremleri içermektedir.

Dünyada oluşan depremlerin aletsel kayıtları son yüzyılda çok geç başlamış ve bazan da yetersiz cihazlarla yapılan deprem odak hesapları çok kötü sonuçlar vermiştir. 1920 ve 1950 yılları arasında, büyük depremlerin yerlerini belirleme çalışmaları, Uluslararası Sismoloji kayıtlarından ve Uluslararası Sismoloji Merkez Bürosundan elde edilen raporlara göre de gelişme göstermiştir. Bununla beraber genellikle küçük depremlerin merkezüstü belirlemelerinin doğruluk derecesi azdır. Dünya Sismoloji Sisteminin çalişmalara başlamasıyla birlikte, depremlerin doğrulukla yer belirleme çalışmaları 1960 yılının ortalarından sonra gelişmiş bulunmaktadır.(M. Erdik ve diğ.1985) Bu sebeple tek bir deprem kataloğuna bağlı kalmak yanıltıcı sonuçlar vermekte ve kataloglar arasında derleme yapmayı zorunlu kılmaktadır.

Frekans-Aletsel büyüklük ilişkilerinin belirlenmesinde, veri bazının düzgün bir şekilde kullanılması için, önceki yazilan raporların eksik magnitüd verileri homojenleştirilmiştir. Depremler katalogları düzenlenirken aşağıdaki kriterlere uyulmuştur;

1900 öncesine depremler için aletsel büyüklüğü 6.5 ve üzerinde olanlar, 1900-1948 arasındaki depremler için aletsel büyüklüğü 5.0 ve üzerinde olanlar, 1948-1997 arasındaki depremler için aletsel büyüklüğü 4 ve üzerinde olanlar, kullanılmıştır.

1900 öncesine ait deprem verisi için USGS / NEIC Global Hypocenter Data Base, Papazachos (1997) ve Ambraseys (1988) katalogları arasında karşılaştırılma yapılmış, Papazachos kataloğunun diğer kataloglarla uyum sağlamadığı saptanmış ve bu sebeple mecbur kalınmadıkça kullanılmamıştır. Aletsel büyüklüğü tespit edilememiş ya da tanımlanamamış deprem kayıtları ile karşılaşıldığında bunların büyüklük ölçeği yüzey dalgası(Ms) olarak kabul edilmiştir (Onur.T., 1997).

1900 sonrasi deprem verisi için CNSS, USGS / NEIC Global Hypocenter Data Base, ve Ambraseys(1988) katalogları kullanılmıştır. 1933-1997 arası deprem kayıtları CNSS, 1900 ve 1933 arası deprem kayıtları USGS / NEIC Global Hypocenter Data Base’den alınmıştır. Kataloglar arasında aynı deprem için farklı aletsel büyüklüklerle karşılaşıldığı durumlarda Ambraseys (1988) kataloğu değerlerine sadık kalınmıştır.

Tüm hasar analizi hesaplarında moment büyüklüğü(Mm)(deprem momentine bağlı büyüklük)kullanılmış ve diğer büyüklük cinsleri (Mb, Ms) moment büyüklüğe çevirilmiştir. Bunun için öncelikle hem Mb hem de Ms değerleri verilmiş depremler bulunarak Mb-Ms arasında lineer bir ilişki bulunmuş ve tüm büyüklükler Ms’e çevrilmiştir (Şekil 3.2.1). Wells&Coppersmith (1994) ‘in yaptığı çalışmaya göre, Ms’in 5 ila 7.5 değerleri arasında Mm ile arasında büyük farklılık olmadığı gözlenmiş ve bu aralık için 2 büyüklük eşit kabul edilmiştir. Bu değerler dışında kalan büyüklükler için yine aynı çalışmada verilen eşitlik kullanılarak tüm büyüklükler moment cinsine çevirilmiştir (Şekil 3.2.2).

Depremsellik çalışmalarına ait her türlü coğrafi veri, Coğrafi Bilgi Sistemi’ne (GIS) tanıtılarak bu verilerin saklanması, yönetimi, analizi ve çıktı alınması bu sistem dahilinde gerçekleştirilmiştir. Tüm tarihi ve aletsel depremlerin biraraya getirilmesi, jeolojik, jeoteknik ve topoğrafik verilerin sisteme girilmesi ve ilgili grafiklerle ilişkilendirilmesi GIS platformu içerisinde yapılmaktadır. Bu amaçla PC tabanlı MapInfo (Prfessional, Map Basic, Vertical Mapper) programı kullanılmıştır. GIS sisteminde kullanılan veriler :

1)Uzay fotoğrafları:

İzmir Metropolitan alana ait 1 IRS LISS 25metre çözünürlükte çeyrek görüntü (1997), 1 IRS PAN 5 metre çözünürlükte tam görüntü (1997),1 LANDSAT 30m çözünürlükte tam görüntü (1987) kullanılmıştır.

2)Topoğrafya Haritaları:

Harita Genel Komutanlığı tarafından hazırlanmış bölgeye ait 1/25000 ve 1/100000 ölçekli haritalar kullanılmıştır.

3) Batimetri Haritaları:

Bölgeye ait 1/25000, 1/50000, 1/10000, 1/12500, 1/75000, 1/100000, 1/ 300000 ölçekli eski ve yeni haritalar Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı’ndan temin edilmiştir. Ege Denizin’nin dijital batimetri verisi Uluslararası Hidrografi Organizasyonu tarafından düzenlenen GEBCO 97(General Bathymetric chart of the Oceans) Dijital Atlas’dan alınmıştır.

Bölgesel ölçekteki haritalarda, kullanılan 1km. çözünürlükteki sahil şeridi ve topoğrafya haritası sayısal verisi Cornell Üniversitesi (INSTOC) tarafından temin edilmiştir. Sahil şeridi uzay fotoğraflarının GIS sistemine girilmesiyle beraber yenilenmiştir.

4) Jeoloji haritaları:

Şimdiye kadar yapılmış tüm jeolojik çalışmalardan ve Maden Teknik Arama Enstitüsü’nün 1/25000 ve 1/100000 ölçekli verilerinden yararlanılmıştır. Tüm veriler tahminen 30-50m çözünürlükte sayısallaştırılıp GIS sistemine girilmiştir.

5) Jeoteknik veri:

Bölgeyle ilgili jeoteknik veriler mevcut, sondaj kuyusu analizlerinden elde edilmiş olup, bu verilerin GIS sistemine tanıtılmasına devam edilmektedir.

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

3.3 Tarihsel Depremler

Tarihsel dönemde (1900’a kadar) İzmir’de MSK VIII ve daha fazla şiddette hasar yaratmış depremlerle ilgili parametre ve özet bilgiler aşağıda sunulmuştur. Bu ve diğer tarihi depremler Ek 3-B’de ayrıntılı bilgilerle sunulmuş ve mekezüstü dağılımları Şekil 3.3.1’de verilmiştir.

Tarihsel dönemde İzmir’de hasar yaratmış depremler

17, Ön Asya (İzmir, Efes, Sart, Aydın, Manisa ve Alaşehir; Io=X)

Ön-Asya’daki 12 önemli İyon şehri yıkılmıştır. Gediz ve Büyük Menderes nehirlerinin vadilerinde büyük tahribat yapmıştır. Ege bölgesindeki en büyük felaketlerden biridir.

178, İzmir (Io=VIII)

İzmir şehri harabolmuş, pek çok yangın çıkmış, zeminde çatlaklar açılmış ve küçük iç liman kapanmıştır. Şehir tekrar inşası için 10 yıl süreyle vergilerden muaf tutulmuştur.

688, İzmir (Io=IX)

İzmir’de şiddetli ve tahripkar bir deprem. 20000 ölüden bahsedilir.

1039, İzmir (Io=VIII)

İzmir bu deprem dolayısıyla ağır hasar görmüş, en güzel binalar çökmüş ve birçok insan ölmüştür.

1056, İzmir (Io=VIII)

20 Mayıs 1654, İzmir (Io=VIII)

Deprem İzmir’de, birçok kule ve caminin yıkılmasına, evlerin çökmesine ve can kaybına neden olmuştur.

10 Temmuz 1688, İzmir (Io= X)

İzmir’de özellikle şehrin aşağı kısmında (deniz kıyısı) yoğun hasar oluşmuş, kamu binalarının dörtte üçünü yıkılmış ve 5000’den daha fazla insan ölmüştür. Zemin göçmeleri nedeni ile sahil hattı ve topoğrafya değişmiştir.

Eylül-Ekim 1723, İzmir (Io=VIII)

İzmir’de yüze yakın ev yıkılmış, 500 insan ölmüştür.

24 Mart 1739, İzmir (Io=VIII)

4 Nisan 1739, İzmir Körfezi (Io=IX)

İzmirdeki tüm evlerin hasar gördüğü bildirilmiştir. Foça ve Sakız’da da hasar büyüktür.

3-5 Temmuz 1778, İzmir (Io=IX)

İzmir tamamıyla harab olmuş, 200 den fazla insan ölmüştür. Bazı yerlerde zemin göçmüştür.

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

3.4. 20. Yüzyıldaki Depremler

20. yüzyılda İzmir ve civarında çok sayıda hasar yaratıcı deprem meydana gelmiştir. Bu depremlerden başta Karaburun-Sakız adası yöresi olmak üzere, İzmir, Akhisar, Bayındır, Alaşehir, Çeşme, Urla, Doğanbey ve Manisa etkilenmiştir. 20. Yüzyılda İzmir ve civarında hasar yapan depremlerin bir listesi aşağıda sunulmuştur. Bu depremlerle ilgili parametre ve özet hasar bilgileri Erdik (1997)’den alınmıştır. Bu depremler ve diğer 20. Yüzyıl depremleri ile ile ilgili ayrıntılı bilgiler Ek 3-C ve Ek 3-D’de sunulmuş, bölgenin topoğrafik elemanları ve depremlerin merkezüssü dağılım haritaları Şekil 3.4.1, Şekil 3.4.2 ve Şekil 3.4.3’te verilmiştir. Şekil 3.4.4’de İzmir ve çevresinde hasar yapmış depremler tarihi ve şiddet derecelerine göre çizdirilmiştir. Buradan da görüleceği üzere İzmir’in sismitesini 16 ila 20nci yüzyıllar arasındaki depremler belirlemektedir. 3 ila 16ncı yüzyıllar arasındaki boşluk, tarihi depremler ile ilgili yeterli kaynak bulunmamasından kaynaklanmaktadır. Şekil 3.4.5 'te bu depremler için yapılmış istatistiki analiz sonucu elde edilmiş şiddet azalım ilişkisi görülmektedir. Ayrıntılı istatistik bilgileri Tablo 3.4.1’de sunulmuştur. Bu bölgedeki depremlere ait çeşitli araştırmacılar tarafından yapılmış fay düzlem çözümleri Şekil 3.4.6, 3.4.7, 3.4.8, 3.4.9’da verilmiştir. (Erdik, M. (1997), Türkiye’de Doğal Afet Tehlikeleri ve Zarar-Görebilirlikler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Avrupa Afet Eğitim Merkezi için hazırlanmış rapor)

20. Yüzyılda İzmir ve civarında hasar yapan depremler

19 Ocak 1909, Foça (38.66N - 26.94E; M=5.8; Io=IX)

Gediz Deltası, Güzelhisar, Menemen ve Foça arasında meydana gelen bu depremde bin kadar ev hasar görmüştür.

31 Mart 1928, Tepeköy-Torbalı (38.09N - 27.35E; M=6.5; Io=IX)

İzmir’in güneydoğusunda, Cuma vadisinde, Küçük Menderes ovasında, kuzeyde Gaziemir’den güneyde Cellat’a binlerce ev harabolmuş, 30 kişi ölmüştür.

22 Eylül 1939, Dikili (39.05N - 26.93E; M=6.5; Io=VIII)

Bakırçay vadisinde (Dikili, Çandarlı ve Bergama) hasara yol açmış, 2000 civarında ev yıkılmış, 68 kişi hayatını kaybetmiştir.

23 Temmuz 1949, Karaburun-Çeşme (38.55N - 26.27E; M=6.6; Io=VIII)

Sakız Adasında, Karaburun yarımadasının doğu kısmında, Mordoğan ile yarımadanın kuzey burnu arasındaki köylerde ve Çeşme yarımadasındaki köylerde 2000 civarında ev hasar görmüş ve 10 kişi hayatını kaybetmiştir.

18 Mart 1953, Yenice-Gönen (40.00N - 27.50E; M=7.2; Io=IX)

Yenice ve Gönen’de ağır hasar vardır. 2000 civarında ev hasar görmüş, 265 kişi hayatını kaybetmiştir. Deprem, Foça ve Karaburun’da VI, İzmir’de ise V ile VI şiddetinde algılanmıştır.

2 Mayıs 1953, Karaburun (38.60N - 26.60E; M=5.6; Io=VIII)

Karaburun ve civarında 300 kadar ev hasar görmüştür.

16 Temmuz 1955, Söke-Balat (37.70N - 27.20E; M=6.7; Io=VIII)

Söke, Balat ve Sisam Adasında 500 kadar ev hasar görmüş, 23 kişi hayatını kaybetmiştir. İzmir’de birçok yapının duvarları çatlamıştır.

19 Haziran 1966, Menemen (38.51N - 27.21E; M=4.9; Io=VI)

Menemen’de 100 kadar evin duvarları çatlamıştır.

23 Mart 1969, Demirci (39.10N - 28.50E; M=5.9)

Demirci ve civarında 1000 kadar evde hasar meydana gelmiştir.

25 Mart 1969, Demirci (39.20N - 28.40E; M=6.1; Io=VIII)

Demirci ve civarında 2000 kadar evde hasar meydana gelmiştir.

28 Mart 1969, Alaşehir (38.45N - 28.50E; M=6.5; Io=VIII)

Gediz vadisinde hasara neden olmuştur. Alaşehir’de 3700 ev yıkılmış, 41 kişi hayatını kaybetmiştir.

6 Nisan 1969, Karaburun (38.35N - 26.40E; M=5.8; Io=VII)

Karaburun, Sakız Adası ve Çeşme’de 500 kadar ev hasar görmüştür.

23 Nisan 1970, Demirci (39.13N - 28.65E; M=5.6; Io=VII)

Demirci’de 300 kadar ev hasar görmüştür.

1 Şubat 1974, İzmir (38.50N – 27.20E; M=5.5; Io=VII)

İzmirde Alsancak, Konak ve Karşıyaka semtlerinde 47 yapıda ağır hasar meydana gelmiş, 2 kişi ölmüş ve 7 kişi yaralanmıştır.

9 Aralık 1977, İzmir (38.56N - 27.47E; M=4.8)

İzmir’de 10 kadar yapıda hasar vardır.

16 Aralık 1977, İzmir (38.41N - 27.19E; M=5.5; Io=VII)

İzmir’de (Alsancak, Hatay, İkiçeşmelik, Karşıyaka, Bornova, Gültepe, Gürçeşme ve Tepecik semtlerinde) 40 kadar ev hasar görmüş, 20 kişi yaralanmıştır.

14 Haziran 1979, Karaburun (38.79E - 26.57N; M=5.7; Io=VII)

Karaburun’da 2 ev yıkılmış, 1 kişi yaralanmıştır. Alsancak’ta bazı evlerde hasar meydana gelmiştir.

6 Kasım 1992, Doğanbey (38.16E - 27.00N; M=6.0; Io=VII)

Doğanbey civarında 60 kadar yapıda ciddi hasara sebebiyet vermiş; İzmir’de kuvvetli olarak hissedilmiştir.

28 Ocak 1994, Manisa (38.69N - 27.49E; M=5.1; Io=VII)

Manisa ve civarında 60 kadar yapıda hasar vardır.

24 Mayıs 1994, Karaburun (38.66N - 26.59E; M=5.4; Io=VII)

Karaburun ve civarında 10 kadar yapıda hasar vardır.

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

3.5 İzmir Kenti ile İlgili Makrosismik Veriler

İzmir’de hasar ve can kaybı/yaralanma yaratmış olan depremlerle ilgili eş-şiddet haritaları, yapısal hasar istatistikleri ve dağılımları, heyelan ve sıvılaşma gibi zemin problemleri rapor, arşiv ve gazetelerden orijinal kaynaklarına inilerek incelenmiş ve kent dahilinde yapmış oldukları hasarlar kritik bir incelemeye tabi tutulmuştur. Özellikle bu yüzyılda meydana gelmiş fiziksel deprem hasarları, can kaybı ve yaralanmalar, heyelan ve sıvılaşma gibi zemin problemleri İzmir'de yayınlanmış gazete kupürlerinden ve Prof.Dr.Rauf Beyru tarafından yapılmış derlemelerden yararlanarak elde edilmiştir. Bu bölümde bu bilgiler özetlenerek sunulmaktadır.

10 Temmuz 1688 Depremi:

İzmir bu deprem felaketiyle büyük ölçüde harap olmuştur. Öğle zamanından biraz önce başlayan bu büyük depremin merkezinin İzmir Koyu girişinde bulunan Sancak Kalesi civarında olduğu saptanmıştır. Adı geçen kale depremden sonra harabe haline gelmiştir. Kale toprağa öylesine batmıştır ki kalenin duvarlarında bulunan toplar görünmez olmuştur. Şehrin büyük yapılarından eski gümrük binasının duvarları yıkılmış ve tavanı çökmüştür. İzmir Limanı hasar görmüş ve kıyı şeridi 60cm çökerek bir kanal oluşturmuştur. Pamuk İpliği Hanının yanından başlayıp pazar yerinin sonuna kadar olan kervansarylar ve diğer binaların çoğu yıkılmış, Büyük Rum Kilisesi, Rum mezarlığı içinde bulunan St.Georege Kilisesi ve Ermeni Kilisesi tamamen harap olmuştur.

3-5 Temmuz 1778 Depremi:

Bu depremde pazar ve bedestenin kubbesi hasr görmüş, Büyük Camii tamamen yıkılmıştır. Frenk mahallesin kıyı kesiminde, deniz üzerinde kazıklar üstünde duran evler çökmüştür.

29 Temmuz 1880 Depremi:

Bu depremden İzmir şehir merkezi büyüz zarar görmüştür. İzmir'deki postane ve telgrafhane binası duvarının iki üç yerden çatlayarak ayrıldığı belirtilmektedir. Depremde, Fransız Hastenesi ile Fransız Konsolosluğunun, Hisar Camii’nin, St. Jean Katedralinin, Alsancak Garının, Kapusin Kilisesinin ağır hasarlar aldığı, Türk Mahallesinde bulunan Vilayet Konağının ve özellikle İkiçeşmelik semtindeki evlerin büyük bir kısmının duvarlarının çatladığı, Ali Paşa Meydanı’nda yer alan eski bir hanla, birkaç dükkanın çöktüğü belirtilmektedir. Yine, Kızlarağası hanının kubbesinin sarsıntıya dayanamayarak çöktüğü ve Kerestecilerde binaların kısmen harap olduğu bildirilmiştir. Depremden en büyük zararı gören yerlerden biri Bornovaydı. Binaların büyük bölümü çatlamış ve köyün iki camisi tamamen yıkılmıştır. Depremin, İzmir yakınındaki yerleşimlerden, Narlıköy, Pınarbaşı, Işıklar ve Kemalpaşa 'da da kuvvetle hissedildiği, Kokluça kilisesiyle, çan kulesinin hasar gördüğü de anlatılmlar arasındadır.

1 Nisan 1928 Depremi:

Bu deprem sırasında Konak’taki saat kulesinin kubbesi çökmüş, Vilayet Konağında çatlaklar oluşmuş, Pasaport binasının bacası uçmuş ve Teyyare sinemasının karşısında bulunan rıhtım 10metre uzunlukta ve birkaç santimetre genişlikte kıyıya paralel olarak yarılmış, kopan bölüm denize doğru ilerlemiştir. Deprem Karşıyaka, Bornova ve Balçova’daki binalarda da hasara sebep olmuştur. Bu binalar arasında Ziraat ve Yeni Osmanlı Bankası da yer almaktadır. Karataş, Karantina ve Göztepe’de evlerde hafif çatlaklar ve sıva dökülmeleri gözlenmiştir.

1 Şubat 1974 Depremi:

Deprem en çok Alsancak semtinde hasar yapmıştır. Buradaki eski yığma yapıların duvarları çatlamış ve camları kırılmıştır. 1488. sokakta 25 yıl önce iki katlı tuğla yığma olarak yapılıp daha üstüne iki kat daha eklenmiş olan yapıların bazılarında zemin kat duvarlarında kesme çatlakları ve balkon kolonlarında da basınç kırılmaları gözlenmiştir. Konak meydanındaki saat kulesinin taç kısmı yıkılmış ve saati durmuştur. Devlet hastanesinde, Özel idare işhanında hasar meydana gelmiştir.

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

 

KAYNAKLAR

Erdik.M (1997) Türkiye’de Doğal Afet Tehlikeleri ve Zarar-Görebilirlikler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Avrupa Afet Eğitim Merkezi için hazırlanmış rapor)

Erdik, M., V. Doyuran, N. Akkaş, P. Gülkan, A probabilistic assessment of the seismic hazard in Turkey, Tectonophysics, 117 (1985), Elsevier Science Publishers B.V., Amsterdam, pp. 295-344.

Eyidoğan.H., (1988) Rates of crustal deformation in western Turkey as deduced from major earthquakes, Tectonphysics,148 pp:83-92

GEBCO97(General Bathymetric chart of the Oceans) Dijital Atlas (1997)

Kalafat. D., (1995) Anadolu’nun tektonik yapılarının deprem mekanizmaları açısından irdelenmesi. İstanbul Üniversitesi Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Anabilim Dalı.Doktora Tezi

Onur.T (1997) Earthquake Hazard in Turkey Based on Uniform Risk Spectral Amplitudes; . Bogazici University, KOERI, Earthquake Engineering M.S.Thesis.

Rotstein.Y. (1985) Tectonis of the Aegean Block: Rotation, side arc collision and crustal extension. Tectonophysiscs, 117 pp:117-137

Wells& Coppersmith (1994) New Emprical Relationships among Magnitude, Rupture Length, Rupture Width, Rupture Area and Surface Displacement Bull.Seism.Soc.Am., Vol:184 pp 963-1291

Zanchi A. and Angelier. J.,(1993) Seismotectonics of western Anatolia: regional stress orientation from geophysical and geological data, Tectonophysics, 222, pp:259-274

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

 

ŞEKİLLERİN LİSTESİ

Şekil 3.1.1 M.S.10-1000 döneminde Türkiye ve çevresindeki hasar yapmış depremler (Ambraseys, 1971).

Şekil 3.1.2 20. yüzyılda Türkiye ve çevresindeki meydana gelmiş aletsel büyüklüğü 4’ten büyük depremler.

Şekil 3.1.3 20. yüzyılda Türkiye ve çevresindeki meydana gelmiş büyüklüğü 5.9 ve daha büyük ve/veya şiddeti VII daha büyük depremler.

Şekil 3.2.1 Aletsel depremler için (1900 sonrası) Ms-Mb ilişkisi.

Şekil 3.2.2 Aletsel depremler için (1900 sonrası) Ms-Mb Wells ve Coppersmith (1994).

Şekil 3.3.1 Tarihsel (1900 öncesi) depremlerin merkezüssü dağılımları.

Şekil 3.4.1 Ege Bölgesi topoğrafya haritası.

Şekil 3.4.2 İzmir ve çevresinde 20. yüzyılda meydana gelmiş önemli depremler.

Şekil 3.4.3 İzmir ve çevresinde aletsel (1900 sonrası) merkezüssü dağılımları.

Şekil 3.4.4 İzmir Metropolitan Bölgesinde hasar yapmış depremler.

Şekil 3.4.5 Şiddet Azalım ilişkisi.

Şekil 3.4.6 Batı Anadolu’daki önemli depremlerin fay çözümleri ve tektonik özellikleri; Eyidoğan (1992).

Şekil 3.4.7 Batı Anadolu ve Ege kıyılarının fay düzlem çözümleri; Kalafat (1995).

Şekil 3.4.8 Batı Anadolu yüzeysel depremlerinin fay düzlem çözümleri; Zanchi ve Angelier (1993).

Şekil 3.4.9 Ege Bölgesi ve çevresi depremlerine ait fay düzlem çözümleri; Rotstein (1985). Mc Kenzie (1972), Mc Kenzie (1978) ve Comninkas ve Papazachos çalışmalarının derlenmesi ile oluşturulmuştur.

 

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön

 

TABLOLARIN LİSTESİ

Tablo 3.4.1 Şiddet verilerinin istatistiki analizi

    1. Toplam deprem oluşumu;
    2. Yıllık deprem oluşumu
    3. Seçilmiş yıllık değerler
    4. Düzeltilmiş yıllık değerler.

 

3. Bölümün Başına Dön

İzmir Deprem Senaryosu Ana Sayfasına Geri Dön