İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR YÖNETMELİĞİ

Meclis Kararı Tarihi ve Sayısı: 21.03.2002 - 05/19
Yürürlük tarihi: 10 Mayıs 2002

(Değişik:18.07.2002 tarih ve 05/71 sayılı Meclis Kararı ile.)
(Değişik:17.11.2003 tarih ve 05/242 sayılı Meclis Kararı ile.)
(Değişik:09.12.2003 tarih ve 05/296-297 sayılı Meclis Kararı ile.)
(Değişik:13.07.2012 tarih ve 05/713 sayılı Meclis Kararı ile.)
(Değişik:12.10.2012 tarih ve 05/951 sayılı Meclis Kararı ile.)

 

  Amaç
            Madde 1– Bu yönetmeliğin amacı, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve mücavir alan sınırları içindeki yerleşme alanları ve bu alanlardaki yapılaşmaların imar planları ve bu planların öngördüğü koşullarla uyumlu, imar kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile fen, sağlık ve çevre koşullarına uygun, kamu yararı gözetilerek sağlıklı ve güvenli yaşamı güvence altına alacak şekilde oluşumunu sağlamaktır.

  Kapsam
            Madde 2– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelik, İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ belediye ve mücavir alan sınırları içinde uygulanır.

            Yasal Dayanak
Madde 3– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelik; 3194 sayılı İmar Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin (b) bendi gereğince hazırlanmıştır.
            İmar Planı ve Yönetmelikte Olmayan Hususlar
            Madde 4– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelikte yazılı hükümler imar planlarında aksine bir karar bulunmadığı takdirde uygulanır. Ancak, imar planlarında ölçü verilmeden şematik olarak gösterilmiş bina kitleleri, halihazır gösterimler vb. ifadeler imar planı kararı olarak kabul edilmez.
İmar planlarında karar getirilmemiş ve bu yönetmelikte yer almamış hususlarda lüzum ve gereksinime ve çevrenin karakterine göre uygulanacak şekil, Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla ilgili ilçe belediyesince düzenlenir. Tereddüt edilen konularda, İzmir Büyükşehir Belediyesince, ilçe belediyelerinin ve/veya ilgili meslek odalarının görüşleri alınarak, uygulamaya yönelik koordinasyon kararı oluşturulur. Koordinasyon kararına ilgili belediyeler uymak zorundadır. Daha sonraki benzer işlerde de büyükşehir belediyesi görüşüne ve/veya koordinasyon kararına uyularak işlem yapılır. Bunun dışında ilgili belediyeler bu yönetmelik esaslarına aykırı karar alıp uygulayamaz. Alınan koordinasyon kararları İzmir Büyükşehir Belediyesinin internet adresinde yayımlanır.

İlgili Mevzuatın Geçerliliği
Madde 5– Kıyılar, sit ve koruma alanları, gecekondu önleme ve ıslah bölgeleri gibi özel mevzuata göre düzenlenmiş alanlarda, aksine hüküm olmadıkça bu yönetmelik hükümleri uygulanır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelik esaslarına göre yapılacak bütün uygulamalarda, plan, fen, sağlık ve çevre şartları ile ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile Türk Standartları Enstitüsü standartlarına, uyulması zorunludur.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlgili Belediye, mevzuat ve standartlarda engelliler konusunda getirilen hükümlere uymakla ve bunları uygulamakla yükümlüdür. Ayrıca, ilgili belediye bu yönetmeliğin 66. maddesi hükümleri dışında yörenin koşullarını göz önünde bulundurarak mevzuat ve standartlarda yer almayan hususlarda da engelliler ile ilgili önlemleri almaya yetkili ve sorumludur.

            İstisnalar
            Madde 6– Resmi kurumlara ait hizmet binalarının yapı projelerinin ilgili belediyece incelenmesi sırasında, bu yönetmeliğin iç ölçülerle ilgili hükümlerine bağlı kalınması mecburiyeti yoktur. Ancak, Türk Standartları Enstitüsünün engellilerle ilgili standartlarına uyulması zorunludur.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar planlarında resmi tesis, eğitim tesisi, sağlık tesisi gibi kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımına bırakılmış alanlarda; imar planlarında yapılacak yapılarla ilgili herhangi bir açıklama getirilmediği hallerde, bahçe mesafeleri, yükseklikler ve kitle boyutları civar adalardaki yapılaşma koşulları dikkate alınarak ilgili belediyesince belirlenir.
Bu maddenin tatbikinde tereddütte düşülmesi halinde bu yönetmeliğin 4. maddesi uygulanır.

            (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yapı Ruhsatı ve Eklerine Aykırı Yapılarda Tamir ve Tadil İşleri
            Madde 7– Yapı Ruhsatı ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar, imar planı, kanun ve yönetmelik esaslarına uygun hale getirilmedikçe bunların tamir, tadil ve ilavelerine izin verilmez.
Ancak, yapı güvenliğini etkilemeksizin bir yapıdaki bağımsız bölümlerden herhangi birinin veya müşterek mahallerin İmar Kanunu, imar planı ve/veya yönetmelik hükümlerine aykırı olması bunlara aykırı olmayan diğer bağımsız bölümlerin tamir ve tadil işlemlerini durdurmaz.
            Bir parselde birden fazla yapı varsa bu yapılardan herhangi birisinin plan ve/veya ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olması, bunlara aykırı olmayan diğer yapıların tamir, tadil veya ilave işlemlerini durdurmaz.

            Belediye Tasarrufundaki Yerler Üzerinde İnşaat
            Madde 8– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlgili Belediyenin tasarrufundaki kamu malı olarak terkin edilmiş alanlar üzerinde, Belediye hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli tesislerin (telefon kulübeleri, WC ve 20 m2’yi geçmeyen muhtarlık binaları) ve otobüs durağı, ulaşım, haberleşme noktaları (bilet gişesi vb.), sinyalizasyon, aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam, bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyalarının inşaatına Büyükşehir Belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yollarda Büyükşehir Belediyesinin, diğer alanlarda ise ilgili ilçe belediyesinin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce imar planlarına göre hazırlanmış projelerine ve İzmir Büyükşehir Belediyesi İlan ve Reklam Yönetmeliği hükümlerine uyulması kaydıyla izin verilebilir.
İlgili Belediye, kamu hizmetleriyle ilgili yükümlülüklerini yerine getirirken, mevzuat ve standartlarda engelliler hakkında getirilmiş hükümlere ve Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uymak zorundadır. Ayrıca, yukarıda belirtilen hizmetlerin ve her türlü altyapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya sirkülasyonunun engellenmemesi, can ve mal güvenliğinin sağlanması zorunludur.

            Yönetmeliğin Devam Eden ve Bitmiş Yapılarda Uygulanması
            Madde 9– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yapı ruhsatı süresi içinde tamamlanamayan ve/veya tamamlanması mümkün olamayacağı için beşinci yıl içinde yapı ruhsatı yenilemek üzere ilgili idareye başvurarak yapı ruhsatı yenilemesi yapılacak yapılar hakkında, ilk yapı ruhsatı alındığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanır.
İnşasına 2 yıl içinde başlanmayan veya yapı ruhsatı süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde yapı ruhsatı yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir. Bu yapılar hakkında yeniden yapı ruhsatı alma tarihinde yürürlükte bulunan plan ve mevzuat hükümleri uygulanır.

            (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kent Estetiğinde Belediye Yetkisi
            Madde 10– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Büyükşehir Belediye Başkanlığı bir kentsel tasarım projesi doğrultusunda kent genelinde uygun gördüğü yerlerde gerek mevcut gerekse yeni yapılacak yapılar konusunda ilgili meslek odalarının görüşlerini de alarak kurallar belirlemeye ve bu kuralları koordinasyon kararı olarak tüm ilçelerde uygulamaya koymaya yetkilidir.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlçe belediyeleri de Büyükşehir Belediyesinin sorumluluk alanı dışında kalan alanlarda, Büyükşehir Belediyesinin uygun görüşünü almak koşuluyla binaların cepheleri ile ilgili şehircilik ve estetik yönden kurallar getirmeye yetkilidir.
Ayrıca, yapılaşmanın tamamlandığı meskun alanlarda, kent estetiğini bozucu veya görüntü kirliliği yaratacak nitelikte yıkık, viran, yanmış, metruk yapılar ile çatı örtüsü veya çatı parapet duvarları yapılmamış yapılarda, bu durumun giderilmesi ilgilisine duyurulur.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yukarıdaki fıkralar uyarınca yapılan duyuruda 10 günden az 30 günden fazla olmamak üzere verilen süre içinde duyuru gereğinin yerine getirilmemesi halinde İmar Kanununun 42. maddesi gereğince yapı sahibine para cezası verilir.
           


İKİNCİ KISIM

Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM
İmar Planlarına İlişkin Tanımlar

 

            Madde 11– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Plan tanımları


 A- Çevre Düzeni Planı: Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar planlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekte hazırlanan, plan notları ve raporuyla bir bütün olan plandır.
B- İl Çevre Düzeni Planı: Konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi sektörler ile kentsel-kırsal yapı ve gelişme ile doğal ve kültürel değerler arasında koruma-kullanma dengesini sağlayan ve arazi kullanım kararlarını belirleyen yönetsel, mekansal ve işlevsel bütünlük gösteren sınırlar içinde, varsa bölge planı kararlarına uygun olarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6. maddesinin (b) bendi gereği Valinin koordinasyonunda, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresi ile birlikte yapılan, belediye meclisi ile il genel meclisi tarafından onaylanan, plan notları ve raporuyla bir bütün olan plandır.
C- İmar Planı: Belde halkının sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamayı, sağlıklı ve güvenli çevre oluşturmayı, yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen ve bu amaçla beldenin ekonomik, demografik, sosyal, kültürel, tarihsel, fiziksel özelliklerine ilişkin araştırmalara ve verilere dayalı olarak hazırlanan, kentsel yerleşme ve gelişme eğilimlerini alternatif çözümler oluşturmak suretiyle belirleyen, arazi kullanımı, koruma, kısıtlama kararları, örgütlenme ve uygulama ilkelerini içeren pafta rapor ve notlardan oluşan belgedir. İmar planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olmak üzere iki aşamadan oluşur.
a) İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planı: Çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (b) doğrultusunda düzenlenen, 1/25000 ölçekte hazırlanan, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
b) Nazım İmar Planı: Çevre düzeni planlarına ve İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere 1/5000 ölçekte düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan uygulama hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
c) Uygulama İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine, varsa kadastral durumu işlenmiş olan ve nazım imar planına uygun olarak hazırlanan ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına temel olacak uygulama etaplarını ve esaslarını ve diğer bilgileri ayrıntıları gösteren ve 1/1000 ölçekte düzenlenen, raporuyla bir bütün olan plandır.
D- Mevzi İmar Planı: İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planının yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış, mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili belediyesince belirlenmesi halinde, Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin plan yapım kurallarına uyulmak üzere, yürürlükteki her tür ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki, sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir bütün olan imar planıdır.
E- Revizyon İmar Planı: Her tür ve ölçekteki planın ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı veya sorun yarattığı durumlar ile üst ölçek plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen plandır.
F- İlave İmar Planı: Yürürlükte bulunan planın ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde hazırlanan plandır.
G- İmar Planı Değişikliği:  Plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, kamu yararının zorunlu kılması halinde yapılan plan düzenlemeleridir.
H- Koruma Amaçlı İmar Planı: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimari, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; halihazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, altyapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile planlama kararları tutumları, plan notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar planlarının gerektirdiği ölçekteki plandır.
I- Parselasyon Planı: Mevzuata, uygulama imar planı ve plan notlarına uygun yapılaşmaya temel oluşturmak için parsel üretilmesi ile kamu hizmet ve tesis alanlarının kamu eline geçişini sağlamak amacıyla hazırlanan, kesin parselasyon durumunu gösteren ve tapuya tescil işlemlerinde esas alınan arazi ve arsa düzenleme işlemini gösteren plandır.

            Yerleşme Alanı (İskan Alanı)
            Madde 12– İmar planı sınırı içerisindeki meskun ve gelişme alanlarının tümüdür.
a) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yerleşik Alan (Meskun Alan): Büyükşehir belediye sınırları içinde var olan, içinde boş alanları barındırsa da büyük oranda yapılaşmış olan alanlardır.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Gelişme Alanı (İnkişaf Alanı): Büyükşehir belediye sınırları içinde var olan, henüz yapılaşmamış ve nazım imar planlarında yapılaşması önerilen alanlardır.

            Madde 13– Sınırlar (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
a) Büyükşehir Belediye Sınırı: İzmir Büyükşehir Belediyesinin sınırı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda belirtilen esaslara göre tespit edilmiş olan sınırlardan oluşur.
            b) İlçe Belediye Sınırı: 5216 sayılı Kanun kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesine bağlı olan İlçe Belediyelerinin İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırı içinde kalan mülki sınırlarıdır.
            c) Mücavir Alan Sınırı: İmar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve sorumluluğu altına verilmiş olan alanlardır. Mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmez. Ayrıca bu alanlar köyleri de içerebilir. 5216 sayılı Kanunun Geçici 2. maddesine göre büyükşehir sınırları içinde kalan orman köyleri büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar. Büyükşehir Belediyesi mücavir alanlarının ilçe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir belediye meclisince yapılır.

            Madde 14– Kentsel Kullanım Alanları (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
            A- Kentsel Konut Alanları: İmar planlarında konut yapımı için ayrılan meskun konut alanları ve kentin gelişmesi için ayrılan gelişme konut alanlarıyla, gecekondu önleme bölgeleri, toplu konut alanları gibi konut alanlarından oluşan iskan alanlarıdır.
a)) Meskun (Yerleşik) Konut Alanları: İmar planlarında belirlenmiş yapılaşma yoğunluğuna göre (yüksek, orta, düşük), yapı düzeni korunacak, düzeltilecek, sağlıklaştırılacak ikamet bölgeleridir. Meskun konut alanlarında, binaların zemin katlarında veya yoldan direkt giriş yapılan bodrum katta, sadece günlük ticarete yönelik bağımsız bölümler oluşturulabilir.
b) Gelişme Konut Alanları: İmar planlarında gelişme konut alanı olarak belirtilmiş ve yapı düzeni ile yapılaşma yoğunlukları (TAKS/KAKS oranları ya da yapı emsalleri ile) belirlenmiş, kentin gelişmesine ayrılmış yerleşme alanlarıdır. Bu alanlarda, binaların zemin katlarında veya yoldan direkt giriş yapılan bodrum katta, günlük ticarete yönelik bağımsız bölümler oluşturulabilmesi için, imar planlarında ilgili belediyesince uygun yol güzergahları belirlenmesi gerekmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında, büyükşehir belediyesi yetki alanına dahil edilen ilçe belediyeleri sınırları içinde, meskun ve gelişme konut alanlarında, günlük ticarete yönelik bağımsız bölümler oluşturulabilmesi için, ilgili belediyesince uygun yol güzergahlarının imar planlarında belirlenmesi gerekmektedir.
c) Toplu Konut Alanları: 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ve bağlı mevzuatına uygun olarak tanımlanan alanlardır.
            d) Gecekondu Önleme Bölgeleri: 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve bağlı mevzuatına uygun olarak tanımlanan bölgelerdir.
e) Gecekondu Islah Bölgeleri: 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve bağlı mevzuatına uygun olarak tanımlanan bölgelerdir.
B- Çalışma Alanları ve Yönetim Binaları: İmar planlarında; merkezi iş alanları-metropoliten aktivite merkezleri, ticaret bölgeleri, tercihli ticaret bölgeleri, depolama ve konut dışı kentsel çalışma alanları, sanayi bölgeleri, küçük sanayi alanları,  serbest bölge, organize sanayi bölgeleri, yönetim merkezleri, askeri alanlar, kamu kurumu alanları, gibi çalışma hayatına ve kent yönetimine ayrılan alanlardır.
            a) Merkezi İş Alanı-Metropoliten Aktivite Merkezi (MİA): Kentin yönetim birimleri ile ticari işlevlerinin yoğunlaştığı, İzmir Kenti ve etkileşim alanına hitap eden uzmanlaşmış hizmet ve ticaret fonksiyonlarının yoğun bir şekilde yer seçimi yaptığı, çalışma, yönetim ve finans kuruluşları açısından cazibe merkezi niteliğinde olması beklenen alanlardır. Bu kapsamda bu alanlarda çarşı, büro, işhanı, sosyal ve idari tesisler, özel ya da kamusal sağlık, eğitim, spor ve kültür tesisleri, ibadet yerleri, ulusal ve uluslar arası konferans-kongre-seminer, fuar, toplantı ve çok amaçlı salonlar, turistik tesisler, teknik altyapı tesisleri ile bu kullanımların gerektiği diğer fonksiyonlar, her tür ticaret, ticari depolama, (yanıcı, parlayıcı, patlayıcı etkisi olan depolama türleri hariç) eğlence yerleri, çok katlı taşıt parkı, yönetim binaları, yerel ve bölgesel kamu kuruluşları ve konut kullanımı yer alabilir.
            b) II. ve III. Derece Merkezler-Tali İş Merkezleri: Yerleşmelerin kendi etkileşim alanı içinde yerleşik nüfusa hizmet verecek nitelikte özelleşmiş, ihtisaslaşmış, hizmet, ticaret, turizm fonksiyonları ile MİA ile ilişkileri güçlü olan daha küçük firma ve büro binaları ile konut kullanımlarının yer aldığı merkezlerdir. Bu alanlarda, konut, çarşı, büro, işhanı, her tür ticaret, ticari depolama, eğlence yerleri, çok katlı taşıt parkı, servis istasyonları, yerel ve bölgesel kamu kuruluşları, otel ve motel bulunabilir. Bu fonksiyonlardan bir ya da birkaçı aynı parsel içinde bulunabilir.
c) Ticaret Bölgeleri: İmar planlarında ticari amaçlı yapılar için ayrılmış bölgelerdir. Bu bölgelerde bürolar, iş hanları, kamu ve özel katlı otoparklar, gazino, lokanta, düğün salonu, çarşı, çok katlı mağazalar, bankalar, oteller, sinema, tiyatro gibi kültürel, sosyal tesisler, yönetimle ilgili tesisler, ayakta teşhis ve tedavi yapılan poliklinikler, dal merkezleri gibi hastane dışında kalan özel sağlık tesisleri ve ilköğretim, ortaöğretim, temel eğitim, mesleki ve teknik öğretim ve yüksek öğretim tesisleri dışında kalan kreş, anaokulu, yurt, dershane, sürücü kursu gibi özel eğitim tesisleri ve benzeri yapılar yapılabilir.
d) Tercihli Ticaret Bölgeleri: İmar planlarında belirtilen tercihli ticaret bölgeleridir. İmar planlarında belirlenen koşullara göre bu bölgelerde ticaret bölgelerinde yer alan tesislere ilave olarak konutlar da yapılabilir. Ancak, bu bölgelerde yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yeni inşa edilecek yapılarda, konut ve ticaret girişlerinin ayrı olarak tertip edilmesi gerekir.
            e) Toptan Ticaret Alanları: Toptan ticaret ve bu amaçla ilgili hizmet görecek diğer yapı ve tesislerin yer aldığı alanlardır.
f) Pazarlama Alanı: Bölge halkının ihtiyaçları doğrultusunda imar planlarında belirlenmiş olan açık ve kapalı pazar yerleridir.
            g) Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları: Bu alanlarda, servis istasyonları (yol geçiş izin belgesi alınması, sağlık koruma bantlarının sağlanması ve diğer fonksiyonlardan ayrılması halinde), çok katlı taşıt parkları, her türlü ticaret, lokanta, sinema, tiyatro ve eğlence yerleri, banka, sigorta ve bürolar, çok katlı mağazalar, yerel ve bölgesel kamu kuruluşları, depolama, sosyal ve kültürel tesisler yapılabilir. Sanayi ve küçük sanayinin gürültülü, tehlikeli, kokulu, patlayıcı yanıcı maddeler içeren ve bol su kullanan, depolayan, zararlı atık madde çıkartan, çevre sağlığı yönünden sakıncalı nitelikte olan tesisler ile konut yer alamaz.
Bu tür alanlarda yapı yaklaşma sınırları içinde kalmak ve TAKS-KAKS ve/veya emsal değerleri aşılmamak kaydıyla bina kütle ölçüleri serbesttir.
h) Sanayi Alanları: İmar planlarında orta ve büyük ölçekte üretim yapan sanayi işletmelerinin yer aldığı, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve ilgili yönetmeliğine uygun olarak, çevre ve sağlık koşulları gözetilerek bir arada yer almaları öngörülen sanayi tesislerine ayrılan alanlardır. İmar Planlarında sanayi alanı olarak önerilmiş olan alanlarda sanayi ve depolama tesisleri yer alabilir.
i) Küçük Sanayi Alanları: Küçük ölçekte sanayi işletmelerinin yer aldığı, daha çok doğrudan kentliye yönelik hizmet üreten 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve ilgili yönetmeliğine uygun olarak çevre ve sağlık koşulları açısından ayrılmaları ve gruplaşmaları gerekli görülen iş türlerinin bir arada konumlandığı alanlardır.
j) Depolama Alanları: Endüstriyel ham madde ve mamul ürünler ile tarım ürünlerinin açık ya da kapalı depolanması amacıyla düzenlenmiş alanlardır.
k) Patlayıcı Madde Depolama Alanları: Sanayi ve depolama alanları içinde niteliği gereği yer alamayan, Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Esaslarına İlişkin Tüzükte tanımlanan maddelerin üretimi, atık bertarafı ve depolanması için yapılacak tesislerin yer alabileceği alanlardır.
l) Serbest Bölge ve Gelişme Alanları: 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ile serbest bölge olarak tanımlanan alanlardır.
            m) Organize Sanayi Bölgeleri (OSB): Sanayinin uygun görülen yerlerde yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla; sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dahilinde gerekli idari, sosyal ve teknik altyapı alanları ile küçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim ve sağlık alanları, teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve ilgili kanununa göre işletilen mal ve hizmet üretim bölgeleridir. 
n) Yönetim Merkezleri: Her tür resmi tesis ve yönetim birimlerinin yer alacağı alanlardır.
o) Büyük Alan Kullanımı Gerektiren Kamu Kuruluş Alanları: Genel, katma ve özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve belediyece veya kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kurumlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait tesislerin yer aldığı alanlardır. Bu alanlarda, hizmet binasının yanı sıra lojman yapılabilir. Ancak, lojman alanı toplam inşaat alanının % 10’unu geçemez.
p) Askeri Alanlar: 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanununda belirtilen alanlardır.
r) Akaryakıt İstasyonu: Araçların akaryakıt, yağ, su, basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandığı ve taşıtlarla ilgili bazı basit teçhizat parçalarını da bulundurabilecek şekilde düzenlenmiş tesislerdir.
s) Servis İstasyonu: Araçların, bakım-onarım, yağlama ve yıkama gibi işlerinin yapıldığı tesislerdir. Bu tesislerin akaryakıt sağlayacak şekilde düzenlenmiş olanları akaryakıt istasyonu sayılır ve akaryakıt istasyonu ile ilgili hükümler uygulanır.
            t) Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) İkmal İstasyonları: Sıvılaştırılmış petrol gazlarının sabit tanklarda depolandığı, yakıt olarak sıvılaştırılmış petrol gazlarını kullanan sabit depolu karayolu taşıtlarına dispanser vasıtasıyla ikmal hizmetlerinin verildiği istasyonlardır.
            C- Turizm Yerleşme Alanları: İmar planında; turizm konaklama tesisleri, turizm ve ikinci konut alanları, turizm ve tercihli kentsel kullanım alanları, günübirlik tesis alanları ile geleneksel üretim / satış ve pansiyon konut alanları, plaj alanları / kıyı kesimlerindeki servis odakları gibi kullanımların yer aldığı alanlardır.
            a) Konaklama Tesis Alanları: Bu alanlar termal turizm tesisi, otel, motel, apart otel, pansiyon (bir turizm tesisine bağımlı olmak koşuluyla), tatil köyü, kamping gibi yataklı tesisler ile bunların lokanta, kafeterya, bar, diskotek gibi yan birimlerinin yer aldığı alanlardır.
b) Turizm ve İkinci Konut Alanları: Bu alanlar plan koşullarına bağlı olarak tercihe göre turizm konaklama tesislerinin veya 2. konutların yapılabileceği alanlardır.
c) Günübirlik Tesis Alanları: Bu alanlar yapılaşma koşulları, imar planında belirtilen sadece günübirlik kullanımlara dönük su ve kara sporlarına ilişkin üstü açık tesisler ile plaj tesisleri (duş, kabin, WC, vb.), lokanta, gazino, kafeterya, çay bahçesi ile yerel özellik taşıyan el sanatları ürünlerinin sergi ve satış üniteleri gibi toplumun yararlanabileceği tesislerin yer aldığı alanlardır.
d) Plaj Alanları: Kamuya açık kıyı alanlarıdır.
            D- Koruma Alanları: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre yapılanma şartları belirlenen arkeolojik, tarihi, kentsel ve doğal sit alanları ile, tarım alanları, mera alanları, makilik ve fundalık alanlar, doğal ve ağaçlık karakteri korunacak alanlar, orman alanları, ağaçlandırılacak alanlar vb. gibi yapı yasağı ya da sınırlaması getirilen alanlar “Koruma Alanları”dır.
a) Bugünkü Arazi Kullanımı Devam Ettirilerek Korunacak Alanlar: Tarım alanları (tarımsal niteliği korunacak alanlar, dikili tarım alanları, özel nitelikli tarım alanları), mera alanları, makilik ve fundalık alanlar, doğal ve ağaçlık karakteri korunacak alanlar, orman alanları, ağaçlandırılacak alanlar vb. olarak gösterilen ve planda özel yapılaşma koşulları getirilmiş alanlardır.
b) Yapı Yasağı veya Sınırlaması Getirilen Alanlar: Jeolojik, topografik, morfolojik, su kaynağı koruma kuşağı, enerji nakil hattı, petrol boru hattı, su ve kanalizasyon vb. hatlar ile hava alanı koruma bandı ve uçuş koridoru (konisi), askeri alanlar, askeri güvenlik alanları, sağlık koruma bantları, karayolları yol kenar koruma kuşağı gibi nedenlerle yapı yasağı ya da sınırlaması getirilen alanlardır.
            E- Yeşil Alanlar: Toplumun yararlanması için ayrılan, günübirlik eğlence ve dinlence ihtiyaçlarını karşılayan, gerek aktif gerekse pasif kullanımlı, bitki örtüsünün yoğun olduğu alanlardır. Bu alanlarda yapılacak tüm düzenleme ve tesislerde Türk Standartları Enstitüsünün engelliler ile ilgili standartlarına uyulacaktır.
a) Aktif Yeşil Alanlar: Toplumun yararlanması için ayrılan kentsel ve bölgesel parklar (dinlenme alanları), çocuk bahçeleri, oyun alanları (semt spor sahaları), rekreasyon alanları, piknik ve mesire alanları, özel işlevlere ayrılmış yeşil alanlar vb. bu alanlar kapsamındadır.
1- Parklar (Dinlenme Alanları): Kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçlarına cevap veren alanlardır. İmar planlarında park alanlarının içerisinde park için gerekli başka tesisler gösterilmemiş ise, bu alanlarda ancak WC, süs havuzları ve pergola yapılabilir.
2- Çocuk Bahçeleri: (0-6) ve (7-11) yaş gruplarının oyun ihtiyaçlarını karşılayan alanlardır. Bitki örtüsü ile çocukların oyun için gerekli araç gereçler, süs havuzları, pergola ve WC yer alabilir.
3- Oyun Alanları (Semt Spor Sahaları): İskan bölgeleri içinde yer alan gençlerin spor ve oyun ihtiyaçlarını karşılayan açık alanlardır.
Bu alanlarda, yapılaşma emsali %3’ü ve aynı zamanda 200 m2’yi ve yüksekliği 1 katı (3.80 m.) geçmeyen ve parsel sınırlarına 5 metreden fazla yanaşmayan, sadece soyunma kabinleri, duş, WC kullanımı için yapı yapılabilir. İmar planında ayrılan alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan dikkate alınarak hesaplanır.
4- Piknik ve Mesire Alanları: Bu alanlar kentlilerin günübirlik eğlenecekleri ve dinlenebilecekleri alanlardır. Bu alanlarda, yoğun yeşil bitki örtüsünün yanında yeterli sayıda otopark, oturma ve yemek yerleri, çeşmeler, oyun alanları, yemek pişirme yerleri, WC ve bulaşık yıkama yerleri ile yapılaşma emsali %3’ü, yapı yüksekliği 2 kat 6.80 m.yi geçmemek koşulu ile lokanta, çayhane, satış yeri vb. tesisler yapılabilir. İmar planında ayrılan alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan dikkate alınarak hesaplanır.
            5- Rekreasyon Alanları: Bu alanlar kentlilerin günübirlik eğlenecekleri, dinlenecekleri, sportif etkinlikler yapabilecekleri alanlardır.
Bu alanlarda, yoğun yeşil bitki örtüsünün yanında yeterli sayıda otopark, oturma ve yemek yerleri, çeşmeler, oyun alanları, yemek pişirme yerleri, WC ve bulaşık yıkama yerleri, sadece günübirlik kullanımlara dönük su ve kara sporlarına ilişkin üstü açık tesisler, açık hava tiyatroları ile yapılaşma emsali %3'ü, yapı yüksekliği 2 kat 6.80 m.yi geçmemek koşulu ile su ve kara sporlarına ilişkin kapalı tesisler ile lokanta, çayhane, satış yeri vb. tesisler yapılabilir. İmar planında ayrılan alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan dikkate alınarak hesaplanır.
            b) Pasif Yeşil Alanlar: Orman alanları, ağaçlandırılacak alanlar, milli parklar, mezarlıklar, doğal karakteri korunacak vb. alanlardır.
            F- Kentsel Sosyal Altyapı Alanları: İmar planlarında kentlinin ihtiyacını karşılayacak eğitim, sağlık, kültürel, dini vb. sosyal tesislerin yer alacağı alanlardır. İmar planlarında aksine bir açıklama getirilmediği takdirde bu tür alanlar ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından plandaki kullanım amacına uygun olarak değerlendirilir.
Bu alanlarda yapılacak tüm düzenleme ve tesislerde Türk Standartları Enstitüsünün engelliler ile ilgili standartlarına uyulması zorunludur.
a) Eğitim Tesisleri Alanları: Kamu tarafından yapılan veya imar planlarında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılacağı belirlenmiş olan ve ilgili mevzuata uygun olarak yapılacak temel eğitim öncesi öğretim (anaokulu, kreş alanları), ilköğretim, ortaöğretim, temel eğitim, mesleki ve teknik öğretim ile yüksek öğretim tesislerinin yer alacağı alanlardır. Yüksek öğretim tesisleri dışında yeni yapılacak eğitim tesislerinde açık alanlar tüm alanın (parsel alanının) ½’sinden az olamaz.
b) Sağlık Tesisleri Alanları: Kamu tarafından yapılan veya imar planlarında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılacağı belirlenmiş olan ve ilgili mevzuata uygun olarak yapılacak hastane, dispanser, sağlık ocağı, huzurevi (yaşlılar bakımevi) gibi tesislerin yer alacağı alanlardır.
c) Sosyal ve Kültürel Tesis Alanları: Kamu tarafından yapılan veya imar planlarında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılacağı belirlenmiş olan ve ilgili mevzuata uygun olarak yapılacak kongre merkezleri, müze, kütüphane, konferans, konser, tiyatro, sinema, sergi salonu, yurt, kreş, huzurevi, yetiştirme yurdu, güçsüzler evi, Turizm Bakanlığı danışma bürosu gibi kamuya ait tesisler ile kamu hizmeti gören vakıf vb. kuruluşlara ait sosyal ve hizmet binalarının vb. tesislerin yer alacağı alanlardır.
            d) Dini Tesis Alanları: Cami, kilise, sinagog, havra, cemevi gibi ibadete açık dini tesisler ile bunların zorunlu müştemilatlarının bulunduğu alanlardır.
e) Kentsel ve Bölgesel Spor Alanları: Bunlar futbol, basketbol, voleybol, tenis, yüzme, atletizm, buz pateni gibi spor faaliyetlerini ihtiva eden açık ve kapalı tesis alanlarıdır.
f) Özel İşlevlere Ayrılmış Alanlar: İmar planında fuar, lunapark, festival alanları, hayvanat ve botanik bahçeleri, kültür park gibi işlevler için ayrılmış alanlardır.
            g) Belediye Hizmet Alanı: 5393 ve 5216 sayılı yasalarda belirtilen belediye hizmetlerini gerçekleştirmek amacıyla yapılacak yapılar ile hizmet binalarının yer alabileceği alanlardır.
            G- Kentsel Teknik Altyapı Alanları:  Elektrik, doğalgaz, trafo, enerji nakil hattı, içme ve kullanma suyu, yağmur suyu arıtma tesisleri, kanalizasyon ve her türlü ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler, atık bertaraf ve depolama tesisleri, oto terminal ile açık veya kapalı yeraltı veya yerüstü otopark kullanımlarının yer aldığı alanlardır.
            H- Kesin Yapı Yasağı Uygulanacak Alanlar: İmar Kanunu ve diğer genel ve özel yasalar, imar planı, koruma planı ve diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiş karayolları, kamulaştırma sınırları ve yol kenarları koruma kuşaklarında, sahil şeritlerinde, enerji nakil hatları yaklaşma sınırları içerisinde, hava alanı koruma ve askeri stratejik alanları koruma kuşaklarında, hava alanı uçuş konilerinde, yapı yasağı getirilen kültür ve tabiat varlıklarını koruma alanlarında, sıcak su koruma alanlarında, su koruma havzalarında, jeolojik sakıncalı alanlarda, diğer kamu alanlarında ve ayrıca imar adalarında ve imar parsellerinde verilmiş yapı yaklaşma sınırları dışında yapı yapma yasağı getirilmiş alanlardır.
            I- Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı: 5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesi kapsamında kalan alanlardır.

            Madde 15– Ada ve Parsellere İlişkin Tanımlar
            A- Ada Tanımları
a) Kadastro Adası: Kadastro yapıldığı zaman var olan adadır.
b) İmar Adası: İmar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır.
            B- Parsellere İlişkin Tanımlar:
a) Kadastro Parseli: Kadastro yapıldığı zaman oluşmuş, mülkiyeti tescilli parseldir.
b) İmar Parseli: İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, imar planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.
c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Parsel Cephesi: Parselin üzerinde bulunduğu yoldaki cephesidir. Genel olarak, köşe başına rastlayan parsellerde geniş yol üzerindeki kenar parsel cephesidir. İki yolun genişliklerinin eşit olması halinde dar kenar parsel cephesidir. İki veya daha fazla yola cephesi olan parsellerde, ön, arka ve yan cephelerin tayini, adadaki diğer parsellerin konumları, mevcut binalar ve yapı nizamı dikkate alınarak belediyesince belirlenir.
d) Parsel Derinliği: Parsel ön cephe hattına arka cephe hattı köşe noktalarından indirilen dik hatlarının en uzun ve en kısa olanının uzunluklarının ortalamasıdır.
e) En Az Parsel Alanı: Parselin, imar planı ile belirlenmemiş ise bu Yönetmelik ile belirlenmiş uygulanabilir en az alanıdır.
            f) En Az Parsel Cephesi: Parselin, imar planı ile belirlenmemiş ise bu Yönetmelik ile belirlenmiş uygulanabilir en az ön cephe uzunluğudur.
            g) En Az Parsel Derinliği: Parselin, imar planı ile belirlenmemiş ise bu Yönetmelik ile belirlenmiş uygulanabilir en az parsel derinliğidir.
C- Bahçe Tanımları
a) Ön Bahçe: Parsel ön cephe hattı ile yapı cephe hattı arasında kalan bölümüdür. Birden fazla yola cephesi olan parsellerde, yapı ile yol arasında kalan parsel bölümleri de ön bahçe tanımına girer.
b) Arka Bahçe: Parsel arka cephe hattı ile yapı arka cephe hattı arasında kalan parsel bölümüdür.
c) Yan Bahçe: Komşu parsel sınırı ile yapı yan cephe hatları arasında kalan ön ve arka bahçeler dışındaki parsel bölümleridir.
d) Yapı Yaklaşma Sınırı: İmar adası veya imar parselinde, yapının zeminde oturduğu alan olarak, ada veya parsel sınırlarına en fazla yaklaşabileceği mesafeyi tayin eden sınırdır.
            D- Parsel Zemini İle İlgili Tanımlar
a) Tabii Zemin: Parselin hafredilmemiş veya doldurulmamış doğal zeminidir.
b) Tesviye Edilmiş Zemin: Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre hafredilerek veya doldurularak parselin aldığı son zemin durumudur.
            E- Ayırma Ve Birleştirme İşlemi İle İlgili Tanımlar
a) Ayırma (İfraz): Parselin imar planı ve yönetmeliklere uygun olarak ayrılmasıdır.
b) Birleştirme (Tevhit): Parsellerin imar planı ve yönetmeliklere uygun olarak birleştirilmesidir.

            Madde 16– Yapılaşma Düzenine İlişkin Tanımlar
a) Ayrık Düzen: Hiçbir yönde komşu parsel sınırına bitişik olmayan yapı düzenidir.
b) Bitişik Düzen: İmar planında kat adedi, ön bahçeli veya ön bahçesiz oluşu ve bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olacağı belirtilmiş yapı düzenidir.
            c) Blok Düzen: İmar planı veya bu Yönetmelikte, derinliği, kat adedi ve yüksekliği belirlenmiş tek yapı kütlesinin bir veya birden fazla imar parseli üzerine oturduğu bahçeli yapı düzenidir.
d) İkiz Düzen: İmar planında, binanın bir tarafı komşu binaya bitişik, diğer tarafı ayrık olarak oturacağı alan belirtilmiş olan, imar yönetmeliği ile derinliği, kat adedi ve buna bağlı bina yüksekliği tanımlanmış bahçeli blok düzenidir.

 

İKİNCİ BÖLÜM
Yapılaşmaya İlişkin Tanımlar

            Madde 17– Yapı Alanına İlişkin Tanımlar
a) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Taban Alanı (T.A.): Işıklıklar, hava bacaları, tabii zemin terasları ve iç bahçeler hariç, yapı veya yapıların parselin tabii veya tesviye edilmiş zeminine oturacak bölümünün kaplayacağı alandır.
b) Taban Alanı Katsayısı (TAKS): Taban alanının, imar parseli alanına olan oranıdır.
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında Büyükşehir Belediyesi yetki alanına dahil edilen ilçelerde, blok veya ayrık yapı nizamına tabi olan ve imar planı ile ölçü ve emsal verilmemiş yerlerde taban alanı kat sayısı % 40'ı hiçbir şekilde geçemez.  
c) (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Katlar Alanı Katsayısı (KAKS)(EMSAL): Katlar alanının imar parseli alanına olan oranıdır.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Katlar Alanı(KAKS) - Yapı İnşaat Alanı(EMSAL): Bodrum kat ve çatı arası dahil olmak üzere yapının inşa edilen ve kullanılabilen tüm katlarının ışıklıklar çıktıktan sonraki alanlarının toplamıdır.

  • Bu yönetmeliğin 42. maddesine göre düzenlenen ve genişliği 1.50 m.yi geçmeyen açık çıkmalar,
  • Hava bacaları,
  • Saçaklar,
  • Ticari amacı olmayan ve yapının kendi ihtiyacı için otopark olarak kullanılan bölüm ve katlar ile tabii veya tesviye edilmiş zeminin altında tertiplenen otoparklar,
  • Genel merdiven dışında tertiplenen yangın merdivenleri ve bu merdivenlerin yangın güvenlik holleri,
  • Tabii zemin terasları,
  • İç bahçeler,
  • Asansörler,
  • Kömürlük veya kat kaloriferi odası,
  • Sığınak,
  • Yapının ihtiyacı olan ve mekanik-elektrik tesisat projeleri ile uyumlu olarak yer alan kalorifer dairesi, kazan dairesi, trafo, jeneratör, su deposu, hidrofor, çöp bacası, çöp odası, kablo bacası, enerji odası gibi tesisata ilişkin alanlar, bu alana katılmaz.

          Kullanılabilen katlar deyiminden konut, işyeri, eğlenme ve dinlenme yerleri gibi oturmaya, çalışmaya, eğlenmeye ve dinlenmeye ayrılmak üzere yapılan bölümler ile bunlara hizmet veren depo ve benzeri alanlar anlaşılır.
e) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Brüt İnşaat Alanı (Toplam İnşaat Alanı): Bodrum kat ve çatı arasındaki piyesler dahil olmak üzere yapının inşa edilen tüm katlarının toplamıdır. Işıklıklar, hava bacaları, saçaklar ve iç bahçeler hariç, bütün ortak alanlar ve açık ve kapalı çıkmalar bu alana dahildir.
f) Bağımsız Bölüm Brüt Alanı: Bağımsız bölümün, dış duvarlarda duvar dışı, ortak duvarlarda duvarın yarısı ile çevrelenmiş kendi katındaki kapalı alanın ışıklık, hava bacası, tesisat ve çöp bacaları, çok katlı bağımsız bölümlerdeki merdiven boşluğu (merdivenin kendisi dahil) düşüldükten sonraki alandır. Eklentisi olan bağımsız bölümlerin brüt alanı, bu alana eklenti brüt alanının ilavesi ile bulunur.
g) Bağımsız Bölüm Net Alanı: Bağımsız bölüm içerisinde duvarlar arasında kalan, proje üzerinde gösterilen kaba yapı boyutlarının her birisinden (2 x 2.5 cm. sıva kalınlığı) 5’er cm. düşülerek bulunan net ölçülerle hesaplanan faydalı alandır. Bağımsız bölümlerde, ışıklıklar ve her tür baca, karkas binalarda taşıyıcı elemanların duvarlardan taşan dişleri, balkonların veya arsa zemininden (0.50) metreden yüksek terasların toplamının (2.00) m2’si, çok katlı bağımsız bölümlerde iç merdivenin ulaştığı katta merdiven boşluğu, merdivenin başladığı katta merdivenin altında (1.50) m. yüksekliğinden az olan yerler, net alan dışındadır. Eklentisi olan bağımsız bölümlerin net alanı; bu alana eklenti net alanının ilavesi ile bulunur.
h) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kazanılmış Toplam İnşaat Alanı: İmar planlarında yapı emsali verilmeyen ve kazanılmış toplam inşaat alanına göre uygulama yapılması öngörülen yerlerde; kazanılmış alan, imar durumuna göre yapılması uygun görülen bina veya binaların; bodrum katları ile çatı arası kullanımları hariç olmak üzere, taban alanına katların alanları (çıkmalar dahil edilerek) eklenerek hesaplanır. Yeni yapılacak yapının inşaat alanı hesaplanırken ise, bodrum katta yapılan sığınak ve otopark hariç olmak üzere, Brüt İnşaat Alanı (Toplam İnşaat Alanı) tanımı esas alınır.

            Madde 18– Yapıya İlişkin Tanımlar
a) Yapı: Karada ve suda daimi veya geçici, resmi veya özel yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit veya hareketli tesislerdir.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar Mevzuatına Aykırı Yapı: Ruhsatsız yapılan, yapı ruhsatı ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına, yapı düzenine, bina ve kat nizamına, taban alanına, yapı inşaat alanına, bahçe mesafelerine, imar yoluna, cephe hatlarına, bina derinliğine, bina yüksekliğine, imar planı arazi kullanım kararlarına aykırı olan, parsel sınırına veya imar planlarında yol, yeşil alan, otopark gibi kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış alanlara tecavüz eden, hisseli arsa ve arazilere, başkasının mülküne veya kesin inşaat yasağı olan yerlere inşa edilenler gibi yapılardır.
c) Geçici Yapı: İmar Kanunu ve bu Yönetmelik hükümlerine göre geçici süre için yapım ve kullanıma izin verilen yapılardır.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yüksek Yapı: Yüksek yapı, genel olarak yakın ve uzak çevresini, fiziksel çevre, kent dokusu ve her türlü kentsel alt yapı yönünden etkileyen bir yapı (bina) türüdür.
            Bina yüksekliği 30.80 metreyi ve/veya bodrum kat dahil olmak üzere toplam kat adedi 13’ü aşan (13 kat hariç) yapılar Yüksek Yapı olarak kabul edilir. Bu yapılarda, İzmir Büyükşehir Belediyesi Yüksek Yapılar Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
e) Yapılarda Tamir ve Tadil:
            1- (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Basit Tamir ve Tadil: Yapılarda derz, baca, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, yağmur borusu, saçak, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, duvar kaplaması, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri, çatı onarımı ve kiremit aktarılması ile bağımsız bölüm içerisinde kalan ve binanın taşıyıcı sistemi ile ortak alanlara ilişkin olarak tesisat projelerini (mekanik ve elektrik) etkilemeyen, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılan, diğer bağımsız bölüm ve ortak alanları etkilemeyen, kullanım amacını değiştirmeyen bölme duvarı kaldırılması, yerinin değiştirilmesi veya yeni bölme duvarı yapılması, iç pencere veya iç kapı yerlerinin veya ölçülerinin değiştirilmesi veya birbirlerine tahvil edilmesi gibi işlemlerdir.
            2- (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Esaslı Tamir ve Tadil: Yapılardaki taşıyıcı unsurları etkileyen, yapının tümünün veya ortak alan ve bağımsız bölümlerin kullanım amacını, brüt inşaat alanını değiştiren ve ortak alanlara ilişkin olarak tesisat (mekanik, elektrik) projelerinin değişikliğini gerektiren yapı ruhsatına tabi işlemlerdir. Bina cephelerinde binanın tüm görünümünü etkileyen pencere, kapı, çatı vb. tadilatlar esaslı tamir ve tadil kapsamında sayılır.

            Madde 19– Binaya İlişkin Tanımlar
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bina: Kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme ve dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır.
            A- Bina Kullanım Tanımları
a) Resmi Bina: Genel, katma ve özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarıdan fazlası karşılanan kurumlara ait olan ve bir kamu hizmeti için kullanılan binalardır.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Umumi Bina: Kamu hizmeti için kullanılan resmi binalarla,  ibadet yerleri, özel eğitim, özel sağlık tesisleri, spor tesisleri, sinema, tiyatro, opera, müze,  kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları, otel, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar, havaalanı, gar, otogar, yurt binaları, katlı otopark, genel sığınak ve bunlara benzer, kısmen veya tamamen umumun kullanımına mahsus binalardır.
            c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Mevcut Bina: Yürürlükte bulunan imar planı ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış veya yapı ruhsatı alınarak en az zemin kat taban döşeme seviyesinde inşaatı ikmal edilmiş ve yürürlükteki imar planlarına göre yükseklik ve yapı düzeni yönünden korunması mümkün olan yapılardır.
            B- Bina Kütlesi İle İlgili Tanımlar
            a) Bina Cepheleri:
            1- Bina Ön Cephesi: Binanın parsel ön cephesi yönünde yola bakan ve tüm katların oluşturduğu ön yüzeydir.
            2- Bina Yan Cephesi: Binanın ön cephesine komşu olan yola veya komşu parsele bakan ve tüm katların oluşturduğu yan yüzeydir.
            3- Bina Arka Cephesi: Binanın parsel arka cephesi yönünde yola veya komşu arka parsele bakan ve tüm katların oluşturduğu arka yüzeydir.
b) Bina Cephe Hatları:
            1- Bina Ön Cephe Hattı: Bir parselde inşa edilecek binanın parsele oturan katının parsel ön cephe hattı yönündeki yola mesafesini tanımlamak üzere belirlenen, binalara kot verilmesinde röperin yerini tayin eden ve diğer cephelerin isimlendirilmesine esas olan, bina derinliğinin dik olarak uygulandığı cephe hattıdır.
            2- Bina Yan Cephe Hattı: Ön cephe hattına komşu olan ve binanın parsele oturan katının parsel yan cephesine mesafesini tanımlamak üzere belirlenen cephe hattıdır. Parsel yan cephesinde yol var ise, yan yol cephe hattı olarak tanımlanır.
            3- Bina Arka Cephe Hattı: Ön cephe hattına karşıt olan ve binanın parsele oturan parsel arka cephe hattı yönündeki parsel arka sınırına veya yola mesafesini tanımlamak üzere belirlenen cephe hattıdır. Parsel arka cephesinde yol var ise, arka yol cephe hattı olarak tanımlanır.
c) Bina Derinliği: Binanın ön cephe hattı ile arka cephe hattının en uzak noktası arasındaki ön cephe hattına dik hattın uzaklığıdır.
d) Bina Yüksekliği (H): Binanın kot aldığı röper noktasından saçak seviyesine kadar olan mesafedir. Binaların son kat tavan döşemesi eğik olarak düzenlendiği takdirde, bina ön cephesindeki çıkma hattı dik doğrultusunun eğik döşemeyi kestiği nokta esas alınır.
e) Röper Noktası: Binanın ön cephe hattı izdüşümü üzerinde bina yüksekliği tespitine esas olmak üzere, yeri ve kotu bu Yönetmelik ve bina ± 0.00 kotuna göre belirlenen noktadır.
f) Saçak Seviyesi: Binaların son kat tavan döşemesi alt kotudur.
g) Çıkmalar: Binalarda bu Yönetmelikte belirtilen koşullar kapsamında bina cephe hatları dışına yapılabilen konsoldur.
            h) Çıkma Hattı: Binada bu Yönetmelik ile belirlenmiş en fazla çıkma mesafesinin izdüşümüdür.
            i) Çıkma Altı Mesafesi: Binada çıkma altı ile bina cephe hatlarının oturduğu kaplamalı veya kaplama yok ise tabii zemin veya tretuvar arasındaki yüksekliktir.
            C- Bina Kat Tanımları
a) Bodrum Kat: Zemin kat döşemesi altında bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre inşa edilen kat veya katlardır.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Zemin Kat: Kot alınan noktadan itibaren tertiplenen ilk kattır.
            c) Kademeli Zemin Kat: Bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre zemin katın değişik seviyelerde çözümlenmiş şeklidir.
d) Normal Kat: Bodrum, zemin ve çatı arası dışında kalan kat veya katlardır.
e) Son Kat: Çatı, çatı terası veya çatı arası altında bulunan normal katların en üstte olan katıdır.
f) Çatı Arası: Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde eğik olarak düzenlenen çatı yüzeyleriyle son kat tavan seviyesi arasında, bir alt kata bağımlı olarak düzenlenen piyeslerdir.
g) İskan Edilen Katlar: Konut, işyeri, eğlence ve dinlenme yerleri gibi ikamete, çalışmaya ve eğlenmeye tahsis edilmek üzere yapılan katlardır.
            D- Bina Bölüm Tanımları
            a) Bağımsız Bölüm: Binanın, ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya uygun olup, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre bağımsız mülkiyete konu olan bölümleridir.
b) Eklenti: Bir bağımsız bölümün dışında olup, doğrudan doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan yerdir.
c) Ortak Alan: Kat mülkiyetine konu olan binaların bağımsız bölümleri ve eklentileri dışında kalıp, binaların giriş holleri, ışıklıklar, hava bacaları, saçaklar, tesisat kat, mahal ve odaları, açık ve kapalı merdivenler, yangın merdivenleri, asansörler, kalorifer dairesi, yakıt deposu, kapıcı dairesi ve kaloriferci dairesi, sığınak ve otopark gibi ortak kullanıma açık alanlardır.
d) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Sığınak: Nükleer ve konvansiyonel silahlarla, biyolojik ve kimyevi harp maddelerinin tesirlerinden ve tabii afetlerden insanlarla, insanların yaşaması ve ülkenin harp gücünün devamı için zaruri canlı ve cansız kıymetleri korumak maksadıyla Sığınak Yönetmeliği ve eklerine uygun olarak inşa edilen korunma yerleridir.
            e) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Müştemilat: Genellikle binaların bodrum katlarında düzenlenen ve odunluk, kömürlük, müşterek çamaşırlık ve çamaşır kurutma yerleri, trafo, jeneratör, çöp odası, enerji odası, su deposu ve hidrofor gibi iskan edilmeyen mekanlar ile kapıcı dairesi ve bekçi odası gibi iskana ayrılan, binanın ortak hizmetlerine tabi mekanlardır.
f) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut: İnsanların barınma, korunma, yeme içme gibi temel yaşam gereksinmelerini karşıladığı bağımsız bölümdür.
g) İşyeri: Ticarete ve üretime yönelik faaliyetlerin yürütüldüğü bağımsız bölüm ya da yapı veya tesislerdir.
h) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Günlük Ticaret: Her türlü gıda maddeleri satış yerleri, büfe, bakkal, tuhafiye, kuru yemişçi, tekel bayii, kuru kahveci, aktar, hediyelik eşya satış yeri, çiçek satış yeri, kuaför, berber, eczane, fotoğrafçı, imalathane niteliğinde olmayan terzihane, kırtasiye, cam-ayna satış yeri, el ile yorgan dikim yerleri, gazete bayii, ayakkabı tamircisi, pasta dondurma satış yerleri, yufka imalathanesi, emlakçı, çay evi, lokantalar, pastaneler, kafeteryalar, internet kafeler, dernek ve lokaller günlük ticaret olarak değerlendirilir.      
            i) Geçitler: İmar planlarında belirtilen yerlerde, iki veya daha fazla yolun, meydanın, avlunun vb. açık alanların birbirine yaya bağlantısını sağlayan, giriş ve çıkışı kapatılamayan, bağımsız bölümler haricinde kalan, tamamen kamu kullanımına açık, çeperleri dükkanlı veya dükkansız üstü kapalı geçiş alanıdır.
j) Çok Katlı Mağaza: Binada ayrıca konut kullanımı var ise, ticari kullanıma ait bina girişleri konut girişinden ayrı, olarak düzenlenmek kaydı ile bu yönetmelik koşullarına uygun olarak yapılan, içinde bir veya birden fazla bağımsız bölüm bulunan tek veya çok katlı çarşıdır.
k) Pasaj: Pasajlar, birden fazla yollara veya başka bir kullanıma tapuda tescil edilmek koşulu ile komşu bir parsel üzerinde aynı nitelikteki başka bir binaya geçiş sağlayan çarşılar olup, bünyesindeki işyerlerinin ayrı bağımsız bölüm numaraları alması zorunludur.
l) Arkat: Üstü bina ile kapalı en az iki kenarı açık olan, imar planında belirtilen yerlerde yapılan, kamu kullanımına açık, imar planı ve bu yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen yaya geçitleridir.
m) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Çay Ocakları: Büro, işhanı, pasaj gibi ticari binalarda ve sanayi çarşılarının bünyelerinde, kullanma alanı en az 3.00 m2 ve yüksekliği en az 2.60 m. olan bağımsız bölümlerdir. Doğrudan bir ateş bacası, (0.60 x 0.60) metre ebadında bir hava bacası ya da mekanik havalandırma tesisatı ile irtibatlandırılmaları zorunludur. Işıklıktan veya doğrudan ışık veya hava alması halinde ayrıca hava bacası veya mekanik havalandırmaya gerek yoktur.
n) Çok Katlı Bağımsız Bölüm: Binada birden fazla kat içerisinde birbiriyle doğrudan bağlantılı çözümlenen konut veya diğer kullanımlı bağımsız bölümdür.
o)Teraslar:
            1- (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Tabii Zemin Terası: İmar planlarında konut bölgelerinde, zemin katta günlük ticaret kullanımı olmayan binalarda, tabii zeminden veya tesviye edilmiş zeminden en fazla (1.00) m. yüksekliğe kadar tertiplenen katlarda, döşeme ile parsel zemini seviyeleri arasında konsol uygulaması yapılmadan, altı kapalı olarak parsel zeminine taşıtılan ve direkt olarak bahçe kullanımı ile irtibatlı terastır. Tabii zemin terasları parsel sınırlarına en fazla 2.00 m.ye kadar yanaşabilir. Dubleks konut yapıları dışında kalan konut yapılarında bina taban alanının % 20'sini geçemez.
            2- Kat Terası: Binada değişik büyüklüklerde kat alanları düzenlenmesi durumunda saçak seviyesi altındaki normal kat tavan döşeme seviyelerinde ortaya çıkan düz çatı niteliğindeki teraslardır.
            3- Çatı Terası: Son kat tavan döşemesi üzerinde oluşan ve sadece müşterek kullanıma açık olan bina en üst terasıdır.
p) Pergola: Bahçelerde en fazla (2.40) m. net iç yüksekliğinde veya zemin kat ve kat teraslarında bulunduğu katın kat yüksekliğini aşmayacak şekilde gölge vermek, bitki sardırmak amacıyla hafif strüktür malzemeden yanları açık, üstü döşeme plağı ve kaplaması yapılmadan boşluklu olarak düzenlenen, konstrüksiyondur. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Dubleks konut yapıları dışında kalan konut yapılarında pergolalar bina taban alanının % 20'sini geçemez.
            r) (Ek alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İç Bahçe: Bir yapının ya da yapı grubunun içerisinde tertiplenen, bina yüksekliğince devam eden, üstü tamamen açık olan bahçedir.
            s) (Ek alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Güneş Kırıcı: Binaların güneş alan doğu, batı ve güney cephelerinde güneşin zararlı etkilerinden korunmak amacıyla tasarlanan ve ebatları güneşin geliş açısı, pencere boyutları ve civar yapılaşmalar dikkate alınarak belirlenen yapısal elemanlardır.
            t) (Ek alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konsol: Yalnızca bir yanındaki mesnet tarafından taşınan, diğer kısımları boşlukta olan yatay yapı öğesidir.
            E- Bina Kat İçi Tanımları
a) Kat Yüksekliği: Binanın herhangi bir katının döşeme üstünden kendi tavan döşemesi üstüne kadar olan mesafesidir.
b) Kat İç Yüksekliği: Binanın herhangi bir katının döşeme üstünden kendi tavan döşemesi altına kadar olan yapı mesafesidir.
c) Kat Net İç Yüksekliği: Binanın herhangi bir katının döşeme kaplaması üstünden kendi tavan döşeme altı kaplaması veya varsa asma tavan kaplaması altına kadar olan net mesafedir. Döşeme ve tavan kaplama kalınlıkları projede belirtilmemiş ise, (döşeme + tavan) kaplaması (0.07) m. kabul edilir. Asma tavan derinliğinin, tavan döşemesi altından asma tavan kaplaması altına kadar verilmesi zorunludur.
            F- Bina Bölüm İçi Tanımları
a) Piyes: Bağımsız bölüm içerisinde iç duvar veya bölme elemanları ile çerçevesi tanımlanmış ya da niş oluşturularak meydana getirilmiş, belirli bir işlev görerek kendi bağımsız bölümünün kullanım amacını tamamlayan iç mekandır.
b) Balkon: Tabii zeminden veya tesviye edilmiş zeminden en fazla (1.00) m. yüksekliğe kadar tertiplenen kat hariç olmak üzere, tüm katlarda, çıkma hattı içinde kalmak kaydıyla cephe hattı dışında ve/veya içinde açık çıkma ve/veya gömme niteliğinde, bağlı oldukları bağımsız bölüm ya da ortak alandan bölme elemanları ile ayrılmış ve bu yönetmelikte belirtilen koşullar çerçevesinde tertiplenmiş, teras tanımı dışındaki açık kullanım alanıdır. Açık çıkma olarak yapılan balkonlarda, bağımsız bölümleri ayıran bölme elemanları ve parapet duvarı dışında herhangi bir yapı elemanı kullanılamaz.
c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklık (Aydınlık): Binalarda merdiven kovalarının veya mutfak, oda, banyo, hela gibi piyeslerin aydınlatılmalarını ve havalandırılmalarını sağlayan, üstü açık ya da fenerle kapatılmış, ebatları ve koşulları bu yönetmelikte belirtilen, faydalanıldığı tüm katlara ulaşan ve en alt katta girişi olan boşluktur.
d) Fener: Binalarda merdiven kovalarının, ışıklıklarının, iç bahçe ve avluların ya da altlarında bulunan alanların aydınlatılması ve havalandırılması için çatıda bırakılan boşlukların, ışık ve hava alma özelliğini kesmeyecek şekilde üstlerini veya yanlarını kapatan yapı elemanıdır.
e) Baca: Ebatları ve koşulları bu Yönetmelikte belirtilen ve faydalanıldığı tüm katlara ulaşan, ışıklık hariç çeşitli kullanımda bina içi boşluğudur.
            1- Duman bacası (Ateş Bacası): Faydalanıldığı piyes veya piyeslerdeki ya da ortak alandaki duman ve kokuları uzaklaştırmaya yarayan bacadır.
            2- Hava Bacası: Işıklık yapılması gerekmeyen piyes veya piyeslerin ya da ortak alanın havalandırılmasına yarayan bacadır.
            3- (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Tesisat Bacası (Şaftı): Binada düşey doğrultuda kablo, boru, kanal gibi tesisat elemanlarının topluca geçirildiği, ortak mahallere açılabilen ve müdahale edilebilen bacadır.
            4- (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Çöp Bacası (Kanalı): Binada düşey doğrultuda katı atıkların zemin veya bodrum kata ulaştırılması için kullanılan bacadır. Çöp bacalarının Türk Standartları Enstitüsünün standartlarına uygun yapılması gerekmektedir.
5- (Ek alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Mutfak Bacası: Mutfaklarda, sadece bacasız gazlı yakıcıların oluşturduğu, yanma sonucu oluşan gazlar ve pişirmeden oluşan buharın ortamdan atılması için tesis edilen bacadır.
f) Duvar: Kalınlığı ile gerektiğinde yüksekliği ve yapım koşulları bu yönetmelikte belirtilen, düşey doğrultuda koruma, taşıma, gizleme ve bölme amaçlarıyla kullanılan yapı elemanıdır.
            1- Dış Duvar: Bina dışı ve balkonlar ile bina iç bölümlerini ayıran duvardır.
            2- İç Duvar: Bağımsız bölüm veya ortak alan içerisindeki piyesleri ayıran duvardır.
            3- Ortak Duvar: İki bağımsız bölümü veya bir bağımsız bölüm ile içerisindeki ya da bitişiğindeki ortak alanı ayıran duvardır.
            4- Bahçe Duvarı: Parsel sınırlarında, kendi sınırı içerisinde veya ortak duvar olarak korunma ve gizlenme amacıyla yapılabilen duvardır.
            5- Parapet Duvarı: Pencere altlarında ve düz çatılarda korkuluk olarak ve çatılarda tesisatları veya çatı kaplamasını gizlemek amacıyla yapılabilen duvardır.
            6- Kalkan Duvarı: Beşik çatı ile örtülü bir yapının mahyaya dik gelen duvarındaki üçgen bölüm, alın duvarıdır.
g) Korkuluk: Balkon, kat ve çatı terasları, beşten fazla basamağı bulunan açık merdivenler (50 cm.den fazla yüksekliğe çıkan merdivenler), bina iç boşlukları, zemin katın üzerindeki katlardaki açık ulaşım alanları vb. yerlerde bu yönetmeliğe ve teknik gereksinmelere uygun yapılan koruma elemanıdır.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
(Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma (İskan) İzni İle İlgili Tanımlar

            Madde 20– (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatına Esas Belge Tanımları
a) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Kadastro Aplikasyon Krokisi: Ada ve parsellerin Kadastro Müdürlüğü veya lisanslı harita kadastro mühendislik büroları tarafından arazide aplike edilmesi, varsa sabit tesislerden röperlenmesi, kenar ölçüleri ile birlikte köşe koordinatlarının yazılması ile oluşan krokidir.
b) Plankote: Ada veya parsellerin en az köşe ve eğim değişim noktalarının, oluşmuş kaldırım ve yolların Ülke Nivelman Sistemine dayalı olarak kotlarını gösteren haritadır.
            c) (Değişik bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Kot Krokisi: Harita mühendislerince hazırlanan, imar durumu veya vaziyet planına göre ada ve parsellerin köşe noktaları ile yapılacak binaların köşe noktaları ve varsa kademe noktalarının Ülke Nivelman Sistemine dayalı olarak gösterildiği krokidir.
            1- Siyah Kot: İmar planında gösterilen bir yolun veya tesviye edilecek bir parselin işlem görmeden önceki tabii zemininin kotlarıdır.
            2- Kırmızı Kot: İmar planında gösterilen yollarda, belediyece hazırlanan ve onaylanan yol profiline göre, bitmiş yolun kaplama üst kotudur.
d) İmar Durumu: Bir parselde inşa edilecek yapı veya yapıların İmar Kanunu, imar planı ve imar yönetmeliği ile öngörülen proje yapım koşullarını, yazı ve kroki ile belirten, ilgili belediyelerce tanzim ve onaylanan yapı ruhsatına esas belgedir.
e) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Yeri Uygulama Projesi: Yapı ruhsatı alınmadan önce; parsele ait aplikasyon krokisine dayanılarak ve belediyesi tarafından verilen imar durumuna göre proje sorumlusu mimar tarafından projelendirilen vaziyet planının harita mühendisince koordinatlandırılarak gösterildiği, ayrıca,  parsel ve yapı köşe noktaları ile imar hatlarının kot ve koordinatlarının parsele uygulamasında yararlanılacak ülke koordinat sistemine bağlı yatay ve düşey yer kontrol noktaları ve bu noktaların kot ve koordinatlarını da içeren, yapı ruhsatı eki projedir.
f) Jeolojik Etüt Raporu: İmar planlarının yapımı için zorunlu olan ve imar planlarına veri olan, yapılaşma kararlarını etkileyen, arazi yapısına göre gözlemsel ve/veya aletsel etütlerle elde edilen ve araştırma alanının genel ve yapısal jeolojisini, birimlerin litolojisini, stratigrafisini, yeraltı suyu ve deprem durumunu, birimlerin mühendislik jeolojisi yönünden özelliklerinin belirlenmesini ve sonucunda, araştırma alanının jeolojik olarak yerleşime uygunluğunun (uygun, az riskli, riskli, uygun olmayan alanlar) saptamasını içeren rapordur.
            g) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Zemin Etüt Raporu: Temel tasarımı ile zemin-temel-yapı etkileşiminin irdelenmesinde kullanılacak zemin özellikleri ve zeminin fiziksel parametrelerinin tayini amacıyla, imar planlarına esas jeolojik etüt raporlarında belirtilen risk durumuna göre tanımlanan mühendislik hizmetlerini içeren standartta ve Bakanlıkça belirlenen mevzuata uygun olarak ve ilgili mühendislerce düzenlenen jeoteknik etüt raporudur.      
            h) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yol–Tretuvar Onayı: Ruhsatlı yapının inşaatı sırasında tahrip edilen veya zarar verilen yol, bordür, kaldırım ve benzeri imalatın fen icaplarına uygun şekilde yapı sahibi tarafından tamir edilerek eski durumuna getirildiğini, Büyükşehir Belediyesi tasarrufundaki alanlarda Fen işleri Daire Başkanlığınca, diğer yerlerde ilçe belediyeleri Fen İşleri Birimlerince yerinde kontrol edilerek uygun ise veya uygun hale getirildikten sonra kabul edildiğini veya yapı sahibince yaptırılmıyor ise maliyetine %20 eklenerek bedelinin tahsil edildiğini gösterir  belgedir.
i) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) İnşaata Başlanmadığı Onayı: Yapı ruhsatı verilmeden önce, ilgili fenni mesulün tarih belirterek, parsel üzerinde yapı bulunup bulunmadığını, inşaata başlanıp başlanmadığını bildiren mimari proje üzerindeki onayıdır.
(Mülga (h), (i) ve (l) bentleri: Yürürlük Tarihi-07/08/2012)

            Madde 21– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatına Esas Proje Tanımları
a) Ön Proje (Avan Proje): Bu yönetmeliğe veya İzmir Büyükşehir Belediyesi Yüksek Yapılar Yönetmeliğine göre düzenlenmesi öngörülen durumlarda veya yapı veya yapıların özelliğine göre proje müellifince gerekli görüldüğü hallerde ön izin niteliğinde ve uygulama projesine esas olmak üzere, geçerli imar durumuna göre düzenlenen ve içeriğinde; projenin vaziyet planında bahçe tanzimi, otopark girişi, yangın merdiveni, bu yönetmeliğin izin verdiği durumlarda bahçe içine yapılabilecek trafo ve garajlar ile bahçe ve bina yaklaşım mesafe ve kotları, tüm kat planları ve yeterli miktarda kesitleri, yapı inşaat alanının hesaplanması için gerekli olan tüm ölçü ve kotları, proje tertibi nedeniyle tam anlamıyla tanımlanamayan yapı kütlelerinde tam anlatımlı maket veya üç boyutlu çizim ve ayrıca yapı inşaat alanı tablosu bulunan ilgili meslek odasının çizim ve sunuş standartlarına uygun 1/500 veya 1/200 veya 1/100 ölçekli yapı ruhsatı eki projedir.
b) Hafriyat Projesi (Kazı Projesi): Yapımcı tarafından talep edilmesi halinde yapı ruhsatı alınmadan önce kotları belirlenmiş bir parselde yapılacak kazı durumu ve miktarını belirtecek şekilde ölçümlendirilmiş ve kotlandırılmış plan ve gerektiği kadar kesitten oluşan, kazı iznine esas veya zemin iyileştirmesine yönelik kazık ve palplanj yerlerini gösterir yapı ruhsatı eki projedir.
c) Uygulama Projeleri: Bir yapının inşa edilebilmesi için, gereken tüm ilgili mevzuat ile, meslek odaları tarafından belirlenen mesleki ve teknik standartlara uygun olarak hazırlanmış, ilgili kuruluşların ön onaylarını almış, yapı ruhsatı eki mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projeleri ile bunların eki detay, hesap ve raporlardır.
            d) Tadilat Projesi: Yapı bitmiş olsun veya olmasın yapı ruhsatı eki onaylı projelerde imar mevzuatı hükümlerine uygun olarak yapılmak istenilen değişikliklere göre sadece değişen kısımlarla ilgili olarak tanzim edilen uygulama projeleridir.
e) İlave Yapı Projesi: Yapı bitmiş olsun veya olmasın yapı inşaat alanını aşmamak koşulu ile imar mevzuatı hükümlerine uygun olarak yapılmak istenilen ilavelerin tüm gerekli projelerini kapsayan ilgili kuruluşların ön onaylarını taşıması gereken uygulama proje bütünüdür.
f) Mevcut Durum Projesi (Rölöve): Mevcut bir yapının halihazır durumunun tespiti amacıyla vaziyet planı, kat planları, döşeme planları, tavan planları, çatı planı, biri merdivenden geçen asgari iki kesit ve bitişik olmayan tüm cephe görünüşleri yerinde ölçüm alınarak çizilen ve gerektiğinde taşıyıcı sistemini anlatan statik raporu ile yeterli sayıda fotoğraf ve bozulma, hasar, malzeme vb. analizleri de eklenerek oluşan mimari projedir.
g) Restorasyon Projesi: Tarihsel miras niteliğindeki kültür yapılarının özgünlüğünün gelecek kuşaklara aktarılabilmesi ve öncelikli olarak yıpranmasının durdurulması amacıyla söz konusu yapılara yapılacak bakım, onarım, yenileme, sağlıklaştırma ve yeniden işlevlendirme gibi her türlü teknik ve sanatsal müdahalelerin ulusal ve uluslararası koruma ilkelerine dayanılarak hazırlanan ve uygulama esnasında ortaya çıkan veriler doğrultusunda revize edilebilen rapor ve proje bütünüdür.
h) Restitüsyon Projesi: Rölöve analizi, tarihi araştırma ve örneklerin karşılaştırmalı etüdü sonucunda, sonradan değişikliğe uğramış, kısmen yıkılmış ya da yok olmuş yapıların, belgelere ve eldeki kanıtlara dayanarak özgün biçimini ve dönem eklerini belirlemeye yönelik, araştırma raporu, harita, fotoğraf, tarihi belge gibi eklerle desteklenmiş projedir.

            Madde 22– (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı Tanımları
a) (Değişik bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı: Bir yapının İmar Kanunu, imar planı ve bu yönetmeliğe uygun olarak inşa edilebilmesi için gerekli belge ve projelerin usulüne uygun olarak tanzim edilmesi ve görülerek onaylanması sonucu oluşan yapı yapma hakkını belirleyen ve üzerinde binanın yapılacağı parselin ve binanın tanımları bulunan ilgili belediyenin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce onaylanan resmi izin belgesidir.
            1-Yeni Yapı Ruhsatı: Bir parselde ilk defa veya mevcut yapı tamamen yıkılarak yeni yapı yapılması ya da herhangi bir nedenle yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içerisinde yapıya başlanılmaması durumlarında düzenlenen yapı ruhsatıdır.
            2- Esaslı Tamir Ve Tadil Ruhsatı: İmar mevzuatına uygun olarak inşa edilmiş ve imar plan hükümlerine göre korunması mümkün olan yapılarda, herhangi bir nedenle imar mevzuatına uygun esaslı tamir ve tadilat yapılması durumunda, proje müelliflerinin onayı alınmak kaydıyla, gerekli belge ve rölöve projelerinin veya tadil projelerinin incelenerek onaylanması üzerine tanzim edilen tadilat ruhsatıdır.
            3-İlave Yapı Ruhsatı: Yapı ruhsatı alınmış yapılarda, yapı ruhsatı süresi içerisinde veya yapı kullanma izni alındıktan sonra yapı inşaat alanı hakkını aşmamak koşulu ile imar mevzuatına uygun ilave yapı yapılabilmesi durumunda gerekli belge ve ilave yapı projelerinin incelenerek onaylanmasından sonra yapı ruhsatı üzerinde ilave yapı veya yapıların başlangıç ve bitim tarihleri belirtilerek düzenlenen yapı ruhsatıdır.
            4-Ruhsat Yenileme: Yapı ruhsatı süresi dolmadan önce süresinde bitme imkanı olmayan ve Yönetmeliğin 9. maddesinde tariflenen yapılar için verilen yapı ruhsatıdır.
            5-Rölöve Tasdiki: İmar durumu, Kadastro Müdürlüğü veya lisanslı harita kadastro mühendislik büroları tarafından mahallinde hazırlanmış kadastro tespit krokisi,1957 yılı öncesi yapıldığını belgeleyen özel idare veya tapu kaydı ve rölövesi dikkate alınarak düzenlenen belgedir.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı Ekleri: Yapı ruhsatı düzenlenmeden önce görülüp, uygun bulunması veya onaylanması ve yapı ruhsatı dosyasında saklanması gereken bu yönetmeliğin 67. maddesinde açıklanan belgelerdir.
c) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı Müddeti Başlangıç Tarihi: Yapı ruhsatının düzenlenerek onaylandığı ve yapı ruhsatı harçlarının ödendiği tarihtir.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapıya Başlama Tarihi: İki yıllık yapıya başlama müddeti içerisinde, Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında kalan yapılarda işyeri teslim tutanağının düzenlendiği tarih, Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda ise fenni mesul mimar veya inşaat mühendisinin yapı ruhsatı eki projelerine uygun olarak yapının inşasına yönelik hafriyatın yapılıp temel altı grobetonun atılarak inşaata başlandığını ilgili belediyesine yazılı olarak bildirdiği tarih, yapı inşaat başlangıç tarihidir.
e) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı Müddeti Bitim Tarihi: İki yıl içinde inşaata başlanmış yapılarda, yapı ruhsatı müddetinin başlangıç tarihinden itibaren beş yıllık sürenin bitim tarihidir. Başlanmamış yapılarda iki yıllık sürenin bitiş tarihidir.
            f) Yapı Bitim Tarihi: Yapıya “Yapı Kullanma İzni”nin verildiği tarihtir.
g) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Proje Müellifi: Yapıların mimari, tesisat (mekanik, elektrik) ve inşaat mühendisliği ile ilgili her türlü proje, plan, resim ve hesapların hazırlanmasında Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu güvencesinde bulunan ve ihtisas ayrımı çerçevesinde uzmanlık konularına göre ön proje ile mimari projelerin hazırlanmasında mimar; statik projelerin hazırlanmasında inşaat mühendisi; mekanik tesisat projelerinin hazırlanmasında makine mühendisi; elektrik tesisat projelerinin hazırlanmasında elektrik mühendisi; yapı yeri uygulama projesi ile parselasyon planlarının hazırlanmasında harita mühendisi; peyzaj projelerinin hazırlanmasında peyzaj mimarıdır.
            h) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Fenni Mesul: Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında kalan yapılar için Yapı Denetim Kuruluşları, Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yapılar için ise, ihtisas ayrımı çerçevesinde uzmanlık konularına göre ilgili meslek odalarına kayıtlı mimar, inşaat, makine, elektrik ve harita mühendisidir.
            i) Proje Koordinatörü: İhtisas ayrımı çerçevesinde, proje müellifleri arasındaki koordinasyonu sağlayan, belediye, yapı denetim kuruluşu ve diğer ilgili kurumlarla ilişkileri yürüten, mimardır.
            j) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Şantiye Şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı sahibi veya yapı müteahhidi adına yöneten, yapıyı tesisatı ve malzemeleriyle birlikte İmar Kanununa, ilgili diğer mevzuata, imar planına, yapı ruhsatına ve eki projelere, standart ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa eden, yapının uygulanması için gerekli olan inşaat ve iş organizasyonunu sağlayan, İş Kanunu ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğüne göre zorunlu tedbirleri almak ve uygulatmak ile sorumlu olan ve ilgili mevzuatında tanımlanan meslek mensuplarıdır.

            Madde 23– İmar Yönetmeliğinde Kullanılan Diğer Tanımlar
a) Belediyeler: İzmir Büyükşehir Belediyesi ve ilgili belediyelerdir.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlgili Belediye: İmar Kanunu, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun belirlediği sınır, görev ve yetki esası ile imar planı ve bu yönetmeliğin saptadığı alan, ilke ve hükümler kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi ve sınırları içindeki diğer belediyelerdir
c) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)  İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı: İzmir Büyükşehir Belediyesinin imar ve şehircilik işleri ile ilgili birimidir.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar İşleri Şube Müdürlüğü: İzmir Büyükşehir Belediyesinin imar mevzuatına ilişkin koordinasyon ve denetim işlemlerini yürüten birimidir.
            e) (Ek bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar ve Şehircilik Müdürlüğü: İlçe Belediyelerin imar durumu, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni gibi imar ile ilgili işlemlerini yürüten birimidir.
            f) Koordinasyon Kararı: İmar planlarında açıklanmamış, İmar Yönetmeliğinde yer almamış veya imar uygulamalarında tereddüte düşülen konularda; ilgili belediyeler arasında eşgüdüm sağlamak ve farklı uygulamaları ortadan kaldırmak amacıyla, büyükşehir belediyesince, ilgili belediyelerin ve/veya ilgili meslek odalarının görüşleri alınarak oluşturulan uygulamaya yönelik karardır.
            g) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Teknik Komisyon: Düzenleme sahası seçimi, parselasyon planına göre oluşan parsel ve kitle etütleri, imar adalarının kitle etütleri, birden fazla yapılaşma olan parsellerdeki kitlelerin kot alma noktalarının tespiti ve benzeri gibi bu yönetmelikte teknik komisyon tarafından incelenmesi istenen konularda karar üreten, ilgili belediyelerin imar, planlama, harita ve gerektiğinde emlak, kamulaştırma ve fen hizmetleri ile ilgili birim müdürlerinden veya bu birimlerin bulunmadığı ilçelerde imar, planlama ve harita konusunda uzman teknik elemanlardan oluşan ve başvuruları yasal süresi içerisinde sonuçlandıran komisyondur.

ÜÇÜNCÜ KISIM
Arazi ve Arsa Düzenleme İşleri ve Yapılarla İlgili Hükümler


            Parsel Büyüklükleri
            Madde 24– İmar planı kapsamı içinde bu yönetmelik koşullarına göre yapılacak parsel ayırmalarında, elde edilecek yeni parsellerin asgari ölçüleri; arazi meyli, yol durumu, mevcut yapılar vs. gibi çevrenin özellikleri ile bu parsellerde yapılması mümkün olan yapıların ölçü ve gereksinimleri de göz önünde tutularak belediyece saptanır. Ancak bu saptama sırasında aşağıdaki ölçülerin altına inilmez.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ruhsatlı yapılaşmanın başladığı adalarda yapılacak parsel düzenlemelerinde, mevcut binalar dikkate alınır.
            Parsel Genişlikleri:
            A- Konut ve ticaret bölgelerinde:
            a) 1, 2, 3 katlı inşaata müsait yerlerde;
1. Bitişik nizamda: 6 m.den,
2. Blok başlarında: Yan bahçe mesafesi + 6 m.den,
3. (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrık nizamda: Yan bahçe mesafeleri toplamı + 6 m.den,
            b) 4, 5, 6, 7, 8, 9 katlı inşaata müsait yerlerde;
1. Bitişik nizamda: 12 m.den,
2. Blok başlarında: Yan bahçe mesafesi + 12 m.den,
3. Ayrık nizamda: Yan bahçe mesafeleri toplamı +12 m.den,
c) 10 kat ve daha fazla katlı inşaata müsait yerlerde (H max. serbest ve yüksek yapılar dahil); 30 m.den,
            B- Yalnız tek katlı dükkan yapılacak ticaret bölgelerinde: 5 m.den,
C- (Değişik bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Küçük sanayi bölgelerinde:
1. Bitişik nizamda: 5m.den,
2. Blok başlarında: Yan bahçe mesafesi + 5 m.den,
3. Ayrık nizamda: Yan bahçe mesafeleri toplamı + 5 m.den,
            D- Sanayi bölgelerinde: 20 m.den,
E- (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut dışı kentsel çalışma alanlarında: 40.00 m.den, az olamaz.
Bu ölçülerin tespitinde, köşe başına rastlayan parsellerde, yol tarafındaki yan bahçe mesafesi yerine, o yol için tayin edilmiş ön bahçe mesafesi alınır.
            Parsel Derinlikleri:
            A- (Değişik bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut ve ticaret bölgelerinde:
a) h: 6.80 m. ve altında kalan parsellerde;
1. Ön bahçesiz nizamda: 13.00 m.den,
2. Ön bahçeli nizamda: Ön bahçe mesafesi + 13.00 m.den,
b) h: 6.80 m. ile 18.80 m. arasında kalan parsellerde;
1. Ön bahçesiz nizamda: 18.00 m.den,
2. Ön bahçeli nizamda: Ön bahçe mesafesi + 18.00 m.’den,
c) h: 18.80 m. ve üzerindeki parsellerde;
1. Ön bahçesiz nizamda: 10.00 m. + h/2’den,
     2. Ön bahçeli nizamda: Ön bahçe mesafesi + 10.00 m. + h/2’den,
B- Yalnız tek katlı dükkan yapılacak ticaret bölgelerinde:
     1. Ön bahçesiz nizamda: 5 m.den,
2. Ön bahçeli nizamda: Ön bahçe mesafesi + 5 m.den,
C- (Değişik bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Küçük sanayi bölgelerinde:
     1. Ön bahçesiz nizamda: 5 m.den,
     2. Ön bahçeli nizamda: Ön bahçe mesafesi + 5 m.den,
D- Sanayi bölgelerinde: 50 m.den,
E- (Ek bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut dışı kentsel çalışma alanlarında: 40.00 m.den, az olamaz.
Parsel Alanları:
a) Konut ve ticaret bölgelerinde 10 kat ve daha fazla inşaat yapılacak yerlerde (H max. serbest olarak belirlenen ve yüksek yapı tarifine girmeyen alanlarda); 2000 m2’den,
b) Sanayi bölgelerinde: 2000 m2’den,
c) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut dışı kentsel çalışma alanlarında: 2000 m2’den,
d) Yüksek yapı tarifine giren yerlerde; 3000 m2’den, az olamaz.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrıca, eğitim, sağlık, kültürel, sosyal ve dini tesis alanı ile belediye hizmet alanı olarak ayrılan alanlar tek parsel olarak tescil edilir.

            Düzenleme Sahaları
            Madde 25– Uygulama imar planı olan yerlerde, İmar Kanununun 18. maddesine ve İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, teknik komisyon tarafından tespit edilir.
Düzenleme sahası, bir imar adasından daha küçük olamaz. Ancak, imar adasının büyük bir kısmının imar planındaki gabarisinde ve imar mevzuatına uygun olarak teşekkül etmiş olması nedeniyle, kalan parsellerde ayırma ve birleştirme yoluyla imar planı ve imar mevzuatına uygun parseller elde edilememesi halinde, teknik komisyon tarafından bu parselleri içerecek şekilde kısmi düzenleme sahaları tespit edilebilir.
Parselasyon planları sonucu oluşturulacak imar parsellerinin boyutları ve yapılaşma koşulları imar planı ve bu Yönetmelik hükümlerine göre civar yapılaşmalar da dikkate alınarak teknik komisyon tarafından yapı adasının tamamı etüt edilerek belirlenir ve daha sonraki tüm uygulamalarda teknik komisyon tarafından onaylanan ada etüdüne uyulur.

            Parsel Birleştirme ve Ayırma İşlemleri
Madde 26– Arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış imar adalarındaki bir veya birkaç parselde, meskun alanlardaki kadastro parsellerinde, maliklerinin müracaatı üzerine imar planı ve mevzuatına uygun olmak şartıyla parsel birleştirme ve ayırma işlemleri yapılabilir.
            Ayırma ve Birleştirme İşlemlerinde İstisnalar;
a) Yeni parsel ihdas etmemek koşulu ile mevcut parsellerde daha olumlu koşullar oluşturulabilmesi amacıyla yapılacak parsel hududu düzeltmeleri şeklindeki birleştirme ve ayırma işlemleri bu yönetmelikte sözü geçen minimum ayırma koşullarına tabi değildir.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Birden fazla yola cephesi bulunup da diğer bütün şartlar tahakkuk ettiği halde sadece sokak cepheleri bu yönetmelikteki asgari cephe genişliği şartlarına uyulmadığından parçalara bölünmeyen parsellerden köşe başına tesadüf etmeyenlerinin belediyece ilgili mevzuat hükümlerinden faydalandırılarak başka bir çözüm bulunmadığı takdirde bina yapılması mümkün olan parçalara ayrılmasını sağlamak üzere cephe genişlikleri azaltılmamak kaydı ile ayrılmasına izin verilebilir.
c) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar planlarına göre farklı gabari ve/veya kullanım kararları getirilmiş olan parsellerin birleştirilmesine izin verilmez. Ancak, farklı gabariye sahip olmakla birlikte aynı kullanım kararı getirilen parsellerin; teknik komisyon tarafından imar adası bütününde yapılacak çalışma sonucu belirlenecek ada ayırım çizgisine (ifraz hattına) göre, bu yönetmeliğin 24. maddesinde belirtilen asgari parsel cephe ve derinlik ölçülerini geçmemek kaydıyla birleştirilmelerine izin verilir.
            d) Çeşitli kamu ve hizmet tesislerinin gerçekleştirilmesi maksadı ile yapılması gereken kamulaştırmalar yüzünden bu hizmet ve tesisler için lüzumlu parçalara ayrılmasını sağlamak üzere yapılacak ayırmalar, bu yönetmelikteki ayırma şartlarına tabi değildir.
e) Ayrı ayrı inşaat yapmaları mümkün olan parsellerin birleştirilmeleri halinde elde edilecek yeni inşaatın taban alanı ve katlar alanı, parsellerin birleştirme öncesi ayrı ayrı hakları olan inşaat taban alanları ve katlar alanı toplamını geçemez. Bu maddenin (c) bendinde tanımlanan istisnai durumlarda bu madde uygulanmaz.
f) Ayırma sonucu oluşan parsellerde yapılacak yapıların taban alanları toplamı, ayırmadan önceki parselin taban alanını geçemez. Ayrıca, inşaat cephesinin yönü değiştirilerek ayırma yapılamaz.
Köşebaşı parseller ancak bina ön cephe hattının bulunduğu taraftaki parsel kenarının, ayırma koşullarını sağlaması halinde ayrılabilir.
g) Uygulama sonucu oluşan artık parsellere geçici inşaat izni verilmez.
h) Ayırma suretiyle yola cephesi olmayan parsel ihdas edilemez. Yeni yol ihdası yapılarak bu yola cepheli parseller teşekkül ettirilemez.

            Madde 27– Bahçe Mesafeleri
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yürürlükteki imar planı kararlarında bahçe mesafelerine ilişkin ölçüler belirtilmediği takdirde, bahçe mesafelerinin aşağıdaki koşullara göre belirlenmesi zorunludur.
            A- (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ön Bahçe Mesafeleri: Ön cephe ve yol kenarlarına, yeşil sahaya ve otoparka rastlayan bahçe mesafeleri en az 5.00 m.dir. Ancak, yapılaşmanın başladığı adalarda (ayrık yapı nizamı verilen adalar hariç) aşağıdaki koşullara göre, aynı ada yüzündeki mevcut yapılar dikkate alınarak bahçe mesafeleri tayin edilecektir.
a) İkiz yapı nizamı verilen adalarda; parsellerden birinde mevcut bina var ise, ikizine verilecek bahçe mesafesinin tayininde mevcut yapı esas alınır.
b) Blok yapı nizamı verilen adalarda; aynı blok içindeki parsellerden herhangi birinde mevcut bina var ise, sadece bu bloktaki parsellerin bahçe mesafesinin tayininde mevcut binanın bahçesi esas alınır.
c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bitişik yapı nizamı verilen adalarda; ada yüzünün %50’den fazlasının (sayı ve/veya taban alanı itibarıyla) yürürlükteki imar planına göre gabarisinde ruhsatlı olarak teşekkül etmiş olması halinde, bahçe mesafesinin tayininde aynı ada yüzündeki ve gabarideki en yakın mevcut binalar esas alınır.
            B- (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yan Bahçe Mesafeleri: Yan bahçe mesafeleri (4 kata kadar 4 kat dahil) 3.00 m. olacaktır. Bundan yüksek katlı binalarda yan komşu mesafeleri 3 m.ye her bir kat için 0.50 m. ilave edilmek suretiyle tespit olunur. Ancak, ahşap karkas yapılar için en az 5 m. mesafe bırakılması şarttır.
            C- Arka Bahçe Mesafeleri: Arka bahçe mesafeleri H/2’dir. Bina yüksekliği olan H’nin tespiti bu yönetmeliğin 30. maddesine göre yapılır.
Arka bahçe mesafeleri bir yola cephesi olan, iki yola cephesi olan (köşebaşı parselleri) ve 3 yola cephesi olan köşebaşı parsellerinde de uygulanır.
(Mülga üçüncü fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
Hiçbir yerde 3.00 m.den az olmamak koşulu ile, yapılaşmanın başladığı adalarda (ayrık yapı nizamı verilen adalar hariç) aşağıdaki koşullara göre, aynı ada yüzündeki mevcut yapılar dikkate alınarak arka bahçe mesafesi tayin edilecektir.
a) İkiz yapı nizamı verilen adalarda; parsellerden birinde mevcut bina var ise, ikizine verilecek arka bahçe mesafesinin tayininde mevcut yapı esas alınır.
b) Blok yapı nizamı verilen adalarda; aynı blok içindeki parsellerden herhangi birinde mevcut bina var ise, sadece bu bloktaki parsellerin arka bahçe mesafesinin tayininde mevcut binanın arka bahçesi esas alınır.
c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bitişik yapı nizamı verilen adalarda; ada yüzünün %50’den fazlasının (sayı ve/veya taban alanı itibarıyla) yürürlükteki imar planına göre gabarisinde ruhsatlı olarak teşekkül etmiş olması halinde, arka bahçelerin tayininde aynı ada yüzündeki ve gabarideki en yakın mevcut binalar esas alınır.

            Bina Derinlikleri
            Madde 28– Bina derinlikleri; hiçbir yerde 22.00 m.yi geçmemek ve arka bahçe mesafesi H/2’nin altına düşmemek kaydıyla, imar planı koşulları da dikkate alınarak hesaplanır.
            A- Mevcut yapılaşmanın başladığı adalarda (ayrık yapı nizamı verilen adalar hariç) hiçbir yerde arka komşu sınırına 3.00 m.den fazla yaklaşmamak ve max. 22.00 m.yi geçmemek şartı ile aşağıdaki koşullara göre aynı ada yüzündeki mevcut yapılaşma dikkate alınarak hesaplanır.
a) İkiz yapı nizamı verilen adalarda; parsellerden birinde mevcut bina var ise, ikizine verilecek bina derinliğinin tayininde mevcut yapı esas alınır.
b) Blok yapı nizamı verilen adalarda; aynı blok içindeki parsellerden herhangi birinde mevcut bina var ise, sadece bu bloktaki parsellerin bina derinliklerinin tayininde mevcut binanın bina derinliği esas alınır.
c) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bitişik yapı nizamı verilen adalarda; adanın %50’den fazlasının (sayı ve/veya taban alanı itibarıyla) yürürlükteki imar planına göre gabarisinde ruhsatlı olarak teşekkül etmiş olması halinde, bina derinliklerinin tayininde aynı ada yüzündeki ve gabarideki en yakın mevcut binalar esas alınır.
            B- Ayrıca;
a)  (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bitişik yapı nizamı verilen adalarda; köşe başına rastlayan parsellerde yapı derinliği parselin yüz aldığı yollar üzerindeki komşu parsellere verilecek derinliklere göre belirlenir. Yapı adasında bu yollara verilen derinliklerin ada köşesindeki parsellerin ada içi boşluğu ile irtibatını kesecek ölçüde olmaması halinde, bina derinliği 30 m.yi aşmamak kaydıyla bu parsellere arka bahçede nizami aydınlıkla yapı izni verilebilir.
b) Köşe başından başka iki yola cephesi bulunan ve varsa ön, arka bahçe mesafeleri çıktıktan sonraki ortalama derinliği 30.00 m.den az olan parsellerde bu derinliğe kadar yapı yapılabilir. Toplam kitle derinliği 30 m.yi aşmamak komşu binalarla uyum sağlamak, arka bahçeleri bütünleştirecek şekilde parselde iki kitle düzenlemeye belediyesi yetkilidir.
c)  (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Her türlü bölgede derinliği az olan parsellerde 3.00 m. arka bahçe mesafesi bırakıldığında bina derinliğinin 10.00 m.nin altına düşmesi halinde, bina derinliği 10.00 m.yi geçmemek kaydıyla arka bahçe mesafesini 2.00 m.ye kadar azaltmaya belediyesi yetkilidir.
d) Ayrık nizamda ve yapı emsali verilmemiş adalarda; bahçe mesafesi içinde kalmak koşulu ile yapı boyutları 22.00 x 30.00 m.yi aşamaz.

            Bina Cepheleri
            Madde 29– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrık yapı nizamına tabi olan ve yapı emsali verilmemiş yerlerde yapılacak yapıların max. bina cephesi (30.00) m.dir. Ayrık ve ikiz yapı nizamına tabi olan yerlerde, daha uygun çözüm yolları bulmak maksadı ile birkaç dar parseli birlikte mütalaa ederek o yer için tespit edilen yapı karakterine uyacak bir tertipten uzaklaşmamak kaydıyla, bina cepheleri toplamı (30.00) m.yi geçmeyen ikili veya üçlü bloklar teşkil etmeye belediyesi yetkilidir.

            Bina Yükseklikleri
            Madde 30 – İmar planlarında gösterilen bina yüksekliklerinin veya kat adetlerinin birbirlerine tahvilleri aşağıdaki şekilde tespit edilir.

  • 1 katlı binaların yüksekliği maks. 3.80 m.
  • 2 katlı binaların yüksekliği maks. 6.80 m.
  • 3 katlı binaların yüksekliği maks. 9.80 m.
  • 4 katlı binaların yüksekliği maks.12.80 m.
  • 5 katlı binaların yüksekliği maks.15.80 m.
  • 6 katlı binaların yüksekliği maks. 18.80 m.
  • 7 katlı binaların yüksekliği maks. 21.80 m.
  • 8 katlı binaların yüksekliği maks.24.80 m.
  • 9 katlı binaların yüksekliği maks.27.80 m.
  • 10 katlı binaların yüksekliği maks. 30.80 m.

            Yeni yapılacak binalarda; tayin edilmiş ise imar planlarındaki şartlara aksi halde bu yönetmelikte gösterilen yüksekliğe veya kat adedine uyulması mecburidir.
Belirlenen gabari içinde kalmak şartıyla iç yükseklikleri arttırarak daha az adette kat yapılabilir.
            (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrıca, imar planlarında 3 veya daha az katlı bina yapılması öngörülen yerlerde, ilgili Belediyesince uygun görülmesi halinde, taşıyıcı sistem ve yapı güvenliğine ilişkin hususlar imar planında öngörülen kat adedine göre düzenlenmek ve sadece konut amaçlı olmak koşuluyla, imar durumu belgesinde tespit edilen kitle tertibine uygun olarak yüksekliği 6.80 m.yi ve 2 katı geçmeyen eksik katlı binalar yapılabilir.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar planlarında yapı emsali verilen ve hmax serbest olarak belirlenen parsellerde, konut dışı kullanımlarda, kullanımın ve teknik gereklerin tanımlanması ve tesisat projeleri ile uyumlu olması halinde yukarıda belirtilen yükseklik koşullarına uyulması zorunlu değildir.

            Geçici İnşaatlar
            Madde 31– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar planlarında gelişme alanı olarak belirlenmiş yerlerde muvakkat inşaat izni verilmez. Ancak meskun alanlarda, İmar Kanununun 33. maddesinde tanımlanan yerlerdeki arsalar imar uygulaması yapılıncaya kadar sahipleri tarafından olduğu gibi kullanılmaya devam olunur. Bu gibi yerlerden 5 yıllık imar programına dahil bulunmayanlarında;

  • Yüksekliği tabii zeminden 6.80 m.yi geçmemek,
  • Bodrum katlar da dahil olmak üzere toplam kat adedi 2’yi ve toplam yapı alanı  (brüt inşaat alanı), 250 m2’yi aşmamak,
  • Mevcut ve gelecekteki yol güzergahları üzerinde olmamak,

koşulları ile imar planı tatbikatına kadar, sahiplerinin isteği üzerine belediye encümenince muvakkat yapı yapılmasına izin verilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yapının imar planına göre bulunduğu bölgenin özellikleri ve İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün önerisi göz önüne alınarak hangi amaç için yapılıp kullanılabileceği belediye encümenince saptanır. Mülk sahibi bu amacın dışına çıkamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bir parselde birden fazla muvakkat yapıya izin verilmesi halinde bu yapıların inşaat alanları toplamı 250 m2’den ve yükseklikleri 6.80 m.den fazla olamaz.
Muvakkat inşaat izni verilecek yapının; bahçe mesafeleri, bina derinliği ve boyutları ile max. 250 m2’yi aşmamak üzere yapı alanı, imar planındaki yapılaşma koşulları ve bu yönetmelik hükümleri dikkate alınarak belediyesince belirlenir.
Mevcut kaçak yapıya geçici inşaat izni verilmez ve geçici inşaat izni verilen yapılarda esaslı tamir ve tadil izni verilmez. Geçici inşaat izni bir defaya mahsus verilir. 10 yıllık süre sonunda sahibi tarafından kaldırılmayan yapıların kaldırılması için duyuru yapılarak 10 günden az, 30 günden fazla olmamak üzere süre verilir. Süre sonunda kaldırılmayan yapılar ilgili belediyesince kaldırılır ve yıkım masrafı %20 fazlasıyla yapı sahibinden tahsil edilir.

            Kapanan Yol ve Sokaklar
            Madde 32– İmar planına göre kapanan yol veya çıkmaz sokaklar üzerinde veya çıkışı bulunmasına rağmen yapı adası ortasında kalan parseller ayrılamaz. Bu gibi yerler, İmar Kanununun ilgili hükümleri uygulanmadığı ve yapı yapılmasına müsait bir durum elde edilmediği takdirde bu hükümler uygulanıncaya kadar veya kamulaştırılıncaya kadar, sahiplerince olduğu gibi kullanılmaya devam edilir.
Bu gibi arsalarda 5 yıllık programa dahil olmayan ve bu yönetmelik hüküm ve ölçülerine göre bina yapılmasına müsait bulunanlarında 31. maddede belirtilen ölçülerde muvakkat inşaat izni verilebilir.

            Taşkın, Heyelan Sahaları
            Madde 33– Taşkın, heyelan ve kaya düşmesi gibi afet alanlarında bulunan sıhhi ve jeolojik mahzurları olan veya bunlar gibi tehlikeli durumlar arz etmesi yüzünden imar planlarına veya ilgili idarelerce hazırlanmış veya onaylanmış raporlara göre yapı yapılması yasak edilen alanlar ayrılamaz. Bu gibi yerlerde arazinin takviyesine matuf tesislerden başka yapı yapılamaz.
İmar planlarında yukarıdaki sebeplerle “ağaçlandırılacak alan” olarak gösterilen alanlarda da aynı esaslara uyulur.

            Madde 34– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Kentsel Kullanım Kararı Getirilmemiş Alanlar ve/veya İskan Dışı Alanlar
            A- Kırsal Yerleşme Alanları: Kentsel yerleşme alanları dışında kalan Köy statüsüne sahip yerleşmeler ile bunların mahalle ve bağlı mezralarını kapsayan, 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili Yönetmeliği uyarınca köy yerleşik alanı ve civarına ilişkin sınır tespiti yapılmış/yapılmamış ve üst ölçekli planlarda sınırları şematik olarak gösterilmiş veya plan ölçeği gereği gösterilememiş olan alanlardır.
Onaylı uygulama imar planı bulunmayan kırsal yerleşmelerde, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapılıncaya kadar köy yerleşik alan sınırı tespit edilmiş alanlarda bu sınırlar içinde, henüz yerleşik alan sınırı belirlenmemiş yerlerde ise tapuda köy içi mevkii içinde yer almak kaydıyla konut, tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar yapılabilir. Bu alanlarda, imar planlarında aksine bir hüküm belirtilmedikçe, parselin kamu eline geçmiş bir yola cephesinin bulunması koşuluyla, parsel cephesi ve büyüklüğüne bakılmaksızın inşaat emsali 0,50’yi, yüksekliği 6.80 m.yi (2 katı) ve toplam inşaat alanı 250 m2’yi geçmeyen tek yapı ve gerekli müştemilatları yapılabilir. Müştemilat binaları belirlenmiş olan inşaat alanına dahildir. Kitle tanzimi mevcut yapılar dikkate alınarak Belediyesince belirlenir.
Köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli yaşayan kişilerce, ticari amaç gözetilmeksizin genel ihtiyaçlara yönelik olarak yapılacak tesislerin (köy konağı, ibadethane, okul, spor alanı, harman yeri, mezarlık, pazar yeri, sağlık ocağı, sağlık evi, postane, karakol, köy bakkalı, köy kahvesi, kütüphane, sergi salonu vb.) yapılaşma koşulları mevcut yapılaşma dikkate alınarak ilgili belediyesince belirlenir.
            Köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli yaşayan kişilerce yapılacak ve toplam inşaat alanı 100 m2’yi geçmeyen barınma amaçlı yapıların projeleri, yörenin ekonomik durumu, kültürel ve mimari özelliklerine uygun olarak ve talep sahiplerinin ihtiyaçlarına uygun seçenekler sunacak şekilde, talep halinde Büyükşehir Belediyesince hazırlanır, hazırlatılır ve onaylanır.
            B- Diğer Alanlar: İlgili mevzuata göre sahip olduğu nitelikleriyle korunması, sürdürülebilirliğinin sağlanması ve kullanılması uygun bulunan tarım alanları, mera alanları, makilik ve fundalık alanlar, doğal ve ağaçlık karakteri korunacak alanlar, ağaçlandırılacak alanlar ve orman alanlarıdır.
Bu alanlarda; imar planlarında aksi bir hüküm belirtilmedikçe ve başkaca bir sınırlama ve koruma kararı bulunmaması halinde; parselin kamu eline geçmiş bir yola cephesinin bulunması koşuluyla, parsel cephesi ve büyüklüğüne bakılmaksızın yollara 10 m.den ve komşu parsel sınırlarına 5 m.den fazla yaklaşmamak koşuluyla; inşaat emsali 0,05’i, yüksekliği 6.80 m.yi (2 katı) ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen barınma amaçlı tek yapı ve müştemilatları yapılabilir. Müştemilat binaları belirlenmiş olan inşaat alanına dahildir.
Ticari amaç gözetilmeksizin genel ihtiyaçlara yönelik olarak yapılacak ve toplam inşaat alanı 100 m2’yi geçmeyen barınma amaçlı yapıların projeleri, yörenin ekonomik durumu, kültürel ve mimari özelliklerine uygun olarak ve talep sahiplerinin ihtiyaçlarına uygun seçenekler sunacak şekilde, talep halinde Büyükşehir Belediyesince hazırlanır, hazırlatılır ve onaylanır.
Kentsel kullanım kararı getirilmemiş alanlarda yapılacak binalara kot verilirken; plan notlarında aksi bir hüküm belirtilmediği sürece, her binaya köşe kotlarının aritmetik ortalaması alınarak kot verilir.

            (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Parsellerde Yapılanma Şartları
            Madde 35– Bir parselin bulunduğu imar adasına ait parselasyon planı yapılıp belediye encümenince kabul edilip tapuya tescil edilmeden o adadaki her hangi bir parsele yapı ruhsatı verilemez.
Genel olarak parsel büyüklükleri hakkındaki hükümlere uymayan arsalarda, yeni inşaat veya ilaveler yapılmasına veya mevcut yapıların esaslı tadillerine izin verilmez. Bu gibi arsalar, İmar Kanunu hükümlerine göre yapı yapılmasına müsait hale getirilinceye kadar veya bu mümkün olmadığı takdirde kamulaştırılıncaya kadar sahiplerince eskiden olduğu gibi kullanılmasına devam olunur.
(Mülga üçüncü fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
            (Mülga dördüncü fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)   
Ancak iki tarafında imar planı ve mevzuatına aykırı olmamak şartı ile yapılmış bina veya bir tarafında böyle bir bina ile diğer tarafında plana göre tespit edilmiş bir yol bulunan arsalardan, plan ve yönetmeliğin diğer şartlarına aykırı olmamak kaydı ile bu yönetmelikteki parsel büyüklükleri ile ilgili hükümlere uyulmaksızın yapı yapılmasına izin verilir.

            Parselde Birden Fazla İnşaat İzni
            Madde 36– (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/297 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Bir parselde, bu yönetmelik ve imar planı gereği bütün koşulları sağlamak şartıyla birden fazla inşaat yapılabilme imkanı varsa ayırma şartı aranmaksızın birden fazla inşaat yapılabilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ancak bu durumlarda bir parselde yapılacak tüm inşaatların tüm projelerinin yapılması ve yapı ruhsatının tamamına verilmesi şart olup, her blok için ayrı ayrı yapı ruhsatı düzenlenir.
Binalar arası toplam mesafe, hiçbir yerde 6.00 m.nin altına düşmemek kaydıyla, yüksek binanın H/2'sinden az olamaz.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bir parselde yapılacak binanın kot alınan noktadan itibaren bir veya birkaç katının tek kitle olarak, diğer katlarının ise tek kitle üzerinde yükselen bloklar halinde tertiplenmesi durumunda ise, bloklar arası mesafe blokların tek kitle üzerinde kalan yüksekliklerinin ortalamasının yarısından az olamaz.

            Binalara Kot Verilmesi
            Madde 37– Genel olarak binalara, arsanın cephe aldığı yolun kırmızı kotuna göre ve yolun yüksek tarafına rastlayan bina kenarı hizasındaki tretuvar üst seviyesinden kot verilir.
Henüz tretuvarı tamamlanmamış ve kırmızı kotu belirlenmemiş olan yollarda bu tespit işi ilgilisinin başvurusu üzerine ilgili belediyesince 30 gün içinde yapılır.
Kot verme işlemi hangi yöntemle yapılırsa yapılsın; bütün kotlar Ülke Nivelman Ağına dayalı olarak verilir.
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Binalara kot verilirken, imar planlarında belirtilen gabarinin aşılmaması ve sokak siluetinin sağlanması esastır.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında Büyükşehir Belediyesi yetki alanına dahil edilen ilçelerde, öncelikle bu madde hükümlerine göre kot verilir. Ancak, imar planında belirtilen gabariler ve mevcut yapılaşma ile uyumsuzluk oluşturması halinde, teknik komisyon tarafından yapı adasının tamamı etüt edilerek nasıl kot verileceği karara bağlanır ve adadaki tüm uygulamalarda teknik komisyon tarafından onaylanan ada etüdüne uyulur.
            A- Tabii Zeminden Kotlandırma:
a) Kot alınan yola olan mesafesi 6.00 m.yi aşan ön bahçeli parsellerde kot, bina ön cephesi tabii zemin ortasından alınır.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar Kanununun 19. maddesine göre bir parselde birden fazla bina yapılması halinde, her binaya köşe kotlarının aritmetik ortalaması alınarak kot verilir.
(Mülga (c) alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)           
            B- Yoldan Kotlandırma:
a) Bitişik nizamda olan; köşe başı parsellerde ve iki yola cephesi olan ara parsellerde;
            1- (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yolların imar planında belirtilen gabari ve kat adedinin farklı olması halinde, yüksek gabari verilmiş olan yoldan kot verilir. Ancak bu yükseklik diğer yönde 22.00 m.den daha fazla devam edemez. Bu tür parsellerde yapılacak binalar en az 3.00 m. önce kademelendirilerek diğer sokak siluetine uydurulur.
            2- (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yolların gabari ve kat adedinin aynı olması halinde daha yüksek kottaki sokağın şartlarına göre kot verilir. Bu durumda, diğer sokağın şartlarına göre kottan kat kazanılmaması halinde kademe yaptırılmaz. Ancak yüksek kottaki sokağın şartlarına göre verilen kot sonucunda diğer sokak kotundan kat kazanılması durumunda, bu yükseklik diğer yönde 22.00 metreden fazla devam edemez. Bu tür parsellerde yapılacak binalar en az 3.00 m. önce kademelendirilerek diğer sokak siluetine uydurulur.
            3- Yukarıdaki hükümlere göre uygulama yapılan adalarda kademesiz olarak teşekkül etmiş mevcut bina olması halinde veya kademe hattının uygulanmasının mümkün olmadığı hallerde, mevcutlara göre uygulanacak şekil teknik komisyonca belirlenir.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Blok nizamda olan köşebaşı ve ara parsellerde; bloğun cephe aldığı yolun şartlarına göre kot verilir.
c) Ayrık nizamda olan köşe başı parsellerde, her iki sokağın kesişim noktasından kot verilir.
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Tabii zeminden ve yoldan kotlandırma işlemlerinde; parselin tabii zemininin yol seviyesinden 3.00 m. yüksek veya alçak olması veya yoldan itibaren çok meyilli olması, aynı parselde farklı arazi kotları olması, aynı ada veya parsel içinde kat adetlerinin veya yapı düzenin farklı olması veya farklı bahçe mesafeleri nedeniyle kot alma noktalarının değişmesi, gibi istisnai hallerde, mevcut yapılaşma dikkate alınarak teknik komisyon tarafından yapı adasının tamamı etüt edilerek nasıl kot verileceği karara bağlanır ve adadaki tüm uygulamalarda teknik komisyon tarafından onaylanan ada etüdüne uyulur.
            C- Ön, Yan Ve Arka Bahçelerin Tesviyesi:
            (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İmar Kanununun 35. maddesi gereğince binaların zemin seviyesi altında kat kazanmak maksadıyla, bina cephe hattından yola kadar olan kısımda, zeminin kazılarak yaya kaldırımının seviyesinin altına düşürülmesine müsaade edilmez. Ancak, bahçelerin tabii zemin kotlarında bırakılmaması halinde aşağıdaki hükümlere göre bahçe mesafeleri tesviye edilebilir.
a) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ön bahçelerin tesviyesi; yoldan kot alan parsellerde, parsel sınırı ile bina cephesi arasında kalan kısımlar ancak yol eğimine uyulmak kaydıyla tretuvar seviyesinde tesviye edilir.
            Tabii zeminden kotlandırılan parsellerde; parsel sınırı ile yapı yaklaşma sınırları arasında kalan bölümler ile yapı yaklaşma sınırları imar planında belirtilmemiş parsellerde, yoldan itibaren ilk 5 m.lik bölümler yol eğimine uyulmak kaydıyla tretuvar seviyesinde tesviye edilir.
b) Arka bahçelerin tesviyesi; Yola irtibatı olmayan arka bahçeler, bina kitlesinin en düşük kotunun altına düşmemek kaydıyla tesviye edilebilir.
c) Yan Bahçelerin tesviyesi; Ön bahçe tabii zemin kotu veya usulüne uygun tesviye edilmiş ön bahçe kotu ile arka bahçe tesviye kotu arasında istinat duvarı gerektirmeyecek şekilde kademeler halinde, ya da merdiven, rampa biçiminde düzenlenmesi esasına uyularak tesviye edilebilir.
D- Yapılaşmanın başlamadığı, İmar Kanununa göre arsa düzenlemesi yapılacak adalarda, uygulama esnasında yol profili de göz önüne alınarak teknik komisyon tarafından yapı adasının tamamı etüt edilerek nasıl kot alınacağı belirlenir ve adadaki tüm uygulamalarda teknik komisyon tarafından onaylanan ada etüdüne uyulur.

            Zemin Kat Döşeme Seviyeleri
            Madde 38– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Zemin kat döşeme seviyeleri, yoldan kot alan parsellerde binaların kot aldığı yol cephesince bu kota esas olan tretuvar üst seviyesinden itibaren, tabii zeminden kotlandırılan parsellerde ise binaların kot aldığı noktadan itibaren + 0.00 m. ile + 1.00 m. arasında düzenlenir. Yoldan kot alan parsellerde, binaların zemin katlarının işyeri veya otopark olarak kullanılması halinde, zemin kat döşeme seviyeleri tretuvar üst seviyesinden aşağı indirilemez. Ayrıca, fazla meyilli sokaklar üzerinde yapılacak dükkan, otopark ve benzeri girişlerin tretuvar kotlarına uydurulması amacıyla yapılacak döşeme kademeleri yukarıdaki sınırlamalar dışındadır.
Arazi doğal zemin kotlarına uymak amacıyla veya mimari gereksinmeler nedeniyle, bir bina bloğunun, bir binanın veya müstakil bir bağımsız bölümün tespit edilen bina yüksekliğini aşamamak, belirli piyesler için tayin olunan asgari kat yüksekliklerine ve bu yönetmeliğin diğer hükümlerine aykırı olmamak şartı ile çeşitli kotlardan ve farklı taban veya tavan seviyelerinden müteşekkil olarak tertiplenmesi mümkündür. Ancak, bu durumda zemin katın en yüksek döşeme kotu, kot alma noktasından itibaren + 1.50 m.yi geçemez. (Bu kademelendirme kitle hattından itibaren yol cephesinden 3.00 m. geriden başlayarak bütün bina derinliğince ve diğer cepheleri boyunca da yapılabilir. Ancak yol cephelerinde imar planında belirtilen kat adedi aşılamayacağından sadece tek yola cepheli parsellerde uygulanır.)
Fazla meyilli yollarda köşe başı olmayan parsellerde, yol cephesinde yolun meylinden dolayı zemin kat taban kotunun tretuvardan en fazla 3.00 m. yükseldiği noktalarda binada kademe yaptırılır. Yol cephesinde en düşük son kademe, cephe boyunca 6.00 m.den aşağı olamaz. 6.00 m.den az olması durumunda bir önceki kademe seviyesine uyulur.

            Bazı Yapılarda Aranan Şartlar
            Madde 39– (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/296 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Ahşap ve yarı ahşap binalar bitişik yapılamazlar. Ayrık nizamda ise komşu sınırlarına bırakılacak min. bahçe mesafesi 5.00 m.den az olamaz. Yüksekliği max. 6.80 m.yi aşamaz. Ahşap ve yarı kagir binaların komşu hududuna zeminden itibaren çatının her yerinde 0.60 m.lik yüksekliğe kadar ve en az bir tuğla kalınlığında yangın duvarı yapılması koşuluyla bitişik olarak inşa edilebilir.

            Madde 40– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Saçak ve Güneş Kırıcılar
            a) Çatı saçakları: Binalarda son kat tavan döşemelerinde binanın çıkma hattından itibaren 0.50 m.yi geçmemek üzere tüm bina cepheleri boyunca saçak yapılabilir.
b) Giriş ve dükkan önü saçakları: Ön bahçeli nizama tabi parsellerde, bina cephesinden itibaren genişliği 1.50 m.yi geçmemek, tretuvara taşmamak, civara ve binanın karakterine uygun olmak ve konsol olmak koşulu ile giriş ve dükkan önü saçakları düzenlenebilir. Ön bahçesiz nizama tabi parsellerde ise, bina cephesinden itibaren genişliği 1.50 m.yi geçmemek, tretuvar genişliğini aşmamak ve konsol olmak koşulu ile giriş saçağı yapılabilir. Ancak, bu saçakların en alçak noktası tretuvar üst seviyesinden en az 3.00 m. yükseklikte olabilir.
            c) Güneş kırıcılar: Bina cephelerinde alan olarak yararlanmamak koşulu ile 1.00 m.yi geçmeyen güneş kırıcılar yapılabilir.
Umumi binalarda çatı ve giriş saçakları yukarıda belirtilen genişlik ölçülerine tabi değildir.

            Çatılar
            Madde 41– Çatılar binanın cephe aldığı yolun yapı karakterine ve yapıya uygun nitelikte olmalıdır. Genel olarak çatıların %33 meyilli gabari dahilinde kalması şarttır. Ancak, ayrık yapı nizamına tabi 2 katı geçmeyen dubleks konut yapılarında, imar durumunda belirtilen gabariye göre %33 meyil hesaplanarak bulunan mahya kotu aşılmamak kaydıyla, çatı eğimi ve çatı biçimi serbesttir. Mahya kotu, mahya izdüşümü bina kitlesinin ½’sinden fazla olmamak kaydıyla beşik çatıya göre hesaplanır.
Çatı eğimi, saçak genişliği dikkate alınmadan binanın cephesinden hesaplanır. Ancak, kapalı çıkma bulunan ve bu çıkma bina yüksekliğince devam eden binalarda çatı eğimi çıkma ucundan hesaplanır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Umumi binalar ve dubleks konut yapıları dışında kalan yapılarda, çatı yapılması halinde, mahya yüksekliği 3.00 m.yi aşmamak kaydıyla her cepheye akıntılı çatı yapılacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Çatı aralarına bağımsız bölüm yapılamaz. Bu kısımlarda ancak, asansör kulesi, merkezi klima tesisatı ve baca yapılabilir. Konut yapılarında ise, son kattaki bağımsız bölümlerle içeriden irtibatlandırılmak, ait olduğu bağımsız bölüm sınırlarını aşmamak ve bu bağımsız bölümün son kattaki alanının %30’unu geçmemek kaydıyla piyesler yapılabilir. Bu piyeslerden iskan edilenlerinde yükseklik en düşük yerde 1.80 m.den az olamaz. Çatı arasının yukarıdaki şekilde düzenlenmesi halinde piyes önleri teras olarak tertiplenemez. Çatı arasının son kat bağımsız bölümü ile birlikte kullanılması amacıyla son kat tavan betonu kısmen veya tamamen yapılmayabilir. Son kat tavan döşemesi en yüksek mahya kotunu aşmayacak ve en fazla çatı eğimi içinde kalacak şekilde eğimli olarak tertip edilebilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklıklar, alın ve kalkan duvarları, güneş enerjisi panelleri ve depoları çatı sathını 0.60 m.den fazla geçemez. Duman ve hava bacaları hariç çatı üzerine hiçbir çıkma ve çıkıntı yapılamaz. Asansörlü binalarda Türk Standartları şartlarının gerektirdiği hallerde asansör kuleleri ve merdiven evlerinin çatı örtüsünü aşmasına izin verilir. Ancak, asansörsüz binalarda merdiven evlerinin iç yüksekliği 2.50 m.yi aşamaz.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)Güneş enerjili ısıtma sistemi kullanılan yapılarda, güneş enerjisi panelleri çatı örtüsü siluetini bozmayacak şekilde, çatı düzlemine paralel olarak veya çatı içerisine gömülerek monte edilecektir. Mekanik tesisat projesi dışında mimari projede yerleri gösterilecektir.
Çatı aralarında ve teras çatılarda kömürlük yapılamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Teras çatılarda asansör kulesi, merkezi anten, merdiven evi ve 1.10 m. parapet yüksekliğini aşmamak kaydıyla su deposu, merkezi klima gibi tesisler ile doğalgazlı ısıtma merkezi ve güneş enerjisi panelleri yapılabilir. Bu tesisleri estetik kaygıyla gizlemek amacıyla sökülüp takılabilir malzemeden panolar yapılabilir. Teras çatılarda en çok 1.10 m. yükseklikte yapılacak kagir korkuluk bina yüksekliğine dahil edilmez.
            Tescilli yapılar ile dini yapıların çatı örtüleri ve bunların yeni yapılacak ya da tamir ve tadil edilecek örtüleri bu kayıtlara tabi değildir.

            Çıkmalar
            Madde 42– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Binalarda kendi bahçe hudutları dışına taşmamak, yapı yaklaşma sınırlarını 1.50 m.den fazla geçmemek, tabii veya tesviye edilmiş (37/c maddesine göre) zeminden çıkma altına kadar yüksekliği 2.40 m.nin altına düşmemek ve statik açıdan gerekli önlemleri almak kaydıyla;
Parselin yan ve arka komşu hududuna 3.00 m.den fazla yaklaşmamak şartı ile açık ve kapalı çıkma yapılabilir ve bu çıkma cephe uzunluğunca devam edebilir. Yan bahçe mesafesi 3.00 m. ile 4.00 m. arasında olan parsellerde, yan komşu hududuna 2.00 m.den fazla yaklaşmamak kaydıyla 1.00 m. ye kadar açık çıkma yapılabilir, ancak bu çıkma binanın çıkma yapılan cephe uzunluğunun 1/3’ünden fazla olamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bitişik ve blok yapı nizamına tabi binaların ön ve arka cephelerinde yapılacak çıkmalar yan komşu hududuna 2.00 m.ye kadar yaklaştırılabilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrıca, bitişik ve blok nizama tabi yerlerde, iki taraftaki ilgililerin muvafakatı halinde ve ilgili belediyece mahzur görülmediği takdirde, çıkmaların yan komşu hududuna yaklaştırılmalarına da izin verilebileceği gibi, komşu parselde imar planına göre aynen muhafazası gereken ve arka cephe hattı çıkma yapılacak binanınkinden ileride olan bir bina bulunması halinde çıkmanın bu hattı aşmamak üzere bu tarafta komşu hududuna kadar devam ettirilmesi de mümkündür. Bitişiğinde çıkması komşu parsel hudutlarına kadar dayanmış ruhsatlı ve gabarisinde teşekkül etmiş mevcut bir bina var ise, muvafakat aranmaksızın çıkmanın komşu hududa kadar yanaşmasına müsaade edilir.
(Değişik fıkra ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ön bahçesiz parsellerde açık ve kapalı çıkma yapılamaz. Ancak, yol genişliği (6.00) m.den büyük ön bahçesiz parsellerde aşağıdaki koşullara göre, aynı ada yüzündeki mevcut yapılar dikkate alınarak çıkma izni verilir.
a) İkiz yapı nizamı verilen adalarda; ikiz parsellerden birinde çıkmalı mevcut bina var ise, ikizine de uyum sağlayacak şekilde çıkma izni verilir.
b) Blok yapı nizamı verilen adalarda; aynı blok içerisindeki parsellerden herhangi birinde çıkmalı mevcut bina var ise, sadece bu bloktaki diğer parsellerde yeni yapılacak binalara da uyum sağlayacak şekilde çıkma izni verilir.
c) Bitişik yapı nizamı verilen adalarda; ada yüzünde çıkmalı mevcut bina veya binalar olması halinde yeni yapılacak binaya aynı ada yüzündeki ve gabarideki en yakın mevcut binalar esas alınarak çıkma izni verilir. Ancak, çıkma genişliği her durumda 1.00 m.den fazla olamaz ve yol projesine göre tespit edilen tretuvar üst kotundan çıkma altına kadar olan yükseklik (3.00) m.den az olamaz.
Zemin katta kendi parsel hududu dışına taşmayan, hangi katta yapılırsa yapılsın (0.20) m.yi geçmeyen motif çıkmalar yapılabilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Parselin bulunduğu ada yüzünün tamamının yeşil sahaya veya açık otoparka bakması halinde veya kısmen yeşil saha kısmen imar adası olması halinde, yukarıda belirtilen koşullara göre aynı ada yüzündeki mevcut yapılar dikkate alınarak çıkma izni verilebilir, aksi halde çıkma izni verilmez.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklıklara ve iç bahçelere yapılan çıkmalar bu yönetmeliğin 17/d maddesindeki açık çıkma olarak değerlendirilmez.

            Madde 43– (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklıklar ve Bacalar
            A- (Ek bent ve alt bentler: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bacalar:
a) Duman Bacaları: Yapılarda yer alması tasarlanan ısıtma sistemine göre, bacaların sayısı ve niteliği belirlenir. Bacaların proje tasarımlarında Türk Standartları Enstitüsü Standartları, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik ve Doğal Gaz İç Tesisat Şartnamesindeki şartlar sağlanacaktır.
b) Tesisat Bacaları: İçinden tesisat geçen bacaların en az (0.80 x 0.80) m. ebatlarında olması zorunludur. Sadece tesisat amacı ile kullanılmak ve her katta ortak mahalle açılmak kaydıyla (0.40 x 0.40) m. ölçülerinde yapılabilir. İçinden tesisat geçirilmeyen sadece havalandırma amacına yönelik hava bacaları ise (0.60 x 0.60) m. ölçülerinde yapılabilir. Bacalar kiriş vb. herhangi bir yapı elemanı ile daraltılamaz.
            c) Çöp Bacaları: Tüm binalarda istenildiğinde çöp bacaları yapılabilir. Çöp bacaları pürüzsüz ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe uygun malzemeden yapılmalıdır. Her katta çöp bacasına açılan, yangın geçirmeyen izolasyonlu ve sızdırmaz çöp atma kapağı olmalıdır.  Zemin veya bodrum katta çöp toplama yeri çıkışında yangın damperi ve çöp bacasının en üst noktasında dışarı açılan havalandırma kanalı bulunmalıdır.
            d) Mutfak Bacası: Tüm binaların mutfaklarında veya mutfak nişlerinde havalandırma amacıyla şönt baca yapılmalıdır. Bu şönt bacanın branşman boyu en az 2 m. olmalıdır. İki şönt baca bir ana bacaya bağlanamaz. Bu amaçla imal edilen şönt bacalar duman bacası olarak kullanılamaz.
            B- (Ek başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklıklar ve Hava Bacaları
a) Konut Yapılarında
Her müstakil ev veya dairede, en az 1 oturma odası ile yatak odalarının doğrudan doğruya hariçten ışık ve hava almaları gereklidir. Bu şekilde ışık ve hava almalarına lüzum olmayan diğer odalarla mutfakların ışıklıktan, yıkanma yeri ve helaların ışıklık veya hava bacasından faydalanmaları da mümkündür.
Işıklıklar;

  • 1 ve 2 katlı binalarda; dar kenarı 1.00 m.den, alanı 3.00 m2’den,
  • 3, 4 ve 5 katlı binalarda; dar kenarı 1.50 m.den, alanı 4.50 m2’den,
  • 6, 7, 8, 9 katlı binalarda, dar kenarı 2.00 m.den, alanı 6.00 m2’den,
  • 10 ve daha fazla katlı binalarda; dar kenarı 2.00 m.den, alanı 9.00 m2’den, az olamaz.

            b) Konut Dışı Yapılarda
Otel, pansiyon, iş hanı ve benzeri binalarda, odalar gereğinde ışıklığa açılabilir.
Işıklıklar;

  • 1 ve 2 katlı binalarda; dar kenarı 1.50 m.den, alanı 4.50 m2’den,
  • 3, 4,5, 6, 7, 8, 9 katlı binalarda; dar kenarı 2.00 m.den, alanı 6.00 m2’den,
  • 10 ve daha fazla katlı binalarda; dar kenarı 2.00 m.den, alanı 9.00 m2’den, az olamaz.

            c) Genel Hükümler
Her türlü binada sadece havalandırma amacı ile kullanılan hava bacalarının asgari ölçüsü (0.60 x 0.60) m2, içinden tesisat geçirilen hava bacalarının asgari ölçüsü ise (0.80 x 0.80) m2 olup, bu alan herhangi bir yapı elemanı ile (baca, kiriş, vb.) daraltılamaz. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Islak hacimlere bakan hava bacaları, tesisat bacası görevini gören başka bir baca yoksa (0.80 x 0.80) m2'den küçük yapılamaz.
Asgari ölçüdeki bir ışıklık veya hava bacasından her katta en çok 4 piyes faydalanabilir. Bu piyeslerin adetlerinin artması halinde, 4’ten fazla her piyes için ışıklık veya hava bacası ölçüsü aynı nispette artırılır.
Ancak, yukarıda belirtilen şekilde ışık ve hava alması gerekmeyen veya lüzumlu ışık ve havayı yönetmelikte tarif edilen şekilde esasen alması mümkün olan piyeslerden, herhangi bir ışıklık veya hava bacasına pencere açılması, bu ışıklık veya hava bacası ölçülerinin artırılmasını gerektirmez.
Her binanın lüzumlu ışıklık veya hava bacası, kendi parseli üzerinde bulunacaktır. Komşu bina ve parselin ışıklık veya hava bacasından faydalanmak suretiyle, bu elemanların yapılmasına veya ölçülerinin azaltılmasına izin verilmez.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklık veya hava bacaları bunlara ihtiyacı olan kattan itibaren başlatılabilir. Ancak meyilden kat kazanılması halinde yapının toplam kat sayısına tekabül eden yüksekliğe ait, ışıklık ölçüleri uygulanacaktır. Işıklık veya hava bacalarının bunlara ihtiyacı olan kattan itibaren başlatılması halinde yapının ışıklığının başladığı kat sayısına tekabül eden yüksekliğe ait ışıklık ölçüleri uygulanır.
Binaların komşu parsele bitişik olduğu sağır cephelerinde yapılan ışıklık ve hava bacalarında kirişler devam ettirilebilir, bu kısımların duvar ile kapatılma zorunluluğu vardır. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Işıklıkların sıvalı olması zorunludur. Ayrıca, bitişik nizam binalarda, binayı komşu parsele birleştirmeyip, bina derinliğince ışıklık yapılmak istendiği durumda, civarın inşaat nizamına aykırı bir görünüm meydana getirmemek için, sokak cephesinde bina yüksekliğince duvar yapılması veya bir piyesle kapatılması zorunludur.
Ortadan aydınlıklı iş hanlarında dışarıdan, doğrudan doğruya ışık almayan büroların toplam alanının 1/8’inden küçük ve dar kenarı 2.00 m.den az olmamak kaydıyla avlu biçiminde ışıklık yapılabilir. Bu ışıklığa açılan 1.50 m.lik galeri ile girilen büroların doğrudan doğruya ışık aldığı kabul edilir. Galerilerin geniş tutulması halinde 1.50 m.den fazla olan miktar kadar ışıklık dar kenarı arttırılabilir. Ayrıca asansör, merdiven gibi kısımlar aydınlık alanına tecavüz edemez. Işıklıkların içerisine açık renk boya ve badana yapılması mecburidir. Bina altında 2.50 m.den geniş geçitler de ışıklık olarak kullanılabilir.
Kafeterya, restoran, kahvehane, lokanta, atölye, imalathane, diskotek gibi insanların toplu olarak bulunduğu mekanlarda doğal havalandırma dışında, mekanik havalandırma yapılması zorunludur.
            Yapılarda Bulunması Gereken Piyesler ve Ölçüler
            Madde 44– (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/297 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Her bağımsız konutta en az bir yaşam mekanı, bir yatak odası veya nişi, bir mutfak veya yemek pişirme nişi, bir banyo (WC ile birlikte) veya bir yıkanma yeri ile bir WC bulunması zorunludur. Bu mekanlar aşağıda belirtilen ölçülerden küçük yapılamaz.

 

Dar Kenarı

Alanı

Yaşam mekanı

3.00 m

12.00 m2

Yatak odası

2.60 m

  7.28 m2

Yatak nişi

1.50 m

  3.00 m2

Mutfak

1.50 m.

  3.60 m2

Yemek pişirme yeri

0.70 m.

  1.40 m2

Banyo (WC ile birlikte)

1.20 m.

  3.48 m2

Yıkanma yeri

1.20 m.

  2.64 m2

WC

1.00 m.*

  1.20 m2 *

Bağımsız bölüm içindeki antre, hol ve benzeri geçitler*

1.10 m.*

  1.32 m2 *

Birden fazla daire ile ilgili kat holü ve benzeri genel geçitler*

1.20 m.*

  1.44 m2 *

            * (Değişik: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
Tabloda belirtilen mekanlar dışında ayrılmak istenen çalışma odası, hobi odası gibi kullanımlara ilişkin mekanların dar kenarı 2.10 m.den ve alanı 6.00 m2’den az olamaz.
Yatak nişleri dar kenarı (3.00) m.den ve alanı (12.00) m2 olan bir yaşam mekanına açılacaktır.
Yemek pişirme yerleri hava ve duman bacaları ile irtibatlı olmak şartı ile düzenlenebilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Sobalı ısıtma sistemi seçilen yapılarda her daire başına net min. 2.50 m2, max. 4.50 m2'lik kömürlük (odunluk) ayrılacaktır. Bu hacim binanın bodrum katında veya ortak alanlarda yapılır.
Islak hacimlerde tefriş yapılması zorunludur.
Umumi binalarda koridor genişlikleri; uzunluğu (20.00) m.ye kadar olan koridorlar (2.00) m.den, (20.00) m.yi geçen koridorlar (2.50) m.den dar olamaz.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Birden fazla bağımsız bölümü olan binaların (apartmanların) giriş genişlikleri 1.50 m.den az olamaz.
İmar planlarında aksine bir açıklama olmaması halinde, her türlü işyerinin cephesi 2.00 m.den az olamaz.
Resmi kurumlarca yaptırılacak; eğitim binaları, sağlık binaları, spor tesisleri ve bu gibi binaların da ilgili bakanlıklarca onaylanmış projeleri esas alınır. Bu amaçla yaptırılacak özel binalarda, bu yönetmelikte belirtilen koşullar dışında ilgili bakanlıkların yönetmelikleri dikkate alınacaktır.
(Mülga onuncu fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)       

            İç Yükseklikler
            Madde 45– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Genel olarak iskan edilen katların net iç yüksekliği 2.60 m.den az olamaz. Projelerde döşeme ve tavan kaplama detayı gösterilmediği takdirde, döşeme + tavan kaplama  (sıva, boya vb.) payı olarak (0.07) m. kabul edilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yıkanma yeri, banyo, duş, lavabo yeri, WC, kiler, antre, koridor, yatak holü, merdiven altı, her türlü iç ve dış geçitler, iskan edilemeyen bodrum katları ile müştemilat binalarında, kat net iç yüksekliği (2.20) m.den aşağıya düşmemek üzere indirilebilir.
Garaj ve otoparkların yükseklikleri kiriş altı net 2.00 m.den az olamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Otel, pansiyon, iş hanı, büro ile benzeri işyerleri ve içerisinde insan oturan, yatan veya çalışan diğer binaların kat net iç yükseklikleri (2.60) m.den daha az olamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Günlük ticarete yönelik işyerleri, mağaza ve dükkanlar ile pastaneler, lokantalar vb. yemek yerleri, kahvehaneler ve bağımsız bölüm brüt alanı 250 – 400 m2 arasındaki ekmek fırınlarının kat net iç yüksekliği (3.00) m.den az olamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Hamam ve sıhhi banyolar, bağımsız bölüm brüt alanı 400 m2'nin üzerindeki ekmek fırınları, düğün ve oyun salonları, diskotek, bar,  birahaneler ve gazino mahallerinin kat net iç yüksekliği (3.50) m.den az olamaz.
Resmi binalarla ilgili bakanlıkça onaylanmış projeler esas alınacaktır. Bu amaçla yaptırılacak özel binalarda bu yönetmelikte belirtilen koşullar dışında, ilgili bakanlıkların yönetmelikleri dikkate alınacaktır.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ayrıca, imar planlarında yapı emsali verilen, hmax serbest olarak belirlenen ve konut dışı kullanılan parseller hariç olmak üzere, bu yönetmeliğin 30. maddesindeki bina yüksekliklerini aşmamak kaydıyla binaların zemin katlarının net iç yüksekliği en fazla 4.50 m. olabilir.

            Pencereler
            Madde 46– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Binaların pencere boşlukları dar kenarı (0.60) m.den az olmamak şartı ile, toplam faydalanılacak piyes alanının, yaşam mekanı, oda ve mutfak olarak kullanılan alanının 1/8’inden ve her durumda (1.25) m2’den az olamaz. Camlı balkon kapıları da pencere boşluğu sayılır.
Dubleks konut yapılarında çatı arasına yapılan mekanların pencere boşlukları (0.80) m2'den büyük olmamak ve her mekana çatı üzerinde en çok iki pencere açılmak ve pencereler birbirine eklenerek bant haline getirilmemek şartı ile yapılabilir. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği hükümleri saklıdır.
Bitişik ve blok nizama tabi binalarda komşu parsel sınırı üzerindeki bitişik duvarlarda pencere ve kapı açılamaz.

            Madde 47– Kapılar
Kapı Yükseklikleri: Kasa dahil (2.10) m.den az olamaz.
            (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kapı Genişlikleri:

  • Birden fazla bağımsız bölümü olan binaların ana giriş kapıları kasa dahil (1.50) m.den,
  • Bağımsız bölüm kapıları, kasa dahil (1.00) m.den,
  • Oda, mutfak, yıkanma yeri ve WC kapıları kasa dahil (0.90) m.den,
  • Odunluk, kömürlük, kiler ve balkon kapıları kasa dahil (0.80) m.den,
  • Dükkan kapıları, kasa dahil (1.00) m.den, az olamaz.

            Asansör, garaj ve benzeri özellik arz eden yerlerin kapı boyutları hizmetin gerektirdiği şekilde tespit edilir.
Banyo kapılarında, alttan temiz hava girecek şekilde bir düzen bulunacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Umumi binalarda, bütün kapılar eşiksiz yapılacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kapıların kaçış yönleri konusunda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.

            Madde 48– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Asansörler – Yürüyen Merdivenler/Bantlar – Taşıyıcı Platformlar
            a) Asansörler
Bina giriş katından itibaren yüksekliği 9.80 m.yi geçen ve 3’ten fazla katı bulunan veya toplam kat sayısı 5'ten fazla olan konut yapıları, kat adedi 1'den fazla olan umumi binalar ve kat adedi 2'den fazla olan konut dışı yapılarda, giriş katından itibaren (çatı katı hariç) son kata kadar ve varsa iskan edilebilir bodrum katlara da inmek koşuluyla kullanılan tüm katlara hizmet verecek şekilde, yürürlükteki Türk Standartları Enstitüsünün standartları ve Asansör Yönetmeliklerine uygun asansör tesisi zorunludur.
Bina giriş kat kotundan son kat kotuna kadar olan yükseklik veya bu yükseklik içindeki kat sayısı bu maddenin uygulanmasında asansör yapılması mecburiyetine esas alınacaktır.
Yüksekliği 12.80 m.yi geçen ve daire adedi 20’den fazla olan meskenlerde (her iki şartın bir arada gerçekleşmesi halinde) en az iki adet  asansör yapılması mecburidir. Yüksekliği 12.80 m.yi geçen ve kat alanı 250 m2’den fazla olan ticari amaçlı (büro, işhanı, çarşı, benzeri) yapılarda, her iki şartın bir arada gerçekleşmesi halinde, Elektrik ve Makine Mühendisleri Odaları tarafından hazırlanan Asansör Avan ve Uygulama Projeleri Hazırlama ve Teknik Esaslarında yer alan trafik hesabı yapılarak asansör sayısı tespit edilecektir. Asansör avan projesindeki ölçülerin mimari proje ile uyumu sağlanmalıdır.
Tüm yapılarda trafik hesabı sonucu çıkan asansörlerden en az bir tanesi tüm katlara hizmet verecek ve ilgili TSE standardının güncel şartlarına uygun olarak imal ve tesis edilecektir. Binaya tesis edilecek olan tüm asansörler ilgili TSE standardının güncel şartlarını sağlayacaktır.
Binanın kat ve daire adedinin fazlalığı veya kullanma şeklinin gerektirdiği lüzuma göre, asansör ve yerinin ölçü veya adedini arttırmaya başlangıç katı olarak zemin kat yerine bodrum veya birinci katı kabul veya tayine belediye yetkilidir.
İmar planı ile kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine göre muhafazası mümkün olan binalarda kat ilavesi halinde, ilave kat ile birlikte kat adedi dördü ve bina yüksekliği 12.80 m.yi geçmediği takdirde, asansör aranmayabilir veya asansör yeri ölçüleri mevcuda uydurulabilir.
Binalarda usulüne göre asansör yapılmış olması nizami şekil ve ölçülerle merdiven yapılması şartını ortadan kaldırmaz.
Asansör kapasitesi, kabin alanı, kuyu ve kapı ölçüleri ile makine daireleri yürürlükteki Türk Standartları Enstitüsü standartlarının gerektirdiği minimum ölçülerde düzenlenebilir. TSE Standartlarında değişiklik olması durumunda yeni standartlara uyulur. Teknik koşulların gerektirdiği durumlarda asansör makine dairesi alanı % 30 kadar arttırılabilir.
Asansör kat kapı önü sahanlıkları ilgili TSE standartlarının güncel şartlarına uygun olacaktır.
Asansörün yapılması, işletilmesi ve bakım faaliyetleri ile ilgili hususlarda yukarıdaki hükümlerde dikkate alınarak yürürlükteki Asansör Yönetmelikleri ve Türk Standartları Enstitüsü standartları hükümlerine uyulur.

            b) Yürüyen Merdivenler/Bantlar
            Konut dışı yapılarda, bina içi trafik hesabında kullanılması durumunda, yürürlükteki 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği’ne uygun yürüyen merdivenler/bantlar tesis edilir.
Yürüyen merdivenlerin/bantların yapılması durumunda, Elektrik ve Makine Mühendisi tarafından hazırlanan Yürüyen Merdivenler/Bantlar Avan ve Uygulama Projeleri ilgili meslek odaları tarafından belirlenen asgari kriterlere göre yapılacaktır. Yürüyen merdivenlerin/bantların avan projesindeki ölçülerin mimari proje ile uyumu sağlanmalıdır.
            c) Taşıyıcı Platformlar
            Konut veya konut dışı yapılarda, yürürlükteki 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği’ne uygun, yük ve araç taşıma amaçlı taşıyıcı platform tesis edilebilir.
Taşıyıcı platformların yapılması durumunda, Elektrik ve Makine Mühendisi tarafından hazırlanan taşıyıcı platform avan ve uygulama projeleri ilgili meslek odaları tarafından belirlenen asgari kriterlere göre yapılacaktır. Taşıyıcı platformların avan projesindeki ölçülerin mimari proje ile uyumu sağlanmalıdır.

            Merdivenler
            Madde 49– (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/297 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Bu yönetmelikte sözü geçen umumi binalarla, otel, işhanı, büro, pasaj, çarşı ve benzerlerinin, birden fazla katı olan ev ve apartmanların ahşap olmayan en az bir ana merdiveni olacaktır.
            a) Genel Hükümler
Merdivenlerin minimum kova ölçüsü 20 cm. olmalıdır. Merdiven evlerinin bina cephesinden, çatıdan veya ışıklıktan doğrudan ışık ve hava alması gereklidir.
Merdivenlerin çatı, bodrum ve benzeri ortak alanlara ulaştırılması zorunludur. Bu durumda merdiven kolu ve sahanlık genişliği 1.20 m.den az olamaz.
Merdiven basamaklarının ölçüleri; 2a + b = 60 ile 63 formülüne göre hesaplanır. Formüldeki (a) basamak yüksekliğini, (b) basamak genişliğini gösterir.
Merdiven tanziminde her 18 rıhttan sonra ara sahanlık bırakılacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bütün binalarda kat ve ara sahanlıkların genişliği, merdiven kolu genişliğinden az olamaz.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Merdivenlerin her iki yanında korkuluk ve/veya küpeşte bulunmalıdır.
İmar Kanunu ile imar planı ve bu yönetmelik hükümlerine göre korunması mümkün olan binalarda kat ilavesi halinde, mevcut merdivenler bu madde hükümlerine uymadığı takdirde, bu konuda yapılacak işlemi saptamaya ilgili belediyesi yetkilidir.
b)Konut Yapılarında;
Merdiven kolu ve sahanlık genişlikleri; (1.20) m.den az olamaz. Bu ölçüler tek aileye mahsus evlerde ve bodrum katlarıyla, servis merdivenlerinde (0.90) m.ye kadar indirilebilir. İskan edilmeyen çatı aralarına çıkan merdivenlerde bu ölçüler aranmayabilir.
Merdiven basamaklarının yüksekliği (0.175) m.den fazla, basamak genişliği ise çıkış hattında (0.28) m.den, kovada (0.10) m.den az olamaz.
c) Konut Dışı Yapılarda;
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Merdiven kolu ve sahanlık genişliği; (1.60) m.den az olamaz.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Merdiven basamaklarının ölçüleri;

  • İç ve dış merdivenlerde rıht yüksekliği:(0.15) m.den fazla
  • İç ve dış merdivenlerde basamak genişliği: çıkış hattında (0.30) m.den, kovada (0.125) m.den az olamaz.

            Bu yönetmelikte oluşturulması zorunlu tutulan ana merdivenler dışında düzenlenen merdivenlerde, umumi bina tanımına girmeyen yapılarda düzenlenen bağımsız bölüm içi merdivenlerde ve cephesi 8.00 m.den ve/veya kat alanı 150 m2’den küçük binalarda düzenlenecek merdivenlerde; merdiven kolu ve sahanlık genişliği 1.20 m.den az, basamak yüksekliği (0.175) m.den fazla, basamak genişliği ise, çıkış hattında (0.28) m.den, kovada (0.125) m.den az olamaz. 

Madde 50– Yangın Merdivenleri (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/296 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.)
a) Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelikten önce yangın merdivensiz olarak yapılmış yapılarda; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ilave edilecek yangın merdivenlerinde, Kat Mülkiyeti Kanununa uyulmak koşuluyla yapılacak yangın merdivenlerinin ölçü ve biçimi İtfaiye Daire Başkanlığının da görüşü alınarak binanın durumuna göre belirlenir.
(Mülga (b), (c), (d) ve (e) bentleri: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)

            Korkuluklar
            Madde 51– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Her türlü binada balkon, kat ve çatı terasları etrafında, 5’ten fazla basamağı bulunan merdivenlerde, kotu (1.00) m. den az olan pencere boşluklarında, bina iç boşluklarında, yaya rampalarında döşeme kotundan itibaren en az (1.00) m. yüksekliğe kadar fenni gereklere uygun olarak korkuluk yapılması zorunludur. Korkuluk araları, dikeyde, yatayda ve alt boşluklarında 10 cm. den fazla olamaz. Korkuluklar darbe dayanımlı olmalı ve yatay olarak düzenlendiği takdirde merdiven etkisini önleyecek tedbirler alınmalıdır.

            Madde 52– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Isıtma Sistemleri
a) Merkezi Isıtma Sistemi Bulunan Binalarda: 
Konut olarak kullanılan bağımsız bölümlerin oturma hacimlerinden en az birinde, umumi binaların ise her katında en az 1’er adet duman bacası yapılması zorunludur. Bu bacalar şönt baca olabilir.
Yapıların dükkan, mağaza vb. kullanılan bölümlerinde her bağımsız bölüm için bir müstakil duman bacası yapılması gereklidir.
b) Bireysel Isıtma Sistemi Bulunan Binalarda:
1- Konut olarak kullanılan bağımsız bölümlerin en az iki piyesinde duman bacası yapılması zorunludur. Bu bacalardan biri şönt baca olabilir, ancak iki piyesten bir tanesinde yapılacak bacanın müstakil baca olması ve doğalgaz kullanımına dönüştürülebilir olması zorunludur.
2- Kombili ısıtma sistemi yapılacak binalarda kombinin ve diğer doğalgaz yakıcı cihazların yerleştirileceği mekan özellikleri ve montaj esasları ilgili TSE standartları uyarınca belirlenecektir.
Isıtma bacalı kombi ile yapılacaksa bacalı kombinin bağlanması için kullanılacak yakıta uygun müstakil baca yapılacaktır.
Isıtma C sınıfı (hermetik tip) cihazlar ile sağlanacaksa bu hermetik cihazlara ait bacalar bina yan cephesinden çıkarılamazlar. Bu tip cihazların atık gazları kollektif bir baca sistemi (hava atık gaz sistemi) vasıtası ile bina çatı üst seviyesinden atmosfere atılması için uygun baca sistemleri yapılacaktır.
Yapıların dükkan, mağaza vb. kullanılan bölümlerinde her bağımsız bölüm için bir müstakil duman bacası yapılması gereklidir.
Kat kaloriferi kazanı, kombi vb. cihazlar balkona konulamaz, özel bir bölmeye konulduğunda bu mahallin en az 6 m³ hacminde olması, bina dış cephesinden, ışıklıktan veya hava bacasından havalandırılması ve müstakil bir duman bacası veya hava atık gaz baca sisteminin yapılması zorunludur. Kat kaloriferi kazanı ile yakıt tankı aynı mahale konulamaz.
c) Genel Hükümler
1- Isıtma sistemlerinin baca nitelikleri ve baca malzemeleri konusunda, Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğe, ilgili TSE standartlarına ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulması zorunludur.
2- Isıtma sistemlerinin bacalarının projelendirilmesi ile bacanın şantiyede uygulanması ve devreye alınmasında ilgili yönetmelik, şartname ve TSE standartlarına uyulması zorunludur.
            3- Bireysel sıcak su temini için kullanılan şofben vb. cihazlar duman bacalı ise dış cepheden dolaylı ya da doğrudan havalandırılmayan piyeslerde, yatak odalarında, banyo ve WC’lerde yer alamazlar ve mutlaka müstakil bir bacaya bağlanmaları gereklidir. Sıcak su üretici cihazları doğal gaz ile çalışıyor (hermetik) ise hava - atık gaz baca sistemi kurulmalıdır.

            Yangın Önlemleri
            Madde 53– (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/296 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Bu yönetmelik esaslarına göre yapılacak tüm uygulamalarda, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.     

            Su Depoları ve Sıhhi Tesisatlar
            Madde 54– (Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Su depoları ve sıhhi tesisatlarla ilgili uygulamalarda 2560 sayılı Yasa gereğince İZSU Genel Müdürlüğü'nün bu konudaki düzenlemelerine uyulacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Şehir şebekesi giriş katından itibaren kat adedi 5 ve daha fazla olan yapılarda su deposu ve hidrofor tesisatı yapılması zorunludur. Su depoları galvaniz veya paslanmaz çelik saçtan, polietilen veya betonarmeden yapılacaktır. Hijyenik koşulları sağlayacaktır. Çatıda yapılamaz. Gürültü için izolasyon yapılacaktır. Mekanik tesisat projesi dışında ayrıca mimari projede depo yerleri gösterilecektir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) İşhanı, büro, çarşı, pasaj, mağaza gibi binalarda otel ve benzerlerinde her 25 kişiye, sinema, tiyatro gibi umumi binalarda ise her 50 kişiye hizmet verecek şekilde, en az 1 kadın 1 erkek için olmak üzere hela, pisuar ve lavabo tesis edilecektir. Yukarıda sayılan binalar için TSE standartlarına uygun, en az 1 günlük su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede su deposu yapılması zorunludur.
Meskun ve gelişme konut alanlarında, binaların zemin katlarında veya bodrum katlarında, sadece günlük ticarete yönelik oluşturulan ve 30 m2’yi geçen işyerlerinde 1 adet WC yapılması zorunludur. Bu WC’lerde doğal havalandırma sağlanamıyorsa, mekanik havalandırma yapılır ve en yakın hava bacasına veya dış cepheye bağlanır.            
(Mülga dördüncü fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012)
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Balkon sularının yağmur boruları ile toplanarak bahçe kotuna kadar indirilmesi sağlanacaktır. Ayrıca asansör ve ışıklık boşlukları ile su sayaçlarının altında su gideri yapılacaktır. Bunların bağlantısının İZSU Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği'ne uygun olarak yapılması sağlanacaktır.

Bodrumlarla İlgili Hükümler
            Madde 55– Binaların bodrum kısımları esas bloğa tabi değildir. Tabii zeminin veya tesviye edilmiş zeminin altında kalmak ve yol cephelerinde kitle hattına tecavüz etmemek koşulu ile bahçenin tamamında bodrum yapılabilir.
Komşu parsellere uyum sağlamak ve İmar Kanununun 35. maddesindeki (binaların zemin seviyesi altında kat kazanmak maksadıyla, bina cephe hattında yola kadar olan kısmında, zeminin kazılarak kaldırım seviyesinin altında düşürülmesine müsaade edilmez) hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu yönetmeliğin 37/C maddesine uygun olarak, parsel tesviye edilebilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Taban döşemesi üst seviyesi, tesviye edilmiş zeminin altında kaldığı takdirde mesken olarak kullanılamaz. İskan edilebilen bodrum kat meskenlerin en az bir cephesinin tesviye edilmiş zeminin üstünde kalması zorunludur. Ancak imar planında belirlenen bölgeleme koşullarına uyulmak ve bu yönetmeliğin 43. maddesindeki şartları sağlamak kaydıyla işyerleri tesis edilebilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut bölgelerinde günlük ihtiyaçları karşılamaya dönük olarak zemin katların günlük ticaret olarak kullanılması halinde, tretuvar seviyesinin ve/veya tesviye edilmiş zeminin altında kalan bir bodrum katta aynı bağımsız bölümle içten bağlantılı piyesler tesis edilebilir. Bu piyeslerin ayrı girişleri olamaz, binanın ortak alanları ve müştemilatlarıyla irtibatlandırılamaz.
Bodrum kapısı tamamen tretuvar üzerinde kalan fazla meyilli yollar dışında yapılacak ön bahçesiz binalarda yol cephesinde bodrum girişi yapılamaz.
Toprağa dayalı tüm bodrum katlar betonarme perde şeklinde inşa edilerek dış etkilere karşı ısı ve su yalıtımı yapılması zorunludur. Ayrıca bu tür binalarda yer altı suyuna karşı gerekli drenaj yapılacak ve mimari proje ile mekanik tesisat projelerinde belirtilecektir.

            Madde 56– Kapıcı Dairesi
            A- Kapıcı Dairesi Yapılacak Binalar:
a) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Konut, işyeri ve büro olarak kullanılacak binalardan (resmi daireler hariç);
Yeni yapılacak konut binalarının 12 daireden fazla olanlarında kapıcı dairesi; işyeri ve büro binalarının toplam (brüt) inşaat alanı 1500 m2’den fazla olanlarında ise, bekçi odası ayrılması zorunludur.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Toplam daire sayısı 50’den fazla olan konut parsellerinde yukarıdaki şartlarda ikinci bir kapıcı dairesi aranır. Sonraki her 50 daire için de kapıcı dairesi sayısı arttırılır.
            (Mülga (c) alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
            B- Kapıcı Dairelerinin Ve Bekçi Odasının Ölçü Ve Nitelikleri:
            a) Kapıcı dairelerinin ve bekçi odalarının taban döşemesi üst kotu, tabii zeminden veya tesviye edilmiş bahçe kotundan aşağıda olamaz.
b) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kapıcı daireleri doğrudan ışık ve hava alabilecek şekilde düzenlenecek ve brüt alanı 45 m2'den az olmayacaktır. En az bir yaşam mekanı, bir yatak odası veya nişi, bir mutfak veya yemek pişirme nişi, bir banyo veya bir yıkanma yeri ile bir WC (ikisi aynı bölümde olabilir) bulunması zorunludur. Bu mekanlar bu yönetmeliğin 44. maddesinde belirtilen ölçülerden küçük yapılamaz.
c) Bekçi odası en az 7.00 m2 büyüklüğünde ve doğrudan ışık ve hava alabilecek şekilde düzenlenecek ve en az 2.00 m2’lik bir WC + lavabo olacaktır.

            Müştemilatlar
            Madde 57– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Binaların müştemilat kısımları mümkün ise binanın bodrum katında düzenlenir. Bahçede sığınak dışında müştemilat tertip edilemez. Ayrıca, parsel içindeki yeri İmar ve Şehircilik Müdürlüklerince belirlenmek kaydıyla, belediyelerin ilgili teknik birimlerince hazırlanacak tip projeye göre her parsel için çöp toplama ünitesi yapılması zorunludur.
Sobalı ısıtma sistemi seçilen yapılarda, her daire başına net min. 2.50 m2, max. 4.50 m2'lik kömürlük veya odunluk gibi müştemilatın tesisi zorunludur. Bu hacim binanın bodrum katında veya ortak alanlarda yapılır. Sobalı ısıtma sistemi seçilen yapılar dışındaki yapılarda kömürlük yapılamaz.

            Paratonerler – Merkezi TV Antenleri – Klimalar
            Madde 58– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlgili TSE standardına göre risk analizi yapılarak gerekli binalarda yıldırımdan korunma sistemi tesis edilecektir. 
Tüm binalarda, merkezi TV anteni ve tesisatı, kablolu TV tesisatı, uydu anteni ve tesisatı vb. tesisatların yapılması mecburidir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Klima tesisatı ile ilgili olarak; yeni yapılacak bütün binaların elektrik projelerinde klima tesisatının gücü, mekanik tesisat projelerinde klima dış ünitelerinin su tahliyesi gösterilecek ve mimari projelerinde de bina cephelerinde klima dış ünitelerinin yapılacağı yerler belirlenerek, görüntü kirliliği yaratmayacak şekilde tedbirler alınacaktır.

            Duvarlar
            Madde 59– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Tüm binalarda; dış cepheye, binanın ısıtılmayan hacimlerine veya ortak mahallerine bakan ve bağımsız bölümleri ayıran duvarların kalınlıkları (0.20) m.den küçük yapılamaz. Ancak, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak koşulu ile, hesapları (çözümleri) yapılarak yeni malzemeler kullanıldığında bu boyutlar değişebilir.
Teras çatılarda veya gizli çatılarda yapılacak parapet duvarlarının yüksekliği 1.00 m.den az ve 1.10 m.den fazla olamaz. Çatılarda kullanılan parapet duvarları yığma olarak yapıldığı takdirde, üzerlerine donatılı min. (0.30) m. yüksekliğinde hatıl dökülecek ve bu hatıl yer yer döşemeye bağlanacaktır. Ayrıca kalkan duvarlarda, 2.00 m.de yatay hatıl, 4.00 m.de düşey hatıl (takviye kolon) yapılması zorunludur.

            Bahçe Duvarları
            Madde 60– Bahçe duvarlarının yüksekliği, binaların yol tarafındaki cephe hatlarının önünde (0.50) m.yi, gerisinde ise (1.00) m.yi geçemez. Ayrıca üzerilerine yükseklikleri (1.00) m.yi aşmayan parmaklık yapılabilir.
Fazla meyilli yerlerde uygulanacak şekli takdire belediye yetkilidir. Okul, hastane, ceza evi, ibadet evi, elçilik, sefarethane, açık hava sineması ve benzerleri gibi özellik arz eden bina ve tesislerin bahçe duvarları ile sanayi bölgelerinde yapılacak bahçe ve çevre duvarları bu madde hükmüne tabi değildir.
Zemin katlarda dükkan yapılmasına izin verilen yapılarda, yaya kaldırımı ile aynı seviyedeki ön bahçeler yayaya açık bulundurulacaktır. Bu bahçelerde yayaların can emniyetini tehlikeye düşürecek duvar ve manialar yapılamaz.

            Şantiye Binaları
            Madde 61– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Lüzum ve ihtiyaca göre belirli bir süre için yapılıp yıkılması gereken şantiye binaları, bu yönetmelikle belirtilen ölçülere ve yapı ruhsatına tabi değildir. Ancak parselde inşa edilecek şantiye binası yapı ruhsatı alındıktan sonra yapılır. Aksi takdirde İmar Kanununun 32. ve 42. madde hükümleri uygulanır. Esas binaya yapı kullanma izni verilmesi için şantiye binasının yıktırılmış olması şarttır.

            (Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Fosseptikler, Pis Su Bağlantıları
            Madde 62– Yapının atık su bina kolunun parsel bacası yapılarak kanal şebekesi var ise kanal şebekesine, kanal şebekesinin olmadığı yerde ise kendi parsel sınırı içerisinde kalmak kaydıyla fosseptiğe bağlanması zorunludur.
Genel olarak fosseptikler komşu hudutlarına (5.00) m.den fazla yaklaşamaz. Ancak, bahçe mesafelerinin müsait olmaması halinde özelikle bitişik yapı nizamına tabi yerlerde, fenni ve sıhhi mahzur bulunmadığı takdirde mesafeleri azaltmaya veya bir kaç komşuya ait fosseptikleri bir arada veya bitiştirerek yaptırmaya belediyesi yetkilidir.
(Ek fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Kanalizasyona ya da fosseptiğe bağlantı uygulamalarında İZSU Genel Müdürlüğü’nün bu konudaki düzenlemelerine uyulacaktır. Kanalizasyon şebekesi yapılıncaya kadar bina veya kat sahipleri fosseptiklerini düzenli olarak İZSU denetimli vidanjörler ile çektirmek, atık suları ile çevreyi kirletmemekle yükümlüdür.

            Arkatlar
            Madde 63– İmar planlarında belirlenen yerlerde, imar planlarında herhangi bir ölçü verilmemiş ise, arkat yüksekliği 3.50 metre, derinliği ise 5.00 metredir.
Ancak, civarın teşekkül tarzı ve mevkii özellikleri dolayısıyla bu miktarlar belediyelerce değiştirilebilir.

            Madde 64– Bahçe Düzenlemeleri ve Yapı Estetiği
a) Bütün yapı alanlarındaki uygulamalarda, binanın oturduğu sahanın dışında kalan alanın her 25 m2’si için bir ağaç dikilecektir. Sayının kesirli olması halinde bir üst değer dikkate alınır ve 25 m2’den küçük alanlar 25 m2 olarak kabul edilir. Ancak özellik arz eden yerlerde belediyeler yetkilidir.
Uygulama yapılacak parsellerde mevcut ağaç varsa revizyonu yapılır. Parseldeki korunabilen ağaçlar gerekli olan ağaç sayısından düşülür.
Yerleşim ve çevre düzenleme planına uygun olarak bahçe düzenlemesi yapılmayan ayrıca bahçe duvarı (İmar kanunu 34. maddesine uyulmak kaydıyla) yapılmamış ve gerekli sayıda ağaç dikilmemiş yapılara yapı kullanma izni verilmez.
b) Binaların ön, yan ve arka bahçelerinin üzerileri ve etrafı, bahçe duvarı dışında, geçici veya daimi hiçbir malzeme ile kapatılamaz. Büyükşehir ve ilçe belediyelerince uygun görülen güzergahlarda veya bölgelerde, kat malikleri kurulunca uygun görülmesi halinde, yönetmeliğin 19/D/p maddesinde belirtilen tanıma uygun olarak belediyesince hazırlanacak tip projeye göre pergola izni verilebilir.
c) Büyükşehir Belediyesi uygun gördüğü yerlerde kentin mevcut ve yapılacak yapılarının estetiği ile ilgili kurallar getirmeye, çevre özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamaya, kente yakışır bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamalarını, bahçe duvarlarını, pergola vb. kullanım şekillerini, çatı malzeme ve renklerini ve çatı üzerinde kurulan tesislerin görünümlerinin düzenlenmesini, ilgili meslek odalarının ve belediyesinin görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir.
İlgili Belediyeler, binaların cephelerinin temiz ve bakımlı kalmasını sağlamak amacıyla, dış cephe boya ve kaplamalarının yenilenmesi için gerekli önlemleri alır ve yapı malikini uyarır.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Mevcut yapılarda klima tesisatı ilave edilmesi halinde, klima dış ünitelerinin yerleri bina cephelerinde görüntü kirliliği yaratmayacak şekilde belirlenecektir. Mevcut ve yeni yapılacak tüm klima tesisatlarında yoğunlaşma suyunun serbest akışını önleyecek önlemlerin alınması zorunludur.
e) Yukarıdaki fıkralarda öngörülen yükümlülüklere uyulmaması halinde ilgili belediyesince bu yönetmeliğin 10. maddesine göre işlem yapılır.
f) Her türlü kullanımdaki binada yer alan her bağımsız bölüm için 1 adet posta kutusu tesis edilmesi zorunludur. Posta kutuları, bina dışında ya da girişinde yer alabilir. Bina dışında yer alacak posta kutuları, içine konacakları her türlü atmosferik etkiden koruyacak şekilde düzenlenecektir.

            Sığınak
            Madde 65– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan Sığınak Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır.

            Madde 66– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Engellilerin Kullanımına Yönelik Uyulması Zorunlu Hükümler
            A- Konut dışında yapılacak tüm binaların ve asansörlü konut binalarının girişlerinde, bedensel engellilerin kullanımı için, katlar arası düşey sirkülasyon sağlayan asansör veya merdivene ulaşan ve eğimi %6'yı aşmayan rampa yapılacaktır. Rampanın iki yanına 90 cm. yüksekliğinde ve 4-5 cm. çapında yuvarlak tutunma barları yapılacaktır. Rampa genişliği konut binalarında korkuluk hariç en az 90 cm., umumi binalarda ise korkuluk hariç en az 120 cm. olacak ve boşluk tarafına bordür konulacaktır.
            B- Katlı ve açık otoparklar, okullar, resmi binalar, havaalanı, gar, otogar, hastaneler, üniversiteler, sinema, tiyatro, kültürel yapılar, büyük marketler (hipermarketler) açık ve kapalı yüzme havuzları, stadyum termal tesisleri, kapalı spor salonları, açık spor salonları, yatak kapasitesi 100’den fazla olan oteller moteller ve yurt binaları, toplam inşaat alanı 1000 m2’den büyük sağlık tesislerinin projelendirme ve yapımı aşamasında aşağıdaki şartlara uyulacaktır.
a) Açık ve katlı otopark yeri olarak ayrılan alanın en az %2’si (1’den az olmamak kaydıyla) engellilerin de kullanımını sağlayacak şekilde düzenlenecektir. Ayrıca bu oto yerleri 5 m. x 3.5 m. boyutunda olmalı, bina girişine yakın düzenlenmeli ve sarı renkle işaretlenmelidir. Ayrıca, engellilere ait olduğu trafik park levhası ile belirlenmelidir.
b) Katlar arasında düşey sirkülasyonu sağlayan ana giriş merdivenlerinde; basamaklar çıkıntılı yapılmayacak, genişliği 30 cm.den az ve rıht yüksekliği ise 15 cm.den fazla yapılmayacaktır. Duvar tarafına 90 cm. yüksekliğinde tutunma barı yapılacaktır. Tutunma barları ve merdiven küpeşteleri, ilk basamağa en az 30 cm. dışından başlanmalıdır. Döner merdiven yapılmamalı ve en çok 10 basamakta bir dinlenme sahanlıkları tertiplenmelidir.
c) Bu binalardan asansör yapılması zorunlu olanlarında yapılacak asansörlerden en az bir tanesi ilgili TSE standardının güncel şartlarını sağlayacak ve 630 kg. taşıyacak şekilde düzenlenecektir. Bu asansörün önündeki sahanlık genişliği 150 cm.den az olamaz. Ayrıca bu asansörlerde görme engelliler için sesli ikaz sistemi tesis edilmeli ve kontrol düğmeleri kabartmalı yapılmalıdır.
d) Görme engelliler için merdivenlerin başlangıcına ve sonuna (5) cm. aralıklı (0.5) cm. yüksekliğinde ve (2) cm. genişliğinde şeritler taşıyan (80) cm. derinliğince kaymaz malzemeden yüzeyler yerleştirilir. Bunlar zemini oluşturan asıl malzemenin renginin kontrastı olan bir renk taşımalıdır.
            C- Konut dışında yapılacak binaların tümünde müşterek kullanılan WC’lerden en az birer adedi (bir kadın, bir erkek olmak üzere),
Açık ve kapalı yüzme havuzları, açık spor alanları, kapalı spor alanlarında yapılacak WC’lerden ve duş mahallerinden en az birer adedi (bir kadın, bir erkek olmak üzere),
Bedensel engellilerin de kullanılabileceği şekilde düzenlenecektir.
Ayrıca, otel ve motellerde en az bir oda olmak üzere, toplam oda sayısının % 3’ü hijyenik bakımı da dahil tekerlekli sandalyelerin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde düzenlenecektir. (% 3 hesabında tam sayı esas alınacaktır.)
Düzenlenen bu mekanlarda kapıların temiz genişliği en az 95 cm. olacak, eşiksiz yapılacak ve dışa açılacak, tutunma ve destek barları ile elçekleri yapılacaktır. İç ölçüler WC’lerde 140 cm. x 140 cm.den, WC + duş mekanlarında ise 160 cm. x 220 cm.den az olamaz. Duş mahalli en az 91.5 cm. x 152.5 cm. x 152.5 cm. transfer oturaklı olarak düzenlenecektir. Yapılacak olan bu mekanlar TSE standartlarına uygun olacaktır.

DÖRDÜNCÜ KISIM
(Değişik başlık: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)
Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzni İle İlgili Hükümler

            Yapı Ruhsatı Başvurusu
            Madde 67– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yeni inşaat, ilave ve esaslı tadilat işlerinde, yapı ruhsatı almak için yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile yapılan müracaatlarda dilekçeye eklenmesi gereken tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belgeler), plan proje ve resimler aşağıda belirtilmiştir.
            Yeni Yapı Ruhsatı Talebinde Bulunulması Halinde İstenen Belgeler:
1- Yapı Ruhsatı talebini içerir dilekçe
2- Tapu kayıt örneği 
Yapı ruhsatı verme aşamasında tapu kayıt örneği yerine geçen belgeler;
a) Tapu senedi (1 aylık vizeli).
b) Özel kanunlara göre tahsisi yapılıp henüz tapu siciline kaydedilmemiş ancak kanunlarında mülkiyet belgesi yerine geçmesine dair hüküm bulunan ilgili kamu kuruluşlarınca verilmiş tahsis belgesi
c) Mülkiyete dair kesinleşmiş mahkeme kararı ve bu mahkeme kararına dayalı olarak yetkili diğer makamlar tarafından verilen belge
d) Kesinleşmiş kamulaştırma kararları
e) Tapu kayıt bilgilerinin Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminde (TAKBİS) bulunması halinde bu bilgilere ilgili belediye tarafından TAKBİS üzerinden elektronik ortamda doğrudan erişilir. Bu durumda, yapı sahibi veya vekillerinden ayrıca tapu kayıt örneği veya istisnai hallerde tapu kayıt örneği yerine geçen belgeler istenmez. Ancak, yapı sahibi veya vekillerinden, başvuru dilekçelerinde TAKBİS üzerinden parsele ilişkin kayıtlara erişim için gerekli bilgileri beyan etmeleri istenir.
3- Kadastro Aplikasyon Krokisi
4- İmar Durumu
5- Kot Krokisi
6- Numarataj Krokisi  (Yapı ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler sırasında ilgili yapıya ait numarataj bilgileri belediyelerin numarataj işleminden sorumlu birimleri tarafından ilgili belediyeye elektronik ortamda sunulur. Başvuru sahiplerinden numarataj işlemine ilişkin belge istenmez. Numarataj işleminden sorumlu birimler numarataj bilgilerini elektronik ortamda kayıt altına almakla ve ilgili belediyelerle paylaşmakla yükümlüdür.)
7- Gerekli ise Yapı Yıkım İzni
8- Gerekli ise Trafo Belgesi
9- Gereken yerlerde teknik alt yapı bedellerinin ödendiğine dair belge
            10- Bu yönetmeliğin 68. maddesine göre hazırlanmış projeler ve raporlar
11- Proje müellifleri, Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda fenni mesuller, şantiye şefleri, yapı müteahhitleri ve fen adamları tarafından her proje için mevzuata aykırı uygulama sebebiyle süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyet haklarının kısıtlı olmadığına ilişkin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde yer alan taahhütname
12- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca istenilen yangın söndürme, algılama ve tahliye projeleri
            13- Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında kalan yapılar için Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği gereğince istenilen belgeler
14- Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda;
Fenni mesullere ait; noter tasdikli imza sirküleri, sosyal güvenlik numarası, vergi kimlik numarası, fenni mesullerin unvanına ve eğitimine göre, yapının kanuna, plana, yönetmeliklere, ilgili diğer mevzuat hükümlerine, fen, sanat, sağlık kurallarına, yapı ruhsatı eki projelerine, TSE standartlarına, teknik şartnamelere uygun yapılıp yapılmadığını denetleyeceğine dair taahütname ile yapı sahibi ve fenni mesullerce birlikte düzenlenen fenni mesul atama/tayin ve kabul belgeleri ile fenni mesuliyet bitiş süresine ilişkin bilginin bulunduğu sözleşme.
Bu belgelere istinaden ilgili belediyesince düzenlenen yapı ruhsatlarının bir nüshaları 15 gün içinde Büyükşehir Belediyesine gönderilir.

            Madde 68– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatına Esas Uygulama Projelerinin ve Raporların Hazırlanması İle İlgili Esaslar
a) Zemin Etüt Raporu: Statik projeye esas teşkil edecek zemin etüdü (jeoteknik etüt) raporu;
1- Yeraltının dinamik esneklik direnişleri ve yerin dayanımı, taşıma gücü, yer altı suyu varlığı, yer altı yapısı, deprem bölgelenmesi, yer kırıklıklarının hareketleri, oturma, sıvılaşma ve yer kaymalarının boyutları gibi zeminin fizikî özelliklerini belirleyen çalışmalar yönünden jeofizik mühendislerince,
2- Sondajlar, arazi çalışmaları, zemin ve kaya mekaniği, laboratuar deneylerini ihtiva eden zemin-yapı etkileşiminin analizinde kullanılacak temel-zemin, zemin profili ve zemini oluşturan birimlerin fizikî ve mekanik özelliklerini konu alan çalışmalar yönünden jeoloji mühendislerince,
3- Zemin mekaniği, zemin dinamiği ve zemin emniyet gerilmesi hesaplaması gibi çalışmalar yönünden inşaat ve jeoloji mühendislerince, mühendislik hizmetleri standartlarına uygun, detaylı olarak hazırlanan ve parselin bulunduğu zeminin durumunu yukarıda belirtilen çalışmalar ve analizler ile açıklayan, ilgili mühendislik disiplinlerine mensup mühendislerce, Bakanlıkça belirlenen mevzuata göre hazırlanır ve müştereken onaylanır.
            b) Mimari Proje: Mimarlar tarafından hazırlanan vaziyet planı (1:200, 1:500 ölçekte), yerleşim ve çevre düzenleme planı (1:50, 1:100, 1:200), bodrum katlar dahil tüm kat planları, çatı planı ile bunlara ilişkin en az 2 adet kesit ve bütün görünüşler (1:100, 1:50 ölçekte),  gerektiğinde sistem kesitleri ve nokta detayları (1:20, 1:10, 1:5, 1:2, 1:1 ölçekte) bulunan avan ve uygulama projeleri, yangın tahliye projeleri ile makine mühendisi ile birlikte hazırlanan ısı yalıtım projesi ve/veya raporundan oluşur. Gerekli görülen durumlarda ara ölçekler kullanılabilir. Ayrıca mimari projenin ilk paftasında kat irtifakı tabloları bulunması zorunludur.
            c) Statik Proje: Mimari projeye uygun olarak, inşaat mühendisleri tarafından Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğe göre hazırlanan, ölçekleri yapının büyüklüğüne ve özelliğine göre belirlenen, betonarme, yığma, çelik, ve benzeri yapıların türlerine göre taşıyıcı sistemlerini gösteren, bodrum kat dahil tüm kat kalıp ve donatı planları, kolon-kiriş açılım detayları, kolon aplikasyon planı, merdiven donatı planları, çatı planları, bunların kesitleri, detayları ve hesaplarıdır. Bu hesaplarda zeminin fiziksel parametreleri, zemin-temel-yapı etkileşimi ve Bakanlıkça yayımlanan Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslara uyulur.
            d) Mekanik Tesisat Projesi: Mimari projeye uygun olarak, makine mühendisleri tarafından hazırlanan, ölçekleri yapının büyüklüğüne ve özelliğine göre belirlenen, sıhhi tesisat, kalorifer, iklimlendirme, havalandırma, soğuk hava, ısı yalıtım, arıtma, temiz su, pis su, yağmur suyu, kanalizasyon, filitrasyon, bio-medikal, güneş enerjisi, havuz, kızgın su, kızgın yağ, buhar, basınçlı hava tesisatı, mutfak, çamaşırhane, yakıt, doğal gaz, LPG, jeotermal enerji tesisatlarının projeleri, yangın tesisatı ve yangın söndürme projeleri ve proje raporları ile elektrik mühendisi ile birlikte hazırlanan asansör, yürüyen merdiven/bant, taşıyıcı platform projeleridir. İdare yapının özelliğine göre bu projelerden gerekli olanları ister.
            e) Elektrik Tesisat Projesi: Mimari projeye uygun olarak, elektrik mühendisleri tarafından hazırlanan, ölçekleri yapının büyüklüğüne ve özelliğine göre belirlenen, yapı içi alçak gerilim dağıtım tesisatı, aydınlatma ve priz tesisatı, jeneratör dağıtım tesisatı, yıldırıma karşı koruma tesisatı, topraklama tesisatı, bina otomasyon sistemleri, telefon dağıtım tesisatı, ortak anten Tv/r ve ya kablolu Tv/r dağıtım tesisatı, güvenlik tesisatı, yangın algılama ve uyarma tesisatı, kesintisiz güç kaynağı dağıtım tesisatı projeleri ile makine mühendisi ile birlikte hazırlanan asansör, yürüyen merdiven/bant, taşıyıcı platform projeleridir. İdare yapının özelliğine göre bu projelerden gerekli olanları ister.
f) Yapı Yeri Uygulama Projesi: Vaziyet planının, harita mühendisince koordinatlandırılarak gösterildiği, ayrıca, parsel ve yapı köşe noktaları ile imar hatlarının kot ve koordinatlarının parsele uygulamasında yararlanılacak ülke koordinat sistemine bağlı yatay ve düşey yer kontrol noktaları ve bu noktaların kot ve koordinatlarını da içeren vaziyet planı ile aynı ölçekte hazırlanan projedir.
            g) Genel Hükümler:
            1- Özelliği olan yapılar (toplu konut, eğitim, sağlık, kültür, sanayi ve turizm yapıları) ile yeşil alanlarda ayrıca peyzaj mimarı tarafından hazırlanan peyzaj projesinin aranması gerekir.
            2- Yukarıda adı geçen projeler ve ayrıca yapının özelliği ve mahallin şartlarına göre belediyece ek olarak istenen ilgili mühendislerce hazırlanan proje, rapor ve belgeler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca kabul ve tespit edilen çizim ve tanzim standartlarına, Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan standartlara ve ilgili tüm yönetmeliklere uygun olmak zorundadır.
            3- Projelerin başında, arsanın yeri, tapu kaydı, pafta, ada, parsel numarası, parsel alanı, toplam inşaat alanı, var ise mevcut yapılar, yapılacak yapının; cinsi, kat adedi, yapı sınıfı, yapı inşaat alanı, kullanım amacı, yapı sahibi, yapı müteahhidi, proje müellifleri, ilgili mevzuata göre fenni mesul hakkında gerekli bilgileri içeren bilgi tablosunun yer alması zorunludur.
            4- Proje müelliflerince hazırlanarak imzalanan uygulama projelerinden mimari proje (6), diğer projeler ise (5) takım halinde düzenlenerek, usulüne göre dosyalanıp, ilgili belediyenin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne teslim edilir. İdarece, yapı ruhsatına esas belgeler plan ve mevzuat hükümlerine göre incelenir ve İmar Kanununda belirtilen süreler dikkate alınarak yapı ruhsatı verilir. Yapı ruhsatı verilmeden önce yapıyla ilgili fenni mesuliyetin üstlenilmiş olması şarttır.
5- Proje müellifi mimarlar ve mühendislerin, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca, ilgili meslek odasına kayıtlı olmaları, büro tescillerini yaptırıp her yıl için yenilemeleri gerekir. İlgili meslek odaları, hakkında süreli veya süresiz kısıtlılığı bulunan veya üyeliği sona eren üyelerini derhal elektronik ortamda merkez yapı denetim komisyonu ile bütün ilgili yerlere ve kuruluşlara bildirir. İdare yapı ruhsatı düzenleme aşamasında her proje için mevzuata aykırı uygulama sebebiyle süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyet haklarının kısıtlı olmadığına ilişkin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde yer alan taahhütnameyi ister. İdareler sorumluluk alan mimar ve mühendislerin yaptıkları işlemlere ilişkin bilgileri her ayın ilk haftası içinde ilgili meslek odalarına bildirir. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen mimar ve mühendislerin işlemleri tazmin ve hukuki sorumluluğu kendilerine ait olmak üzere iptal edilir ve bu kişiler hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri gereği suç duyurusunda bulunulur. Yapım işlerinde yapı müteahhidi, taşeron ve şantiye şefi olarak görev alanlar aynı zamanda fenni mesul olarak görev üstlenemezler.
6- Kamuda görevli olup, kamu kurumlarına ait projeleri yapan, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun uyarınca mühendislik ve mimarlık hizmeti verme ehliyetine sahip mimar ve mühendisler, meslek odasına kayıt ve büro tescil belgesi hakkındaki yükümlülüklere tabi değildir.
            7- Bu maddede belirtilen yapı ruhsatına esas uygulama projelerinin ve raporların; İlçe Belediyelerinde 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun uyarınca mühendislik ve mimarlık hizmeti verme ehliyetine sahip teknik elemanlarca onaylanması zorunludur.

Madde 69– Tadilat - İlave İnşaat ve Tamirat İzni
a) Tadilat, İlave İnşaat: Yapı ruhsatı alınmış olan yeni inşaat, ilave ve esaslı tadillerde, sonradan değişiklik yapılması istendiğinde mimari projenin yeniden tanzim edilmesi gereklidir.
Bu değişiklik yapının statik ve tesisat projelerinde de değişiklik yapılmasını gerektiriyor ise yeniden gerekli onayları yapılmış statik projeleri, elektrik ve mekanik tesisat projeleri istenir.
Proje üzerinde basit düzeltmeler yapılması mümkün olan durumlarda ayrıca tadilat projesi istenmez ve bu düzeltmeler bütün nüshalarda aynı şekilde yapılarak proje müellifi ve ilgili belediyece imzalanarak, mühürlenir.
Yapılacak değişiklik, yapının dış duvarlarını veya pencerelerini ve dış kapılarını değiştiriyorsa, ısı yalıtım projesi veya ısı yalıtım raporu yeni duruma göre yeniden düzenlenir.
(Mülga beşinci fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012)
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Proje müellifinin onayı olmadan tadilat ve ilave yapı ruhsatı düzenlenemez.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Tamirat İzni: Yapı ruhsatı ve eklerine uygun olarak yapılmış yapılar ile varlıkları Özel İdare kaydıyla belirlenmiş yapılarda; bina kitlesine, iskele veya vinç kurulması gibi, dışarıdan müdahale gerektiren dış cephede sıva, boya, badana, kaplama yapılması, yağmur oluğu, saçak tamiri ve benzeri basit tamiratlar için ilgili belediyeden izin alınması zorunludur.

            (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yapı Ruhsatına Tabi Olmayan Tadilatlar
            Madde 70– Kitlelerde ebat küçülme tadilatları, kot tadilatları, çatıya çıkış merdiveni, oturtma çatı yapılması ve iptali, bina girişi, merdiven sahanlığı, asansör kulesindeki küçülme, cephelerindeki kapı, pencere ve balkon küçülmeleri, yapının ısı korunma şartları bakımından durumunu değiştirmemek amacı ile kapı, pencere büyümeleri, kömürlük, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe duvarı, bahçe tanzimi ve otopark tadilatı (Otopark Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak koşulu ile) gibi binanın müşterek mahallerinde yapılacak tadilatlar, yapı ruhsatına tabi olmadan, kat maliklerinin ve proje müellifinin muvafakatına bağlı olarak proje üzerinden onaylanır. Binanın mekanik tesisatı, elektrik ve asansör tesisatının değişmesine neden olacak değişikliklerde, yeni tesisat projelerinin aranması zorunludur. Ayrıca yapı ruhsatı tanzim edilmez.
Bağımsız bölümlerdeki dahili tadilatlar (hacim ve alan birimi olarak herhangi bir artış olmamak kaydıyla) yapı ruhsatına tabi olmayıp bağımsız bölüm malikinin tapusu ile birlikte dilekçe ile müracaatı halinde proje üzerinde onaylanır.
Yukarıdaki tüm tadilatların binanın niteliğini, bağımsız bölüm adedini değiştirmemek, statik açıdan sakınca teşkil etmemesi ve imar mevzuatı ve bu yönetmelik hükümlerine aykırı olmaması gerekmektedir.

            Kamuya Ait Yapı ve Tesisler
            Madde 71– (Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydı ile avan projeye göre yapı ruhsatı verilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ancak, imar plan kararlarına uygun olmak ve Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) ile ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla kamu kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan karayolu, demiryolu, tünel, köprü, menfez, baraj, hidroelektrik santrali, sulama ve su taşıma hatları, enerji nakil hatları, boru hatları (doğalgaz boru hattı ve benzeri), silo, rafineri gibi enerji, sulama, tabii kaynaklar, kentsel teknik altyapı tesisleri, ulaştırma hizmetleri ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı niteliğinde olan kontrol kulübesi, trafo, eşanjör, elavatör, konveyör gibi yapılar yapı ruhsatına tabi değildir. Bu tür yapı ve tesislerin inşasına başlanacağının, ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu tarafından mülkiyete ilişkin bilgiyle birlikte yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi gerekir.
Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekat ve savunması bakımından gizlilik arz eden yapılara; Belediyeden alınan imar durumuna göre kat nizamı, cephe hattı, inşaat derinliği ve toplam inşaat metrekaresine uyularak projelerinin kurumlarınca tasdik edildiği, statik ve tesisat sorumluluğunun kurumlarına ait olduğu ilgili belediyesine yazı ile bildirildiği takdirde, 67.maddede sayılan belgeler aranmaksızın yapı ruhsatı verilir.

            Madde 72– Fenni Mesuliyet Hizmetleri ve Şantiye Şefleri (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012)
a) Fenni Mesuliyet: Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen esaslar dahilinde yapı denetim kuruluşlarınca yürütülür.
Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda ise fenni mesuliyet; yapının kanuna, plâna, yönetmeliklere, ilgili diğer mevzuat hükümlerine, fen, sanat, sağlık kurallarına, yapı ruhsatı eki projelerine, Türk Standartları Enstitüsü standartlarına, teknik şartnamelere uygun yapılmasından sorumlu olarak, ihtisas ayrımı çerçevesinde uzmanlık konularına göre yapının mimari projesinin uygulanmasında mimar, statik projelerinin uygulanmasında inşaat mühendisi, mekanik tesisat projelerinin uygulanmasında makine mühendisi, elektrik tesisat projelerinin uygulanmasında elektrik mühendisi, plankote ve yapı yeri uygulama projesinin uygulanmasında harita mühendisi tarafından yürütülür.
Proje ile ilgili sorumluluğu bulunanların faaliyetleri Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde yer alan formlar kullanılarak kayıt altına alınır. Ayrıca idare varsa ek projelerin fenni mesuliyetini, konusuna göre ilgili meslek adamlarının üstlenmesini ister.          
İlgili belediyeler fenni mesuliyet üstlenen mimar ve mühendislerin bir önceki ayda yaptıkları işlemlere ilişkin bilgileri her ayın ilk haftası içinde ilgili meslek odalarına bir liste halinde topluca bildirir.
Fenni mesulün, yapının bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesi esastır. Farklı bir ilde fenni mesuliyet üstlenilebilmesi için ilgili belediyenin uygun görmesi ve yapı yeri ile fenni mesulün işyeri arasındaki mesafenin en fazla 200 km olması gerekir.
Fenni mesullerden, mimar veya inşaat mühendisi 30000 m²'den, makina mühendisi 60000 m²'den, elektrik mühendisi 120000 m²'den fazla inşaatın, fenni mesuliyetini aynı anda üstlenemez. Üzerinde başka bir fenni mesuliyet bulunmamak koşulu ile bu miktarları aşan tek ruhsata bağlı inşaatlarda bu şart aranmaz.
İşin konusuna göre ilgili fenni mesuller ve yardımcısı fen adamları yapı ruhsatı formunda belirlenenler ile aşağıda belirtilen yapım aşamalarında yapı yerinde bulunmak ve aşağıda sıralanan işlerin yapılmış olduğuna ilişkin açıklamaları Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde yer alan yapı denetim defterine işlemek zorundadır.
1- Aplikasyon,
2- Hafriyat ve zemin hazırlama ve zemin etüdü ve emniyet gerilmesi testlerinin yapımı,
3- Temel inşaatın tamamlanması ve temel vizesi düzenlenmesi,
4- Temel ve çatı dahil her katın kalıp, demir, beton ve tesisat donanımı,
5- Su ve ısı yalıtım vizesi,
6- Malzemenin kullanımından önce Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uygunluğunun denetimi,
7- Tesisat, elektrik, kanalizasyon vizeleri.
Fenni mesullerin sicilleri, ilgili meslek odalarınca, ilgili belediyeden alınacak iş bitirme belgeleri de dikkate alınarak tutulur ve yeni bir fenni mesuliyet üstlenilmesinde bu siciller dikkate alınır.
            b) Şantiye Şefleri: “Yapı Müteahhitlerinin Kayıtları İle Şantiye Şefleri ve Yetki Belgeli Ustalar Hakkında Yönetmelik” kapsamında kalan yapılarda, yapım işleri yürütülen şantiyede,  bu yönetmeliğin 22. maddesinde tanımlanan bir şantiye şefinin bulundurulması zorunludur. Yapı sahibi veya yapı müteahhidi tarafından istihdam edilen ve adı ilgili belediyeye bildirilen şantiye şefinin bu görevi kabul ettiğine dair taahhütnameyi ilgili belediyeye vermesi zorunludur.
            c) Fen Adamı: Yapım işleri yürütülen şantiyede fenni mesullerin direktifleri ile yapının fen sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılabilmesi için, yapı ile ilgili inşaat, tesisat, imalat, tadilat, tamirat ve her türlü inşaat işlerinden sorumlu olan ve aldıkları eğitime göre teknik öğretmen, yüksek tekniker, tekniker, teknisyenlerdir.
Tek ruhsata bağlı, brüt inşaat alanı (toplam inşaat alanı) 3000 m²'den fazla olan inşaatlarda yapı denetiminde fenni mesullere yardımcı olmak üzere uzmanlık konusuna göre birer fen adamı görevlendirilir. Bu fen adamlarından, aynı anda ve il sınırları içinde kalmak kaydıyla inşaatla ilgili fen adamı 15000 m²'den, tesisatla ilgili fen adamı 30000 m²'den, elektrikle ilgili fen adamı 60000 m²'den fazla inşaatta görevlendirilemez.
Bu maddeye göre istihdam edilen fen adamlarının bu görevi kabul ettiklerine dair taahhütnamenin ilgili belediyeye verilmesi zorunludur.
Fen adamlarının sicilleri, İlçe belediyelerin ilgili birimlerince tutulur ve bu sicillerin birer kopyaları her yıl sonunda valiliğe (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) gönderilir. Sicil fişleri yapının yapı ruhsatı alınmasından yapı kullanma izninin alınmasına dek geçecek süreyi, bu süreç içindeki faaliyetlerin hepsini içine alır. Fen adamlarının sicillerinin tutulmasında fenni mesullerin bildireceği görüş ve kanaatler esas alınır.
           
Madde 73– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Yapı Ruhsatı Öncesi Alınacak İzinler
a) Yapı Yıkım İzni: İmar Kanunu kapsamında işlem gören yıkılacak derecede tehlikeli yapılar ile koruma tescilli yapılar hariç olmak üzere, yeni inşaat yapma talebi veya başka bir nedenle yıktırılması öngörülen yapılar için, yapı sahibinin zorunlu olarak ilgili belediyesinden alması gereken izin belgesidir. Yıkım esnasında ve yıkım sonrasında komşu parsellere ve kamuya ait yerlere zarar verilemez. Yapı sahibi ilgili mevzuata göre yapı denetim kuruluşu ya da inşaat mühendisi veya mimar atamak suretiyle kamunun can ve mal güvenliğini sağlayacak tedbirleri almak zorundadır. Yeni inşaat yapmak için yapı ruhsatı almış yerlerde ayrıca yıkım izni alınmasına gerek yoktur.
            b) İstinat Duvarı İzni: Parsel içinde istinat duvarı yapılması gereken hallerde; ilgili mevzuata göre fenni mesuliyeti üstlenilmek kaydıyla, kot krokisi, ham yollarda yol profili, parsele ait vaziyet planı ve istinat duvarı statik projesi ile müracaat edilerek, ilgili belediyenin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden yapı ruhsatı alınması zorunludur.
Bu tür parsellerde yapılacak binalara istinat duvarı tamamlanmadan önce hiçbir şekilde yapı ruhsatı verilemez. Ancak, ilgili teknik ve mühendislik kabuller doğrultusunda istinat duvarı imalatının yapı ile birlikte yapılması zorunlu durumlarda, istinat duvarı izni yapı ruhsatı ile birlikte verilebilir.
İstinat duvarı yapılması gereken yerlerde, istinat duvarı izni, hafriyat izni ile birlikte verilir.
c) Hafriyat İzni  (Kazı İzni):  Yapı ruhsatı alınmadan hafriyat yapılamaz. Ancak, yapı ruhsatı alınmadan önce, yapı sahibinin talebi halinde, zemin etüdü veya zemin iyileştirmesi yapılabilmesi amacıyla, fenni mesuliyetin üstlenilmesi kaydıyla, kazı ve zemin iyileştirme projesine dayanılarak, ilgili belediyesince hafriyat izni verilir.
Ancak, yapının statik projesi ve hesapları ile doğrudan bağlantılı olan ve taşıyıcı sistem ile bir bütünlük oluşturan ve yapı ruhsatı eki statik projeye göre uygulanması gereken kazık temel ve benzeri imalatlara yapı ruhsatı alınmadan başlanamaz. Aksi halde ilgili mevzuatta öngörülen yasal işlemler uygulanır.
Yapı sahibi, yapı müteahhidi, fenni mesul, varsa şantiye şefi, kazıda ve inşaat çukurlarından doğan her türlü kazalardan ve zararlardan sorumlu olup, yol yapılarını, teknik alt yapıları ve komşu parsellerdeki yapıları tehlikeye sokmayacak önlemleri almak zorundadırlar. Kazı toprağı ve molozlarının yolları kirletmemeleri, belirlenmiş döküm yerlerine dökümünün sağlanması, yapı sahibinin, yapı müteahhidinin ve fenni mesulün sorumluluğundadır. Aksi davranışlar hakkında İmar Kanununun 40. ve 42. maddeleri uygulanır.
d) Vaziyet Planı Onayı:  Bir parselde birden fazla bina yapılması halinde, yapı ruhsatı öncesi, arsa ölçü krokisi ve plankote dikkate alınarak binaların konumu ile boş alanların düzenlemesini gösterir vaziyet planı hazırlanır ve buna göre düzenlenmiş aplikasyon krokisi ile birlikte ön olur alınır. Uygulama projeleri ön oluru alınan vaziyet planı ve aplikasyon krokisine göre hazırlanır.

            Yapı Kullanma İzni
            Madde 74– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-07/08/2012) Tasdikli projesine göre bina tamamen bittiği takdirde tamamına, kısmen tamamlanmış binalarda ise tamamlanan kısımlarına kullanma izni verilebilmesi için bu kısımların ihtiyaçlarını karşılayacak kömürlük, kapıcı dairesi, sığınak, kalorifer dairesi gibi ortak mahallerin inşa edilerek tamamlanmış olması ve binada gerekli emniyet tedbirlerinin alınması zorunludur.
Devam etmekte olan yapılarda, biten bağımsız bölüme kısmi yapı kullanma izni verilebilmesi için kolon filizlerinin dış cephede görülmeyecek şekilde kiremit çatı örtüsü veya parapet duvarı yapılmak suretiyle gizlenmesi ve emniyete alınması şarttır.
Yapı kullanma izinlerine ilişkin başvurularda, başvuru sahibinin dilekçesi veya ilgili belediye tarafından hazırlanmış matbu form ile yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğine ilişkin fenni mesul raporları ile yapıya ilişkin en az iki adet fotoğraf dışında herhangi bir belge istenmez.
Yapı kullanma izni vermeye yetkili belediyenin görevi gereği kendisinde bulunan bilgi ve belgeler ile daha önce başvuru sahibinden alınarak kurum kayıtlarına aktarılan ve değişmediği başvuru sahibi tarafından beyan edilen belgeler yeniden istenmez.
Diğer idarelerin elektronik ortamda paylaşıma açtığı bilgi ve belgeler, başvuru sahibinden istenmez. Ancak, bu bilgi ve belgelere kolayca erişim için gerekli bilgiler istenebilir.
Yapı ruhsatına ilişkin bilgilerin Kimlik Paylaşım Sisteminde (KPS) bulunması halinde söz konusu bilgiler buradan temin edilir. KPS üzerinden erişilebilen bilgiler yapı sahipleri veya vekillerinden istenmez.
Yapı kullanma izin belgesi verilmesine ilişkin işlemler sırasında ilgili yapıya ait numarataj veya kanal bağlantısı yapılmasına ilişkin bilgilere ihtiyaç duyulması halinde bu bilgiler belediyelerin numarataj veya kanal işlemlerinden sorumlu birim veya kurumları tarafından ilgili belediyeye elektronik ortamda sunulur. Başvuru sahiplerinden numarataj veya kanal işlemlerine ilişkin belge istenmez. Belediyelerin numarataj ve kanal işlemlerinden sorumlu birim veya kurumları söz konusu bilgileri elektronik ortamda kayıt altına almakla ve yapı kullanma izni vermeye yetkili belediyelerle paylaşmakla yükümlüdür.
Yapı kullanma izni vermeye yetkili belediyece, başvuru sahibinden kullanılan malzemenin irsaliye ve faturası, doğalgaz uygunluk belgesi, yangın güvenlik (itfaiye) raporu, sığınak raporu, emlak alım vergisi ilişik kesme belgesi, yapı denetim kuruluşu tarafından gerçekleştirilen temel, toprak ve ısı yalıtım vizeleri başta olmak üzere herhangi bir vize işlemi için ilgili belediyece hazırlanacak onay belgesi, çevre düzenine ilişkin yazı, işgaliye borcu olmadığına ilişkin yazı, vergi dairelerinden vergi borcu olmadığına ilişkin belge, belediye tarafından alınan vergi ve harçların makbuzları ve buna benzer belgeler istenmez.
İlgili idareler, bu maddenin yayımından itibaren en geç bir yıl içinde bu maddede yapı kullanma izin belgesi için öngörülen elektronik ortamda veri paylaşımına ilişkin tedbirleri almak ve bu verileri yapı kullanma izni vermeye yetkili belediyelerin erişimine açmakla yükümlüdür.
Yapı kullanma izin belgesi almamış yapılar, izin alınıncaya kadar elektrik, su, kanalizasyon gibi teknik altyapı hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar.
Bu belgelere istinaden ilgili belediyesince düzenlenen yapı kullanma izin belgelerinin bir nüshaları 15 gün içinde Büyükşehir Belediyesine gönderilir.
Yapı kullanma izni için yapılan ilk başvuruda ilgili belediyesince yerinde seviye tespiti yapılır. Bu tarihte binanın tüm katlarının ve ortak alanlarının yapı ruhsatı ve eklerine uygun olarak bitirildiğinin, binanın yapı ruhsatı süresi içinde bitmiş olduğu ve tümünün yapı kullanma izni alabilecek aşamaya geldiğinin tespiti halinde, çeşitli nedenlerle o tarihte yapı kullanma izin belgesi almamış diğer bağımsız bölümlere, daha sonraki tarihlerde eksik belgelerinin tamamlanması ve yapı ruhsatı ve eklerine aykırılık olmaması kaydıyla, yapı kullanma izin belgesi düzenlenebilir.

            Yapı Yerinde Bulundurulması Gerekli Levha ve Belgeler
            Madde 75– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Yapı ruhsatı ve ekleri ile şantiye defterinin yapı yerinde bulundurulması zorunludur. Ayrıca inşaat süresince yapı yerinde yapı sahibinin, mimari, statik, mekanik, elektrik, jeoloji, jeofizik ile harita proje müelliflerinin, fenni mesulün ve yapı müteahhidinin isimleri ile, pafta ada parsel bilgileri ve yapı ruhsatı numara ve tarihini içeren en az (0.50 x 0.75) m. boyutlarında bir levhanın, herkesçe rahat görülebilecek bir yerde asılı olarak bulundurulması gerekir. Aksine davranışlarda sorumluluk yapı sahibine ve müteahhidine aittir. Aksi takdirde cezai müeyyide uygulanır.

            İnşaat Yerinde Alınması Gereken Önlemler
            Madde 76– İnşaatın ve tamiratın devamı ile bahçenin tanzim ve ağaçlandırılması sırasında yolun veya kaldırımlarının, kamuya ve komşulara ait yerlerin işgal edilmemesi ve buralardaki yer altı ve yer üstü tesislerinin tahrip olunmaması ve bunlara zarar verilmemesi, taşıt ve yayaların gidiş ve gelişinin zorlaştırılmaması, yol cephesindeki parsel sınırlarının ve gerekli ise komşu parsel sınırlarının her türlü tehlikeyi önleyecek şekilde tahta perde veya uygun bir malzeme ile kapatılması ve yol cephelerinin geceleri aydınlatılması zorunludur.
Yapı, yol kenarında yapıldığı takdirde, yolun bakım ve onarımından sorumlu belediyece saptanacak zorunlu durumlarda, izin alınarak yaya kaldırımlarının bir kısmını işgaline, ancak, üstü ve parsel cephesi tarafı, tehlikeli herhangi bir durumu önleyecek şekilde uygun malzeme ile kapatılmış yaya geçitleri sağlamak ve aydınlatılmak koşulları ile izin verilebilir.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu önlemlerin alınmasında sorumlu olanlar, yapı sahibi, yapı müteahhidi ve fenni mesuldür. Aksine davranışlarda İmar Kanunu’nun 34. ve 42. maddeleri uygulanır.

 

BEŞİNCİ KISIM
Özel Hükümlere Tabi Binalar, Bina Bölümleri ve Tesisler

Bu gibi yapıların kat planlarında kişilerin toplu olarak bulunacakları hacimlerin (tekrar var ise en az bir örneğinin) tefrişleri yapılacak ve kişi kapasitesi belirtilecektir.

            Madde 77– Pasajlar
            A- Yapılanma Koşulları: İmar planında; ticaret ve yol boyu ticaret, toptan ticaret, konut dışı kentsel çalışma alanı ve küçük sanayi alanlarındaki imar parsellerinde yapılacak binalar içerisinde veya tek başlarına müstakil bina olarak pasaj yapılabilir.
            B- Yapım Koşulları:
a) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Kat net iç yüksekliği (3.50) m.den, pasaj boyu (30.00) m.den kısa olanlarında genişliği 3.00 m.den, daha uzun olanlarında ise 4.00 m.den dar olamaz.
b) Her biri (1.50) m.den dar olmayan en az iki giriş- çıkış kapısı ile yeteri kadar havalandırma bacası veya tertibatına haiz bulunması gereklidir. Ancak, cephe genişliği 20.00 m.den (20.00 m. dahil daha az olan, tek yola cepheli parsellerde, her biri (1.50) m.den dar olmayan iki giriş çıkış kapısı aynı yerden yapılabilir.
c) Birden fazla katlı olması halinde her bir kat arasında bu yönetmeliğin 49. maddesindeki şartlara uygun merdiven olması zorunludur.
d) Bir kısmı veya diğer katları başka amaçlar için kullanılan binalar içerisinde bulunmaları halinde, diğer esas giriş, merdiven, asansör ve geçit gibi tesislere ayrılan yerlerin pasaj dışında veya müstakil olarak tertiplenmesi gereklidir.
1- Pasaj dışındaki katların konut olması halinde, bu katlarla bağlantıyı sağlayan esas giriş, merdiven, asansör gibi tesislerle bu tesisler için ayrılan yerler, pasaj dışında ve bağımsız olarak düzenlenecektir.
2- Pasaj dışındaki katların işhanı veya büro gibi kullanımlara tahsisi halinde bu katlara bağlantıyı sağlayan merdiven ve asansör pasaj içinde düzenlenebilir.
e) Pasajlarda, bulunduğu kattaki pasaj boyunun 1/3 nispetini geçmemek, pasaj genişliğinden dar olmamak ve azami 3 dükkan açılmak şartı ile cepler teşkil olunabilir. Yukarıdaki nispet dahilinde teşkil olunan ceplere 3’ten fazla dükkan açılması talebinde cep nihayetleri asgari 6.00 m. x 6.00 m. ebadında düzenlenecektir.
            f) (Ek alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Her 25 kişiye en az bir kadın, bir erkek olmak üzere WC ve lavabo yapılacaktır.

            Madde 78– Özel Öğretim Kurumları
Özel Öğretim Kurumu; gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan; okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim kurumları, motorlu taşıt sürücüleri kursu, çeşitli kurslar, dershaneler, öğrenci etüt eğitim merkezleri ve benzeri kurumları kapsar. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu kurumlardan ilköğretim, ortaöğretim, temel eğitim, mesleki ve teknik öğretim ve yüksek öğretim tesisleri imar planlarında “özel eğitim tesisi” koşulu getirilen alanlar ile bu yönetmeliğin 14/B-a maddesi kapsamında kalan alanlarda yapılabilir.
Özel Öğretim kurumlarına ait binalarda;
            a) Derslik Pencerelerinin Alanı: Derslik pencereleri, derslik taban alanının %18’inden aşağı olamaz.
b) Dersliklerde Öğrenci Başına Düşen Kullanım Alanı: Dersliklerde öğrenci başına düşen kullanım alanı 1.2 m2’den az olamaz. Bu alana dış sirkülasyon alanları dahil değildir.
c) Derslik Kapıları: Derslik kapılarının genişliği en az 0.90 metredir. Derslik kapılarının genişliği 1.40 metre ve daha fazla olursa kapılar çift kanatlı yapılır.
Derslik kapıları koridora doğru açılacaktır. Çift taraflı derslik bulunan koridorlarda kapılar karşılıklı açılamaz. Ancak, koridora taşmayacak şekilde bir niş içersine alınabilir. Derslik kapısı derslik içinde ön sıra ile yazı tahtası arasında olmalıdır.
d) Merdivenler: Bu tür binaların ana merdivenleri, döner merdiven olarak yapılamaz, genişliği 1.60 metreden az olamaz. Merdivenler 3 veya daha fazla basamaklı ise kenarlarında korkuluk bulunacaktır.
Kurum ana merdivenlerinin genişliği binaya verilen toplam kontenjana göre;
1- 500 kişiye kadar; her 100 kişi için 0.50 metre,
2- 1000 kişiye kadar 500 kişiye kadar olan genişliğe ek olarak her 100 kişi için 0.30 metre,
3- 1000 kişiden fazlası için 1000 kişiye kadar olan genişliğe ek olarak her 100 kişi için 0.20 metre ayrılmak suretiyle hesap edilir.
Merdivenler, toplam genişlikten az olmamak ve her biri 1.60 m.den dar olmamak şartıyla birden fazla yapılabilir.
e) Derslik Tavan Yüksekliği: Bu tür binaların derslik, laboratuar, işlik ve benzeri eğitim-öğretim birimlerinde tavan yükseklikleri kiriş altına kadar net 2.50 metre, tavana kadar net 3.00 metreden az olamaz.
f) Koridorlar: Bu tür binaların koridor genişlikleri;
Tek taraflı sınıf kapısı açılan koridorlarda;
- Koridora bir sınıf kapısı açılıyorsa en az 2.00 metre,
- Koridora açılan sınıf kapısı birden fazla ise en az 2.50 metre,
İki taraflı sınıf kapısı açılan koridorlarda, en az 3.00 metre olacaktır. Kapılar bir niş içerisinde gizleniyor ise koridor genişliği en az 2.00 metre olabilir.
g) WC, Lavabo ve Pisuarlar: Bu tür binalarda;
- Her 30 kız öğrenci için bir WC,
- Her 80 öğrenci için bir lavabo,
- Her 30 erkek öğrenci için bir pisuar ve bir WC,
- Her 20 bayan öğretmen için bir WC, bir lavabo,
- Her 20 erkek öğretmen için bir pisuar ve bir WC ayrılır.
Diğer hususlarda Milli Eğitim Bakanlığı’na ait Standartlar Yönergesi’ndeki hükümlere uyulacaktır.


            Madde 79– Düğün Salonu – Gazino – Gece Kulübü – Taverna – Diskotek – Birahane – Bar ve benzerleri
a) Yapım Koşulları: Konut bölgelerinde yapılamaz. Tercihli ticaret kullanımı getirilen bölgelerde, giriş katında veya en fazla bir kat aşağıda yapılabilir. Daha alt katlarda yapılamaz. Bu durumda girişi, ana binanın girişinden ayrı olarak düzenlenecek ve yeterli ses izolasyonu yapılacaktır. İmar planlarında konut dışı kullanım öngörülen bölgelerde ise giriş ve çıkışların sağlandığı kattan en fazla bir kat aşağıda, zemin katta ve diğer katlarda yapılabilir. Bitişiğinde, hastane, yurt vb. bağımsız bölümler varsa bu kısımlarda yeterli ses izolasyonu yapılacaktır.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İç Yükseklik: Kat net iç yüksekliği 3.50 metreden az olamaz.
c) Yoğunluk: Mekan ölçümlendirme hesaplarında 1.50 m2/kişi ve 5.23 m3/kişi esas alınacaktır.
            d) Kapılar: 2.50 metreden dar olmayan rüzgarlıklı bir giriş-çıkış kapısı yapılacaktır. Ayrıca, yine cadde ve sokağa açılan, en az 2.00 metre genişliğinde dışarı açılan ve en az kapı kanadı veya kanatlardan büyüğünün genişliği kadar içeriden tertiplenen ikinci bir kapı yapılacak ve panik bar sistemi ile donatılacaktır.
            e) Merdiven: Bu gibi yerlerde ahşap ve/veya döner merdiven yapılamaz. Merdiven kolu genişliği 1.60 metreden az olamaz. Basamak yüksekliği 0.16 metreden fazla, genişliği ise 0.30 metreden az olamaz. Merdiven tanziminde en fazla 16 rıhtan sonra merdiven kolu genişliği kadar ara sahanlık bırakılacaktır. Ayrıca yönetmelik koşullarına uygun yangın merdiveni yapılacaktır.
            f) Havalandırma: Salonlarda projesine göre yapılmış, mekanik havalandırma ve klima tesisatı olacaktır. Ayrıca bodrum katta yapıldığında, yeterli tabii havalandırma sağlanamaması halinde toplam alanı 3.00 m2 den az olmamak kaydıyla hava bacaları teşkil edilecektir.
            g) Gerekli Mekanlar: Sanatçılar için, dar kenarı 2.50 metreden ve alanı 7.50 m2’den az olmayan en az bir oda yapılacak ve bu odada hava bacası ve havalandırılabilen bir WC ve lavabosu bulunacaktır. Salonlarda, orkestra yeri ve dans pisti bulunacak, yönetim için dar kenarı 2.5 metre, alanı 7.50 m2’den az olmayan bir yer ayrılacaktır. Salonun dışında, kullanım amacına uygun ve salona bağlantılı, servis ve bulaşık üniteleri bulunacak, bu bölümde müstakil duman bacası yapılacaktır. Düğün salonlarında, ayrıca, dar kenarı 3.00 metre, alanı 12.00 m2’den az olmayan bir servis odası ile yukarıda belirtilen ölçü ve nitelikte bir gelin-damat odası bulunacaktır. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu tür servis bölümleri toplam alanın %50’sini geçemez.
            h) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) WC’ler: Her 25 kişiye en az bir kadın, bir erkek olmak üzere WC ve lavabo yapılacaktır. Doğal havalandırması olmayan WC alanlarında mekanik havalandırma tesisatı yapılacaktır.

            Madde 80– Kahvehaneler – Oyun Salonları – Lokantalar- Pastaneler – Kafeteryalar – İnternet Kafeler ve benzerleri
a) Yapılanma Koşulları: İmar planında; konut, ticaret, tercihli ticaret, yol boyu ticaret, toptan ticaret, konut dışı kentsel çalışma alanı ve küçük sanayi alanlarındaki imar parsellerinde yapılacak binalar içerisinde düzenlenerek veya tek başlarına müstakil bina olarak yapılabilir.
b) Yapım Koşulları: Yol cephelerinde yol kotunun altına düşmemek ve tabii veya tesviye edilmiş zemine gömülmemek kaydıyla zemin kat ve 1.inci bodrum katta yapılabilir.
c) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İç Yükseklik: Kat net iç yüksekliği 3.00 metreden az olamaz. Oyun salonlarında ise bu yükseklik 3.50 metreden az olamaz.
d) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) WC’ler: Her 50 kişiye en az bir kadın, bir erkek olmak üzere WC ve lavabo yapılacaktır. WC ve lavabo aynı mekanda bulunmayacaktır.
e) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Havalandırma: Salonlarda projesine göre yapılmış mekanik havalandırma ve klima tesisatı yapılacaktır. Mutfak, servis ve doğal havalandırması olmayan WC alanlarında mekanik havalandırma tesisatı yapılacaktır.
f) Gerekli Mekanlar: Müstakil duman bacası yapılması zorunludur. 50.00 m2’den büyük kahvehanelerde 5.00 m2’den az olmamak üzere bir depo yapılacaktır. Diğer kullanımlardan gerekenlerinde, mutfak ve servis mekanları ayrılacaktır. Mutfak ve servis mekanları tüm alanın %50’sinden fazla olamaz.
g) Kapılar: Giriş kapıları 2.00 metre genişliğinde olacak, dışarı açılacak ve en az kapı kanadı veya kanatlardan büyüğünün genişliği kadar içeriden tertiplenecektir. Kullanım alanı 100 m2’yi aşan kullanımlarda, bu kapıdan başka genişliği 1.50 metreden az olmayan ve dışa açılan ikinci bir kapı yapılacak ve panik bar sistemi ile donatılacaktır.

            Madde 81– Sinemalar - Tiyatrolar –  Cep Sinemaları (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/297 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.)
            A- Yapım Koşulları:
a) Gişe ve giriş holü, bekleme salonu, fuayeler, salon ve balkonlar, perde ve sahne, idare odaları, giriş-çıkış koridor ve merdivenleri, WC, lavabo birimleri, tiyatrolarda soyunma ve duş yerleri, vb. gerekli bölümlerden oluşur
b) Sinema ve tiyatro kullanım alanları pasaj ve kapalı çarşı gibi işyerlerinin bulundukları binalar içinde düzenlendikleri takdirde kendi ana giriş ve çıkışları bu mekanlardan yapılabilir. Bulundukları binada ayrıca konut kullanımı var ise, konut ana girişi ile kendi ana girişleri binanın aynı cephesinde tertiplenemez.
c) Sinema ve tiyatro kullanımlarının, bekleme salonu, fuayeler, salon ve balkon mekanlarında iklimlendirme sistemi tesis etmek zorunludur.
d) Sinema ve tiyatro kullanımlarının duvarları, dekoratif elemanları ve asma tavanları yanmaz malzemeden yapılacaktır.
e) Bu tür kullanımlarda, acil çıkış için, salon ve balkon kotlarındaki bütün bölümlerden yangın merdivenlerine güvenli ulaşım sağlanacaktır.
            B- Bölüm ve Bölüm İçi Ölçüleri:
            a) Salon ve Balkon Mekanı:
            1- Mekan ve Yükseklik Düzenlemesi: Salon ve balkonlarda sahne arkası hariç, kişi başına en az 5.00 m3 hacim isabet etmesi şarttır. Sahneden en uzak seyirci sırasında dahi,  yükseklik net 2.40 m.den az olamaz.
            2- Salon ve Balkon Mekanlarında Kot Farkı: Her sıra arasında en az 0.12 m. kot farkı bulunacak ve sahne ve perde görüşünü engellemeyecek şekilde düzenlenecektir.
            3- Oturma Sıralarının Düzenlenmesi: Oturma sıralarının düzenlenmesi konusunda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
Sinemalarda, en ön oturma yeri arkasının perdeye mesafesi 3.00 m.nin altına düşmemek kaydıyla, perde genişliğinin yarısından az olamaz ve perde ortası diki ile en fazla 45 derece açı teşkil edecek tarzda çizilen iki doğrunun dışında kalan kısımlara oturacak yer konulmaz. Salonlarda, sıra başlarında, engelli araçları için 2’den az olmamak üzere, koltuk sayısının % 2 oranında yer ayrılacaktır.
            4- Salon ve Balkon Mekanları İçindeki Dolaşım Alanları: Oturma yerleri arasında sahneye dik ve paralel olarak bırakılan genişlikler, bir seans çıkışında tabii akımla kesitten geçebilecek en fazla seyirci sayısına göre 125 kişiye en az 1.00 metrelik genişlik isabet edecek tarzda hesaplanacak ve 125 kişiden sonra ise her 100 kişi için 0.50 m. arttırılacaktır.
b) Kapılar: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Ancak her koşulda kapı genişlikleri net 1.00 m.den az olmayacak ve çıkış yönüne doğru açılacaktır.
            c) Fuayeler: Salon ve balkonların her biri için ayrı olmak üzere, ait olduğu bölüm alanının 1/3'ü kadar fuaye tertibi zorunludur.
Fuaye yüksekliği en az 3.50 metredir. Fuayenin kademeli tertiplenmesi halinde bu yükseklik, alanının 1/3'ünden fazla olmamak şartıyla 2.60 metreye kadar indirilebilir.
d) Koridor ve Çıkış Geçitleri: Seyirci ile ilgili koridor ve çıkış geçitlerinin en az genişlikleri salon içi geçitler gibi hesap edilir. Çıkış geçitlerinde 4 den az basamak yapılamaz, bu durumda rampa yapılması zorunludur ve düzenlenen rampaların eğimi % 6’yı, çıkıntılar 0.15 m.yi geçemez.
            e) Merdivenler: Döner merdiven yapılamaz. Her salon, balkon ve fuaye için ayrı bir merdiven gerekir. Seyirci ile ilgili bu merdiven genişlikleri 1.60 metreden az olmamak üzere, bir seans çıkışında merdivenden geçmesi gereken seyirci sayısına ve salon iç geçitleri için kabul olunan esaslara göre hesaplanır. Geniş merdivenlerde yapılacak korkulukların arası en fazla 2.00 metre olacaktır. Yangın merdiveni ve yangın çıkışları düzenlenecek ve bu çıkışlar panik bar sistemi ile donatılacaktır.
f) (Değişik alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) WC’ler: Her 50 kişiye en az bir kadın, bir erkek olmak üzere WC ve lavabo yapılacaktır. WC ve lavabo aynı mekanda bulunmayacaktır. Bekleme salonunun fuayelerle irtibatı yoksa bu kısma da en az 1 erkek ve 1 kadın WC’si konulacaktır. Doğal havalandırması olmayan WC alanlarında mekanik havalandırma tesisatı yapılacaktır.
Bu tip binalarda ayrıca bedensel engellilerin kullanımına uygun en az bir lavabo ve WC yapılması zorunludur. Yapılacak olan bu mekanlar TSE standartlarına uygun olacaktır.
g) Makine Dairesi: Sinemaların makine dairesi; bir makine odasını ihtiva edecek ve havalandırması sağlanacaktır. Makine odasının genişliği en az 2.00 m. ve alanı en az 10.00 m2’dir. Makine dairesinde net yükseklik 2.80 m.dir.
(Mülga (h) alt bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012)

            Madde 82– Açık Hava Sinemaları
Açık hava sinemaları; imar planların bu amaçla ayrılmış alanlarda veya sosyal-kültürel tesis alanı, fuar, rekreasyon alanı olarak ayrılan yerlerdeki imar parsellerinde yapılabilir. İmar parseli büyüklüğü 2500 m2’den az olmayacaktır.
Yapılanma koşullarına uygun imar parselinde, komşu parsel sınırlarından en az 3.00 metre geri çekilmek şartı ile ayrık yapı nizamında tertiplenebilirler. En yakın konut alanına 100.00 metreden, hastane, huzurevi, yatılı okul ve yurt gibi gürültüden korunmuş olması gereken yapılara en az 500.00 metreden daha yakın mesafede yapılmayacaktır.
(Değişik fıkra: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Açık hava sinemalarının iç düzenlemesinde, bu yönetmelikte yer alan sinema ve tiyatrolar ile ilgili hükümler uygulanacaktır.

            Madde 83– Hamam ve Sıhhi Banyolar
a) Yapım Koşulları: Hamam ve sıhhi banyolar konut bölgelerinde yer alamaz. Ancak müstakil yapı niteliğinde olan mevcut hamam ve banyolar gerekli önlemleri almak kaydıyla kullanılmaya devam olunur. Tercihli ticaret bölgelerinde müstakil yapı niteliğinde yapılabilir. Konut dışı kullanım alanlarında ise zemin katta, normal katta veya giriş ve çıkışların sağlandığı kattan en fazla bir kat aşağıda yapılabilir. Müştemilatları 2. bodrum katta yapılabilir.
b) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İç Yükseklik: Kat net iç yüksekliği 3.50 metreden az olamaz.
c) Merdiven: (Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.12.2003 tarih ve 05/296 sayılı kararı ile yeniden düzenlenmiştir.) Bu gibi yerlerde ahşap ve/veya döner merdiven yapılamaz. Merdiven kolu genişliği net 1.60 metreden az olamaz. Basamak yüksekliği 0.16 metreden fazla, genişliği 0.30 metreden az olamaz. Merdiven tanziminde en fazla 16 rıhttan sonra merdiven kolu genişliği kadar ara sahanlık bırakılacaktır.
d) Kapılar: Bu gibi yerlerde bulunan hacimlere ait bütün kapılar mutlaka dışa açılır şekilde tertiplenecektir. Tüm dışa açılan kapılar en az kanat genişliği veya büyük olan kanat genişliği kadar içeriden yapılacaktır. Aynı nitelikte ikinci bir yangın çıkışı düzenlenecek ve panik bar sistemi ile donatılacaktır.
e) Gerekli Mekanlar: İdari bölüm, personel odası, meşrubat- servis - çay ocağı, yeteri kadar WC, pisuar ve lavabo teşkil edilecektir. Emanet kasa, yatma ve soyunma odaları, çamaşır yıkama, kurutma ve ütüleme üniteleri yapılacaktır. Hamam ve sıhhi banyolarda insan sayısının yarısı için dinlenme bankları olacaktır. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu tür servis bölümleri toplam alanın %50’sini geçemez.
            f) Koridor: Genel kullanıma açık koridor genişlikleri 1.60 metreden az olamaz.
            g) Tesisat Projeleri: Bu gibi tesisler kendine özgü teknik ve sağlık koşullarına göre projelendirilecektir. (Ek cümle: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Isıtma ve havalandırma tesisatı yapılması zorunludur. Isıtma tesisatında kullanılan bacalar müstakil olacaktır.

            Madde 84– Dini Tesisler
            a) Yapılanma Koşulu: İmar planlarında dini tesis alanları olarak belirlenmiş, imar parsellerinde yapılabilirler. Yeni planlama bölgelerinde, imar parseli 2500 m2’den az olmayacak şekilde yapılacaktır.
            b) Yapım Koşulu: İmar planlarında aksine bir hüküm olmadığı takdirde, bu tür alanlarda sadece dini tesis ve müştemilatı yer alabilir. Ticaret, konut, eğitim v.b fonksiyonlar yer alamaz. Yapılanma koşullarına uygun imar parselinde, parsel sınırlarına en az 10.00 metre mesafe bırakılma şartı ile ayrık yapı nizamında tertiplenebilirler. TAKS en çok %60 olabilir. Bina yükseklikleri serbesttir. WC, şadırvan gibi tesisler müştemilat kapsamında yapılabilir.
c) Camiler Diyanet İşleri Başkanlığının yayınlamış olduğu şartlara uygun olarak yapılacaktır.

            Madde 85– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Ekmek Fırınları
            a) Yapılanma Koşulları: İmar planlarında ticaret bölgeleri, tercihli ticaret bölgeleri, metropoliten aktivite merkezleri, sanayi bölgeleri ve konut dışı kentsel çalışma alanlarında yapılabilir.
                Ayrıca, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alacak fırınlar dışındaki tüm ekmek fırınları bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda yapılabilir.
            b) Bağımsız bölüm brüt alanı 250 m2'nin altında ekmek fırını yapılamaz.
            c) İç Yükseklik: Bağımsız bölüm brüt alanı 400 m2  üzerindeki ekmek fırınlarının kat net iç yüksekliği 3.50 metreden, brüt alanı 250 – 400 m2  arasında olanların ise  kat net iç yüksekliği 3.00 m.den az olamaz.
            d) Fırın alanı içinde; gıda işleme alanından ayrı olarak, gıda üretim yerine doğrudan açılmayan ve iki bölümden oluşan lavabo, WC ve duş yeri ile personel soyunma ve dinlenme odası ayrılacaktır. Bu tür servis bölümleri toplam alanın %50’sini geçemez.
            e) Sıcaklığın aşırı yükselmesi ve buharın yoğunlaşması gibi nedenlerden dolayı yapıdaki diğer bağımsız bölümlere ve bitişik binalara zarar verilmemesi açısından, ısı ve ses izolasyonu ile doğal ve/veya mekanik havalandırma sistemi ilgili yönetmelik ve standartlara uygun olarak sağlanacaktır.
            f) Biri buhar havalandırma ve diğeri atık gaz olmak üzere iki adet baca sistemi bulunacaktır.
            g) Ayrıca, Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkındaki Yönetmelik ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.

            Madde 86– (Ek madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Akaryakıt ve/veya Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) İkmal İstasyonları
            a) Yapılanma Koşulları: İmar planlarında bu amaca ayrılmış alanlardaki imar parsellerinde yapılır. Yapılaşma koşulları (yapı yaklaşma sınırları, yükseklikler, yapı inşaat alanı vb.) ve diğer kullanım kararları, imar planlarında belirlenecektir.  Kanopiler, yapı inşaat alanına dahil olup, yapı yaklaşma sınırını geçemez. Bu alanlarda sadece kanopi, idari bina, market, WC vb. tesisler yapılabilir.
            b) İç Yükseklik: Kanopiler hariç yapılacak diğer binalarda, bu yönetmeliğin 45. maddesinde kullanım amaçlarına göre belirlenen minimum yükseklik koşulları geçerlidir.
            c) Yeni yapı ruhsatı düzenlenmesi ile mevcut yapılara yönelik yapı ruhsatı gerektiren tadilat işlemlerinde, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının uygunluk görüşü alınır.
            d) İstasyona ait giriş-çıkış yolları ulaşım ile ilgili Ulaşım Koordinasyon Merkezinden (UKOME) görüş alınmak kaydı ile, trafik güvenliğine uygun olarak tesis edilir.
            e) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa ve buna bağlı çıkarılan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik hükümlerine, ayrıca Petrol Piyasası Kanunu ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve TSE standartlarına uyulacaktır.

            Suni Çim Sahaların Geçici Olarak Yapılanmasına İlişkin Hükümler
            Madde 87– Aşağıdaki koşulların sağlanması halinde özel suni çim (açık) mini futbol sahalarına geçici tesis izni verilebilir.
a) Tesis 1/25000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında konut, TM1 ve tarım alanları olarak ayrılmış bölgeler dışında konumlandırılabilir.
b) Mevcut ve gelecekteki yol güzergahında yapılamaz. İmar planlarında yol dışında kamuya ayrılmış yerlerde, ilgili kurumun uygunluk görüşü alınması halinde izin verilebilir.
c) Mevcut ve gelecekteki yol güzergahında olmamak kaydıyla imar hattına ve komşu parsel hududuna 15 m.den, karayolu istimlak sınırına 25 m.den fazla yaklaşılmaması, saha ışıklandırmasının karayolu trafiğindeki sürücü görüşüne zarar vermeyecek şekilde düzenlenmesi; ayrıca tesisin karayolu kenarında olması halinde ilgili kanun ve yönetmeliklere uyulması gerekmektedir.
d) Tesisin ihtiyacı olan soyunma, duş odaları, tuvalet, büfe gibi mekanları içeren ve tabii zeminden yüksekliği 3.80 m.yi, inşaat alanı toplamı 50 m2 yi geçmeyen tek bir yapı dışında herhangi ilave bir yapı yapılamaz.
e) Mülkiyet sahibinin ve tesis işletmecisinin imar mevzuatı, imar planı değişiklikleri, imar uygulamaları ve konu ile ilgili çıkacak yasalardan hak iddia edemeyeceğine ve istenildiğinde tesisi kaldıracağına dair noter tasdikli taahhütnameleri istenecektir.
f) (Değişik bent: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Özel işyeri niteliğindeki bu tesisler 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa istinaden harca tabi olup, ilgili ilçe belediyesinden yapı ruhsatı alınmadan yapılamaz. Aksi takdirde 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili maddelerine göre işlem yapılır.
g) Her halı saha için; en az 6 araçlık otopark alanı ayrılacaktır.
h) Bu tür müracaatlarda; a)Tapu, b)Ebatlı tapu aplikasyonu, c)Mülk sahibi veya vekil tayin edilen (Noter tasdikli vekaletname) kişi tarafından müracaat dilekçesi, d)Tesis projesini hazırlayan ve uygulayan fenni mesul tayin kabul dilekçesi, e)Tesisin 1/100 ölçekli planı (Gençlik ve Spor İl Başkanlığından onaylı olacak) aranacaktır.
i) Giriş ve çıkışlar hariç olmak üzere sahanın etrafı 1.00 m. yükseklikte duvar veya korkuluk ile 1.00 m.nin üzeri ise ağ, kafes teli, tel veya benzeri hafif malzeme ile, saha üzeri ise sadece ağ ile çevrilebilir. Sahanın çevresinde bina ve otopark dışında kalan alan yeşil alan olarak düzenlenecektir.

 

ALTINCI KISIM
Kaldırılan Hükümler, Geçici Hükümler ve Yürürlük

            Kaldırılan Hükümler
            Madde 88– Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren 30/01/1987 tarih, 8 sayılı meclis kararı ile kabul edilen ve 08/02/1987 tarihli Yeni Asır gazetesinde yayımlanan İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.

            Geçici Hükümler
            Geçici Madde 1– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) Bu yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önce İmar Kanununun ilgili maddelerine göre yapı ruhsatı talebinde bulunan ve halen işlem görmekte olan yapı ruhsatı talepleri, müracaat edildiği tarihte yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.

            Geçici Madde 2– (Değişik madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlçe Belediyelerince, bu yönetmeliğin 68. maddesinde belirtilen projeleri ve raporları denetlemek üzere mimar, inşaat, makine, elektrik, harita, jeoloji ve jeofizik mühendisinin yanı sıra en az bir şehir plancısının yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde istihdam edilmesi zorunludur.

            Geçici Madde 3– (Ek madde: Yürürlük Tarihi-05/11/2012) İlçe Belediyeleri, uygulama imar planı plan notlarını,  yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Büyükşehir Belediyesinin görüşünü alarak, bu yönetmeliğin tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümlerine göre revize edecektir.

            Yürürlük
            Madde 89– Bu yönetmelik, Büyükşehir Belediye Meclisinin onayını müteakip mahalli gazetelerden birinde yayımı tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girer.

            Yürütme
            Madde 90– Bu yönetmelik hükümlerini, Büyükşehir Belediye Başkanı ve ilgili Belediye Başkanları yürütür.